Wat als bloedkanker vastgesteld en gevolgd kan worden met slechts één buisje bloed? Dit is een vooruitzicht dat dichterbij komt met dank aan nieuw Canadees onderzoek dat geleid heeft tot de ontwikkeling van een nieuwe bloedtest, EasyM. Deze test biedt een niet-invasief alternatief voor de traditionele diagnose van multipel myeloom, een vorm van bloedkanker die ontstaat in het beenmerg.
Tot nu toe zijn patiënten vaak aangewezen op herhaalde beenmergbiopten om de ziekte vast te stellen en het effect van behandelingen te monitoren. Deze ingreep, waarbij met een dikke naald beenmerg wordt afgenomen, is pijnlijk en belastend, zeker voor oudere patiënten, die het vaakst getroffen worden door myeloom.
Slimme analyse van bloed
EasyM, ontwikkeld door Rapid Novor, een bedrijf uit Waterloo, mede opgericht door Bin Ma van de University of Waterloo, maakt gebruik van een eenvoudige bloedafname om de aanwezigheid van zogeheten M-proteïne te meten, een belangrijke biomarker voor myeloom. Wat deze test onderscheidt, is de toepassing van ‘de novo sequencing’, een geavanceerde techniek uit de computationele biologie. Daarmee kan de exacte aminozuurvolgorde van eiwitten worden bepaald, zelfs in complexe en ruisgevoelige datasets.
Volgens Ma ligt daar de sleutel tot de nauwkeurigheid van de test. “Het bloed bevat veel eiwitten die op elkaar lijken. Door de unieke structuur van M-proteïne te analyseren, kunnen we het onderscheiden van andere eiwitten,” legt hij uit. Elke patiënt heeft bovendien een unieke M-proteïnesignatuur, vergelijkbaar met een vingerafdruk. Dit maakt het mogelijk om de ziekte niet alleen te detecteren, maar ook nauwkeurig te volgen in de tijd.
Terugkeer ziekte eerder detecteren
Een belangrijk voordeel van EasyM is de hoge gevoeligheid. De test kan een terugkeer van de ziekte twee tot elf maanden eerder detecteren dan de huidige standaardmethoden. Dit geeft artsen een waardevolle voorsprong bij het aanpassen van behandelingen.
Daarnaast biedt de bloedtest een betrouwbaarder beeld van de ziekte. Myeloom kan zich op verschillende plekken in het beenmerg bevinden, waardoor een biopsie soms een vertekend resultaat geeft als niet de juiste locatie wordt bemonsterd. M-proteïne circuleert daarentegen door het hele lichaam via het bloed, waardoor de meting consistenter is.
Opvallend is dat in sommige gevallen patiënten die volgens biopsieën ‘ziektevrij’ waren, toch nog meetbare hoeveelheden M-proteïne in hun bloed hadden. Dit suggereert dat traditionele methoden mogelijk niet altijd voldoende gevoelig zijn.
Beschikbaar in Canada
Recent kreeg EasyM goedkeuring van het Canadese ministerie van Volksgezondheid, waardoor de test nu beschikbaar is voor klinieken in de provincie Ontario. Dit markeert een belangrijke stap richting bredere toepassing van niet-invasieve diagnostiek binnen de oncologie.
De ontwikkeling van EasyM is het resultaat van een tien jaar durend traject, waarin technologische innovatie en klinische behoefte samenkwamen. Voor Ma was de motivatie duidelijk: zijn expertise inzetten om de patiëntenzorg te verbeteren en onnodig lijden te verminderen.
De casus benadrukt ook het belang van een sterk innovatie-ecosysteem. Dankzij het beleid rond intellectueel eigendom aan de University of Waterloo konden onderzoekers hun vindingen zelfstandig doorontwikkelen tot praktische toepassingen.
AI-bloedtest
Enkele maanden geleden schreven we over een op AI gebaseerde bloedtest, ontwikkeld in Taiwan, waarmee alvleesklierkanker in een vroeg stadium kan worden opgespoord met een nauwkeurigheid tot 94 procent.
De technologie detecteert subtiele veranderingen in de ‘chemische vingerafdruk’ van het bloed, vaak nog voordat klinische symptomen optreden. Door deze gegevens te combineren met patiëntleeftijd en biomarkers zoals CA19-9 en Activin A behaalde het model een zeer hoge betrouwbaarheid (AUC tot 0,99). Ook in een externe validatiestudie bleef de prestatie sterk.
