De kern van zorginnovatie niet bij technologie zelf, maar bij de manier waarop technologie de menselijke maat in de zorg kan ondersteunen. Dat stelde Myriam Fernández Martín, hoofd Health Innovation EMEA bij Amazon Web Services (AWS), op de derde dag van de ICT&health World Conference. Hoewel AI inmiddels breed wordt toegepast, benadrukt zij dat besluitvorming in de zorg nooit louter technisch is. “De mens is nog altijd het meest geavanceerde algoritme dat bestaat,” stelt Fernández Martín. “Miljoenen jaren evolutie, ervaring en context spelen daarin mee.”
Beslissingen in de zorg worden beïnvloed door cultuur, omgeving en emotie. Tegelijkertijd delen alle mensen één fundamentele overeenkomst: iedereen wordt op enig moment patiënt. Juist daar wringt het, stelt zij, omdat compassie in zorgprocessen onder druk staat.
Druk op kwaliteit en compassie
Uit internationale cijfers blijkt dat ruim een kwart van de patiënten ooit te maken krijgt met tegenslag of fouten in de zorg. Meer dan de helft ervaart daarbij een gebrek aan compassie. Dat staat niet los van de structurele werkdruk in de sector. Administratieve lasten nemen een aanzienlijk deel van de werktijd van zorgprofessionals in beslag: artsen besteden gemiddeld vier uur per dag aan administratie, verpleegkundigen circa twee uur.
Daarnaast is patiëntinformatie sterk versnipperd. Voor een volledig overzicht moet een arts gemiddeld twaalf verschillende applicaties raadplegen. “Dat belemmert zowel de kwaliteit van zorg als het dagelijks werk,” aldus Fernández Martín. “Het systeem is niet ingericht op samenhang.”
Veranderend gedrag
Tegelijkertijd verandert de informatiepositie van patiënten snel. Ongeveer 40 procent van de patiënten zoekt medische informatie via social media. 92 procent van de burgers wil toegang tot de eigen medische gegevens en twee op de drie gebruikt AI bij medische vragen. Deze ontwikkeling staat in schril contrast met de manier waarop zorgdata momenteel wordt benut.
De zorgsector genereert naar schatting 40 procent van alle data wereldwijd, maar het overgrote deel daarvan blijft ongebruikt. Ongeveer 97 procent van de zorgdata is ongestructureerd. “Zonder een robuuste data-infrastructuur blijft die informatie onbenut,” stelt Fernández Martín.
Cloudinfrastructuur fundament datagedreven zorg
Volgens Fernández Martín is cloudtechnologie een noodzakelijke randvoorwaarde om zorgdata toegankelijk en bruikbaar te maken. Daarbij is sectorspecifieke kennis cruciaal. Ze wijst erop dat AWS bewust zorgprofessionals inzet bij de ontwikkeling van cloudoplossingen voor de zorg. Zelf werkte zij 26 jaar als verpleegkundige en onderzoeker.
“Zorgprofessionals willen geen technische complexiteit,” zegt zij. “Ze willen hulpmiddelen die administratieve lasten verlagen en ruimte creëren voor patiëntenzorg.” Technologie moet daarbij aansluiten op bestaande werkprocessen, niet andersom.
Governance en soevereiniteit
Naast technologie spelen governance en regelgeving een bepalende rol. Europese zorgsystemen stellen hoge eisen aan datacontrole en soevereiniteit. Fernández Martín verwijst in dat kader naar initiatieven rond soevereine cloudinfrastructuur binnen Europa, beheerd door Europese medewerkers en ingericht volgens Europese wet- en regelgeving.
“Het gaat om controle zonder compromis,” aldus Fernández Martín. “Zorgorganisaties willen voldoen aan Europese eisen, zonder afstand te doen van schaalbaarheid en innovatiekracht.”
Gelaagde aanpak AI
Een effectieve inzet van AI vereist volgens Fernández Martín een gefaseerde aanpak. Ze vergelijkt dit met het bouwen van een huis. De eerste laag bestaat uit een stabiele cloudinfrastructuur voor het trainen van grote taalmodellen. De tweede laag omvat AI-modellen die specifiek zijn getraind op relevante zorgdata.
De derde laag bestaat uit toepassingen die zorgprofessionals zelf kunnen ontwikkelen voor hun eigen vakgebied. “Niet alleen IT-afdelingen, maar juist artsen en verpleegkundigen moeten deze toepassingen kunnen vormgeven,” stelt zij.
Experimenteren en leren
Goed toegepast kan AI volgens Fernández Martín leiden tot verbeteringen van zorguitkomsten met 30 tot 40 procent en een verlaging van patiëntkosten tot 50 procent. Daarbij verwacht zij een toenemende rol voor zogeheten agentic AI: gespecialiseerde AI-agenten voor specifieke taken.
Opschaling vraagt echter meer dan technische implementatie alleen. “Je moet bereid zijn om fouten te maken,” zegt Fernández Martín. “Zonder fouten leren mensen niet, en AI-modellen evenmin.” Technologie moet volgens haar niet bovenop bestaande processen worden gelegd, maar integraal worden ontwikkeld met oog voor de unieke cultuur van de zorg.
“AI kan zorgprofessionals ondersteunen,” concludeert zij, “maar alleen als zij begrijpen hoe de technologie werkt en welke meerwaarde deze biedt voor henzelf én voor hun patiënten.”
