Gestructureerde vernieuwing van diagnostiek kan als breekijzer en aanjager dienen. Dat stelt Esmée Vaes in haar promotieonderzoek uitgevoerd in opdracht van iDx, een stichting die zich bezighoudt met diagnostiek in de huisartsengeneeskunde. Zij identificeerde vijf perspectieven voor vernieuwen van diagnostiek in de huisartsenzorg. Een blauwdruk voor generieke transformatie bestaat niet, benadrukt Vaes.
Vaes sprak met zorgverleners uit verschillende disciplines en regio’s over wat innovatie is, waar eerstelijnsdiagnostiek en het proces voor verbetering vatbaar zijn en wat behulpzame methoden of technieken zijn die hieraan bijdragen. Zij gebruikte voor haar onderzoek de Q-methode, een wetenschappelijke werkvorm voor het ophalen en identificeren van perspectieven. Bij de methode worden diepgaande gesprekken gevoerd met betrokkenen uit de zorg aan de hand van stellingen op basis van onder meer literatuuronderzoek en ‘expert opinion’.
Vernieuwing diagnostiek
Uit de gesprekken met betrokkenen, van zorgverlener tot patiënt en van bestuurder tot onderzoeker uit verschillende disciplines en regio’s, identificeerde zij vijf perspectieven die kunnen helpen bij vernieuwing van diagnostiek, zowel inhoudelijk als organisatorisch.
De perspectieven verschillen vooral in hun streven naar systeemverandering en de rol van technologie. In sommige perspectieven worden veranderingen in het huidige of toekomstige diagnostische systeem geïdentificeerd, andere staan los van het systeem. Ook de mate waarin technologie als wondermiddel beschouwd wordt, verschilt.
Inzicht in heersende perspectieven
De studie geeft vooral inzicht in de heersende perspectieven van betrokkenen op innovatie in het diagnostisch proces, stelt Vaes, inmiddels actief bij een huisartsenpraktijk in Zuid-Limburg. Elk perspectief biedt namelijk, hoe verschillend ook, waardevolle inzichten voor succesvolle innovatie.
“Een blauwdruk voor generieke transformatie bestaat niet”, benadrukt de arts-onderzoeker. “De diversiteit maakt vooral duidelijk dat er verschillend over innovatie gedacht wordt en dat het verstandig is om bij beleidsontwikkeling en de implementatie van vernieuwingen de aandacht meer te richten op andersdenkenden in plaats van alleen op regisseurs en gelijkgestemden.”
iDx geeft aan de inzichten uit het promotieonderzoek in te zetten om organisaties en teams te helpen bij het ontwikkelen en implementeren van innovaties in de diagnostiek en het diagnostisch proces.
De wetenschappelijke publicatie Perspectives on innovation of the diagnostic process in general practice: Q-methodological study is hier gratis en voor iedereen toegankelijk.
