Drie onderzoekers van het UMC Groningen hebben een Veni-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) ontvangen. Aranka Ballering, Laura Bustamante en Jamil Nehme krijgen de persoonsgebonden subsidie voor vernieuwend onderzoek naar uiteenlopende gezondheidsvraagstukken. De drie wetenschappers richten zich de komende jaren onder meer op het ontstaan van kanker, het herstel na een depressie en de keuzes van mensen met aanhoudende lichamelijke klachten.
Met de Veni-beurs kunnen recent gepromoveerde onderzoekers gedurende drie jaar hun eigen onderzoekslijn verder ontwikkelen. Elke onderzoeker ontvangt hiervoor maximaal 320.000 euro. In deze subsidieronde kende NWO in totaal 205 Veni-beurzen toe aan talentvolle onderzoekers die werken aan vernieuwende wetenschappelijke projecten.
Alternatieve geneeswijzen
Aranka Ballering onderzoekt waarom mensen met aanhoudende lichamelijke klachten, zoals chronische pijn en langdurige vermoeidheid, relatief vaak kiezen voor complementaire en alternatieve geneeswijzen. Daarbij richt zij zich vooral op de verschillen tussen mannen en vrouwen. Uit eerder onderzoek blijkt dat vrouwen vaker gebruikmaken van deze behandelingen, mogelijk doordat zij zich minder serieus genomen voelen in de reguliere zorg of minder vaak passende diagnostiek krijgen.
Voor haar onderzoek combineert Ballering analyses van grote databestanden, waaronder Lifelines, met gesprekken met mensen die alternatieve geneeswijzen gebruiken. Zo wil zij inzicht krijgen in de ervaringen, afwegingen en omstandigheden die een rol spelen bij die keuze en nagaan of die motieven verschillen tussen mannen en vrouwen. "Ik hoop dat de resultaten van dit onderzoek bijdragen aan het bespreekbaar maken van het gebruik van alternatieve zorg in de spreekkamer, om zo tegelijkertijd de risico’s die het met zich meebrengt te beperken en te voorkomen dat passende, reguliere zorg onnodig wordt verlaten”, aldus Ballering.
De onderzoeksresultaten moeten uiteindelijk bijdragen aan betere zorg voor mensen met aanhoudende lichamelijke klachten. Volgens Ballering kunnen de uitkomsten onder meer worden gebruikt voor het onderwijs aan huisartsen en internisten in opleiding en voor aanbevelingen om onderzoek naar het gebruik van alternatieve geneeswijzen verder te verbeteren.
Depressie
Laura Bustamante onderzoekt waarom veel mensen ook na herstel van een ernstige depressie moeite blijven houden met het bereiken van dagelijkse doelen. Problemen met denken, motivatie of energie kunnen ervoor zorgen dat mensen ondanks behandeling vastlopen in werk, studie of andere belangrijke activiteiten. Die klachten kunnen bovendien bijdragen aan een terugval in een depressieve episode.
Bustamante wil achterhalen welke onderliggende processen verantwoordelijk zijn voor deze problemen. Daarvoor combineert zij hersenscans en cognitieve tests met metingen via smartphones, waarmee deelnemers gedurende twee weken worden gevolgd. Zo wil zij onderzoeken of veranderingen in cognitieve functies een vroege aanwijzing kunnen zijn voor een verhoogd risico op terugval. De inzichten moeten uiteindelijk bijdragen aan beter afgestemde behandelingen, zoals cognitieve therapie, medicatie of hersenstimulatie.
Daarnaast wil de onderzoeker een webapp ontwikkelen die mensen met gepersonaliseerde inzichten helpt om hun persoonlijke doelen beter te bereiken. "Uiteindelijk is het doel van mijn onderzoek om mensen die aan een ernstige depressie lijden in staat te stellen belangrijke doelen in hun leven te bereiken."
Vroegste fase van kankerontwikkeling
Jamil Nehme onderzoekt hoe beschadigde cellen bepalen of zij DNA-schade herstellen, zichzelf uitschakelen of juist mutaties behouden die uiteindelijk tot kanker kunnen leiden. Daarbij richt hij zich op de invloed van caloriebeperking als biologisch model. Het onderzoek is niet bedoeld om een dieet te testen, maar om beter te begrijpen welke natuurlijke afweermechanismen het lichaam beschermen tegen het ontstaan van kanker.
Nehme bestudeert de eerste fase na DNA-schade, nog voordat voorstadia of tumoren zijn ontstaan. In muizen volgt hij beschadigde cellen over langere tijd met behulp van geavanceerde technieken om te achterhalen hoe caloriebeperking het gedrag van deze cellen en de ophoping van mutaties beïnvloedt. Veelbelovende mechanismen worden vervolgens onderzocht in menselijke cellen en opnieuw getoetst in muizen.
"Het doel is dan ook niet om caloriebeperking als dieet te onderzoeken of om mensen aan te raden minder te eten. In plaats daarvan zal ik het gebruiken als een instrument om de biologische mechanismen te ontrafelen die cellen helpen de vroegste stadia van kankerontwikkeling te voorkomen”, aldus Nehme.
Nieuwe strategieën
Met het onderzoek hoopt Nehme bij te dragen aan nieuwe strategieën voor kankerpreventie die zich richten op het voorkomen van de eerste schadelijke veranderingen in cellen, nog voordat een tumor ontstaat. Volgens hem kunnen inzichten in deze natuurlijke beschermingsmechanismen uiteindelijk leiden tot effectievere en beter toepasbare preventieve behandelingen dan langdurige caloriebeperking zelf.
Vorige week schreven we ook over vijf onderzoekers van de Faculty of Health, Medicine and Life Sciences (FHML) van Maastricht University die een Veni-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) ontvingen.
Referenties
UMCG
