Vijf onderzoekers van de Faculty of Health, Medicine and Life Sciences (FHML) van Maastricht University ontvangen een Veni-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De persoonsgebonden subsidie is bedoeld voor recent gepromoveerde wetenschappers met een vernieuwend en veelbelovend onderzoeksidee. Landelijk worden dit jaar 205 Veni-beurzen toegekend aan talentvolle onderzoekers die de komende jaren hun eigen onderzoek verder kunnen ontwikkelen.
De Veni-beurs biedt onderzoekers de mogelijkheid om gedurende drie jaar zelfstandig aan een onderzoeksproject te werken. Iedere laureaat ontvangt hiervoor maximaal 320.000 euro. Binnen FHML gaat de beurs naar Luo Hongxing, Maarten Ottenhoff, Melissa Schepers, Merel van der Thiel en Wouter van de Worp. De Veni maakt deel uit van het talentprogramma van NWO, dat wetenschappers in een vroege fase van hun loopbaan ondersteunt bij het opbouwen van een eigen onderzoekslijn.
Hartbevingen
Waarom klinkt een gezond hart zoals het klinkt, en wat vertellen die hartgeluiden over de werking van het hart? Dat onderzoekt Luo Hongxing (CARIM). Hij brengt met behulp van dieronderzoek, geavanceerde echotechnieken en opnames van een digitale stethoscoop de relatie in kaart tussen hartgeluiden en de stijfheid van de hartspier. Op basis daarvan ontwikkelt hij een smartphonesysteem waarmee patiënten thuis eenvoudig hartgeluiden kunnen opnemen. Zo kan een verslechtering van hartfalen mogelijk al ongeveer een week eerder worden opgespoord.
Brein-computertechnologie kan hersenactiviteit vertalen naar computerinstructies, waardoor mensen met een bewegingsbeperking hulpapparaten kunnen aansturen. Maarten Ottenhoff (MHeNs) ontwikkelt mede dankzij de beurs een nieuw type brein-computertechnologie dat gebruikmaakt van een ander hersensignaal dan bestaande systemen. In plaats van een specifieke beweging te bedenken, zoals ‘beweeg mijn hand naar voren’, denken gebruikers aan het doel van de handeling, bijvoorbeeld ‘neem een hap van deze appel’. Daarmee moet de technologie ook bruikbaar worden voor mensen met bewegingsbeperkingen als gevolg van schade aan de hersenschors.
Hersenen aan de praat
Bij de ziekte van Alzheimer raken niet alleen zenuwcellen beschadigd, maar ook myeline, de beschermende isolatielaag rond zenuwvezels die snelle communicatie tussen hersencellen mogelijk maakt. Melissa Schepers (MHeNs) onderzoekt hoe het natuurlijke herstel van deze laag kan worden gestimuleerd. Zij richt zich op menselijke hersencellen die myeline aanmaken en brengt in kaart welke signalen deze cellen aanzetten tot rijping en herstel. De inzichten moeten bijdragen aan nieuwe behandelingen die het herstel van myeline en daarmee de hersenfunctie ondersteunen.
Vrouwen hebben een aanzienlijk grotere kans op de ziekte van Alzheimer dan mannen en vormen ongeveer twee derde van alle patiënten. Merel van der Thiel (MHeNs) onderzoekt met behulp van de beurs waarom het risico toeneemt na een vroege overgang, wanneer de menstruatie stopt en de hormoonspiegels sterk dalen. Met geavanceerde hersenscans brengt zij in kaart hoe deze hormonale veranderingen het vermogen van de hersenen beïnvloeden om afvalstoffen af te voeren die samenhangen met de ontwikkeling van Alzheimer. De resultaten kunnen bijdragen aan het vroegtijdig opsporen van vrouwen met een verhoogd risico en aan meer gepersonaliseerde behandelingen.
Spierafbraak
Veel mensen met longkanker verliezen spiermassa, waardoor dagelijkse activiteiten moeilijker worden en kankerbehandelingen minder effectief kunnen zijn. Wouter van de Worp (NUTRIM) onderzoekt met behulp van de beurs hoe tumoren via het bloed stoffen afgeven die spierafbraak veroorzaken. Met innovatieve modellen en onderzoekstechnieken wil hij vaststellen welke tumorafgeleide stoffen hiervoor direct verantwoordelijk zijn. Die kennis kan bijdragen aan de ontwikkeling van behandelingen die spierkracht behouden en de kwaliteit van leven van mensen met longkanker verbeteren.
In maart van dit jaar schreven we ook over de toekenning van drie Vici-beurzen aan onderzoekers van Amsterdam UMC. De Vici vormt, net als de Veni en de Vidi, onderdeel van het talentprogramma van NWO. Waar de Veni is bedoeld voor recent gepromoveerde onderzoekers, richt de Vidi zich op meer ervaren wetenschappers en biedt de Vici gevestigde onderzoekers de mogelijkheid om een eigen onderzoeksgroep en vernieuwende onderzoekslijn verder uit te bouwen.
