Eerste volledig op zonne-energie functionerende ambulance

Solar Team Eindhoven van de TU Eindhoven heeft in Kenia de eerste praktijktesten afgerond met Stella Juva, een ambulance die volledig op zonne-energie functioneert. Tijdens de tests bleek het voertuig bij stilstand meer energie op te wekken dan de aanwezige medische apparatuur verbruikt. Daarmee kan de zonne-ambulance onafhankelijk van een elektriciteitsnet of brandstof medische zorg ondersteunen op afgelegen locaties.

Stella Juva werd ontwikkeld door 23 studenten van de TU Eindhoven, in samenwerking met Amref Health Africa. Het concept is vooral bedoeld voor gebieden waar afstanden groot zijn en betrouwbare infrastructuur en elektriciteitsvoorzieningen ontbreken. Anders dan een conventionele ambulance is het voertuig niet primair ontworpen om patiënten naar een ziekenhuis te vervoeren. Stella Juva brengt zorgprofessionals, diagnostische apparatuur en energie juist naar patiënten toe.

Meer dan 800 kilometer

De praktijktesten vonden plaats rond Narok in Kenia. Omdat Stella Juva is goedgekeurd voor gebruik op de openbare weg, kon het team het voertuig zowel op verharde als onverharde wegen testen. Voor een bezoek aan een afgelegen locatie in Mosiro reed de ambulance bijvoorbeeld zes uur over moeilijk begaanbare wegen.

In totaal legde Stella Juva tijdens de testperiode ruim 800 kilometer af. Het voertuig doorstond de ritten volgens het team grotendeels zonder technische problemen. Een defecte spoorstang kon binnen een half uur worden vervangen.

De benodigde elektriciteit wordt opgewekt met zonnepanelen op het dak. Eenmaal op locatie kunnen daarnaast zonnepanelen aan de zijkant van het voertuig worden uitgeschoven. De opgewekte energie wordt zowel voor het rijden als voor het gebruik van medische apparatuur ingezet.

Mobiele diagnostiek op zonne-energie

Stella Juva beschikt over verschillende medische hulpmiddelen die bij zorgverlening op afgelegen locaties kunnen worden gebruikt. Aan boord bevinden zich onder meer een röntgenapparaat, echografieapparatuur, een automatische externe defibrillator (AED) en koelapparatuur voor vaccins.

Tijdens een tweedaagse praktijktest met Amref Health Africa werd onderzocht hoe het voertuig in een daadwerkelijke zorgsituatie functioneert. Volgens het team kan de ambulance in twee dagen ondersteuning bieden bij de medische zorg voor ongeveer 200 mensen. Tijdens stilstand leverden de zonnepanelen meer elektriciteit dan de medische apparatuur verbruikte. Hierdoor kan de apparatuur worden gebruikt zonder aansluiting op het lokale elektriciteitsnet.

Zorgverleners van gezondheidscentra die met Amref Health Africa samenwerken, hebben de apparatuur tijdens de test gebruikt. Daarmee kon niet alleen de technische werking van het voertuig worden beoordeeld, maar ook de bruikbaarheid van het concept in de dagelijkse zorgpraktijk.

Zorg naar afgelegen gemeenschappen

Volgens Geoffrey Sadera, projectleider moeder- en kindzorg bij Amref Health Africa, kunnen grote afstanden en een onbetrouwbare elektriciteitsvoorziening de toegang tot zorg in Narok bemoeilijken. Een mobiel systeem dat tegelijkertijd professionals, apparatuur en elektriciteit meebrengt, kan daar volgens hem nieuwe mogelijkheden bieden.

Een mogelijke toepassing is prenatale diagnostiek. Tijdens één bezoek aan een afgelegen gemeenschap zouden volgens Sadera bijvoorbeeld 30 tot 40 zwangere vrouwen in hun eigen dorp een echo kunnen krijgen. Risico's tijdens de zwangerschap kunnen daardoor mogelijk eerder worden vastgesteld.

De problematiek beperkt zich volgens Amref niet tot Narok. Ongeveer een derde van de provincies in Kenia kampt met vergelijkbare uitdagingen en een hoge moeder- en kindsterfte. De praktijktest laat zien dat het technische concept onder dergelijke omstandigheden kan functioneren, maar grootschalige toepassing is nog een volgende stap.

Energie-onafhankelijk

Met de tests in Kenia heeft Solar Team Eindhoven vooral willen aantonen dat duurzame mobiliteit kan worden gecombineerd met energie-onafhankelijke medische dienstverlening. Volgens teammanager Mathijs van Gerven zit de meerwaarde van Stella Juva niet alleen in elektrisch rijden op zonne-energie, maar juist in de mogelijkheid om op locaties zonder betrouwbare energievoorziening zelfstandig medische apparatuur te gebruiken.

Het studententeam ziet de geslaagde praktijktesten daarom als een eerste stap. Solar Team Eindhoven zoekt samenwerking met bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden om te onderzoeken hoe het concept verder kan worden ontwikkeld en eventueel op grotere schaal kan worden ingezet.

Zorg op zonne-energie

Vorig jaar ontwikkelden onderzoekers van het Fraunhofer instituut een mobiel, robuust, zorgplatform dat op de laadbak van terreinwagens kan worden geïnstalleerd en alle infrastructuur biedt die nodig is om gezondheidscontroles uit te voeren. Het PreCare platform beschikt over de nodige elektrische apparatuur, zoals een ingebouwd koelsysteem voor medicijnen, vaccins en bloedmonsters. De benodigde elektriciteit is afkomstig van zonnepanelen en batterijopslag. Het platform heeft bovendien een waterzuiveringssysteem.

Daarnaast is er ook een systeem met diamant gecoate elektroden waarmee ter plaatse desinfectiemiddelen geproduceerd kunnen worden uit een eenvoudige natriumchlorideoplossing. Om data van te vergelijken en telegeneeskundige diensten te verlenen, kan een communicatiesysteem worden geïntegreerd dat gebruikmaakt van satelliet- of mobiele netwerken. En het platform kan indien nodig ook voorzien worden van diagnostische apparatuur zoals draagbare röntgen-, ECG- en echografieapparatuur.