Dijklander Ziekenhuis start nieuwe techniek operaties wervelkolom

Patiënten met scoliose die in het Dijklander Ziekenhuis een operatie aan hun wervelkolom nodig hebben, kunnen sinds deze maand worden geopereerd met een nieuwe navigatietechniek. Daarmee kunnen chirurgen de schroeven die de wervelkolom corrigeren nauwkeuriger plaatsen. De techniek moet de kans op complicaties verkleinen en vermindert tegelijkertijd de blootstelling aan röntgenstraling voor het operatieteam.

Bij patiënten die vanwege scoliose worden geopereerd, wordt de wervelkolom met schroeven en staven gecorrigeerd en vervolgens vastgezet. Daarmee moet verdere vergroeiing worden voorkomen. Bij de gebruikelijke operatiemethode wordt de wervelkolom eerst vrij gelegd en wordt tijdens de ingreep met röntgenbeelden gecontroleerd of de schroeven op de juiste plek worden geplaatst. Orthopedisch chirurg Eric Kraaneveld, die samen met Agnita Stadhouder en Maarten de Boer gespecialiseerd is in wervelkolomchirurgie, noemt scoliosechirurgie complex. Bij scoliose is de wervelkolom niet alleen zijwaarts verkromd, maar ook gedraaid. Daardoor is de anatomie tijdens een operatie minder voorspelbaar.

Nauwkeuriger plaatsen

Met de navigatietechniek verandert die werkwijze. Voorafgaand aan de operatie wordt een scan gemaakt. Tijdens de ingreep gebruikt het operatieteam die beelden om de positie van de schroeven nauwkeuriger te bepalen. Volgens Kraaneveld kan dat de kans op complicaties verkleinen. Bij scoliosechirurgie is een van de mogelijke complicaties schade aan het ruggenmerg, bijvoorbeeld wanneer een schroef verkeerd wordt geplaatst. Ook voor het operatieteam heeft de nieuwe werkwijze voordelen. Omdat tijdens de operatie minder röntgenbeelden nodig zijn, wordt het team minder blootgesteld aan straling. De zware loodschorten die bij de traditionele werkwijze nodig waren, kunnen daardoor achterwege blijven.

Samenwerking

Het Dijklander Ziekenhuis heeft de nieuwe techniek ingevoerd in samenwerking met Amsterdam UMC. Volgens Kraaneveld wordt dergelijke navigatie bij complexe wervelkolomoperaties nog vooral toegepast in academische ziekenhuizen. Het ziekenhuis wil de samenwerking met Amsterdam UMC verder uitbreiden.

De toepassing van navigatie moet in de toekomst bovendien worden uitgebreid naar andere complexe rugoperaties, bijvoorbeeld bij afgegleden wervels of een veranderde anatomie door uitzaaiingen of een ontsteking. Ook orthopedisch chirurg Maarten de Boer gaat met de techniek werken.

Rol AI in wervelkolomchirurgie

In 2024 schreven we ook over onderzoek van Washington University in St. Louis naar de inzet van machine learning bij wervelkolomchirurgie. Onderzoekers combineerden gegevens uit wearables en patiëntendossiers om te voorspellen hoe patiënten herstellen na een lumbale wervelkolomoperatie. Daarbij werd onder meer gekeken naar lichamelijke activiteit, pijn, mentale gezondheid en klinische kenmerken. De studie laat zien hoe AI en voorspellende analyses steeds vaker worden onderzocht als hulpmiddel om behandelingen beter af te stemmen op individuele patiënten.