Europees project test AI en CT voor betere hartzorg

Het Europese COMBINE-CT-project is een nieuwe fase ingegaan. Na de ontwikkeling van technologieën start het consortium met klinische validatie van een geïntegreerd zorgpad voor patiënten met coronairlijden. Daarin worden CT-beeldvorming, kunstmatige intelligentie en interventionele technieken gecombineerd. Vijf klinische studies moeten aantonen welke meerwaarde deze aanpak kan bieden bij diagnose, behandelplanning, interventies en nazorg.

Het vierjarige project ging in 2023 van start en wordt gecoördineerd door Philips. COMBINE-CT heeft een budget van 10 miljoen euro en wordt mede gefinancierd door het Innovative Health Initiative (IHI) van de Europese Unie en industriële partners. Elf organisaties uit zes Europese landen werken eraan mee, waaronder Amsterdam UMC.

Compleet zorgpad

Centraal staat coronaire CT-angiografie (CCTA). Het consortium wil deze niet-invasieve beeldvorming verder ontwikkelen van een diagnostisch onderzoek naar een door AI ondersteund platform voor klinische besluitvorming en behandelplanning. Daarvoor wordt een geïntegreerde en grotendeels geautomatiseerde workflow ontwikkeld. Artsen moeten hiermee gedurende het gehele zorgtraject informatie kunnen gebruiken voor het stellen van de diagnose, selecteren en plannen van een behandeling, uitvoeren van een interventie en volgen van patiënten na behandeling.

Volgens interventiecardioloog Bimmer Claessen van Amsterdam UMC wordt onder meer onderzocht hoe AI, CT en interventionele röntgenbeeldvorming gezamenlijk kunnen worden ingezet bij PCI-procedures. Het doel is relevante informatie vóór, tijdens en na de ingreep beschikbaar te maken om behandelbeslissingen beter te ondersteunen.

Minder invasieve onderzoeken

De onderzoekers zien vooral mogelijkheden om onnodige invasieve diagnostiek te verminderen. Bij patiënten die met mogelijke symptomen van coronairlijden, zoals pijn op de borst, in het ziekenhuis komen, wordt invasieve coronaire angiografie gebruikt om vernauwingen en blokkades van de kransslagaders in beeld te brengen. Hiervoor wordt via een bloedvat een katheter naar het hart gebracht en contrastmiddel toegediend.

Volgens de projectpartners blijkt bij ongeveer 60 procent van de patiënten die invasieve coronaire angiografie ondergaan geen sprake te zijn van een significante vernauwing of blokkade. Betrouwbare niet-invasieve diagnostiek zou daarom mogelijk een deel van deze procedures kunnen voorkomen.

Die behoefte neemt volgens het consortium toe. Coronairlijden is wereldwijd een belangrijke doodsoorzaak. Vergrijzing en de toenemende prevalentie van risicofactoren zoals obesitas en diabetes type 2 kunnen het aantal patiënten dat diagnostiek en behandeling nodig heeft verder laten stijgen.

Vijf klinische studies

COMBINE-CT heeft inmiddels vijf onderzoeken gestart. De prospectieve CONVENE-studie evalueert de complete CCTA-gebaseerde diagnostische en interventionele workflow. CODEX-1 onderzoekt retrospectief bij gegevens van meer dan duizend patiënten de nauwkeurigheid en reproduceerbaarheid van AI-software voor CCTA.

Binnen IMPACT worden invasieve angiografie, metingen van de coronaire fysiologie en intracoronaire beeldvorming gebruikt om de diagnostische nauwkeurigheid van AI-ondersteunde CCTA verder te verbeteren. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de ernst van vernauwingen, hoeveelheid en samenstelling van plaque en de coronaire fysiologie.

SPCCT-STENT richt zich op patiënten die een complexe of hoogrisico-PCI hebben ondergaan. Zij krijgen niet-invasieve follow-up met Spectral Photon-Counting CT. Deze technologie maakt gebruik van detectoren die verschillende energieniveaus kunnen onderscheiden en wordt onderzocht voor verbeterde visualisatie van stents en omliggend weefsel.

De EVOLVE-studie richt zich specifiek op hoogrisicopatiënten met diabetes type 2. Met herhaalde, door AI verrijkte CCTA-scans zoeken onderzoekers naar nieuwe beeldkenmerken die samenhangen met de progressie van plaque. Die informatie zou uiteindelijk kunnen bijdragen aan een meer individuele voorspelling van cardiovasculaire risico's.

Klinische meerwaarde

Met de overgang naar klinische studies moet duidelijk worden of het geïntegreerde zorgpad daadwerkelijk voordelen oplevert. Het consortium onderzoekt onder meer of CCTA het aantal invasieve coronaire angiografieën kan verminderen, de efficiëntie van zorgverleners kan verhogen en kosten kan verlagen. Ook wordt gekeken naar mogelijke verbeteringen in patiëntervaring en behandeluitkomsten.

Naast Philips bestaat het publiek-private consortium uit Novo Nordisk, verschillende Europese en Israëlische klinische en academische instellingen en patiëntenorganisatie EUPATI. De combinatie van medische beeldvorming, AI, interventionele cardiologie, gezondheidseconomie en patiëntenperspectief moet uiteindelijk duidelijk maken of een CCTA-gebaseerd zorgpad breder kan worden ingevoerd binnen Europese hartcentra.