Europees kankerproject gaat nieuwe fase van vijf jaar in

Een Europees netwerk dat landen moet helpen hun aanpak van kanker te verbeteren, gaat een nieuwe fase in. Het EU-project ECHoS-2 moet de komende vijf jaar 61 organisaties uit 30 landen samenbrengen. Nederland doet mee via de NKC-hub van het Nederlands Kanker Collectief, samen met IKNL, NFK en Health-RI. De tweede fase begint deze week in Lissabon en moet Europese kankerambities verder vertalen naar concrete acties in de lidstaten.

De Europese strijd tegen kanker staat al enkele jaren hoog op de politieke agenda. In 2019 benoemde de Europese Commissie kanker als een van de grote maatschappelijke uitdagingen voor Europa. Daar kwam toen een budget van meer dan 4 miljard euro voor beschikbaar, verdeeld over verschillende Europese financieringsinstrumenten.

Cancer Mission Hubs

Binnen de EU Mission on Cancer is het doel om het leven van de ruim 3 miljoen mensen die met kanker te maken hebben uiterlijk in 2030 te verbeteren. De aanpak omvat het hele traject rond kanker: van preventie en vroege opsporing tot diagnose en behandeling. Maar ook overleving en kwaliteit van leven na kanker. De vraag is vervolgens hoe zulke Europese ambities hun weg vinden naar de praktijk in afzonderlijke landen. Daarvoor zijn de nationale Cancer Mission Hubs in het leven geroepen. Zij moeten Europese doelstellingen verbinden met nationale kankerplannen, onderzoek, zorg, beleid, maatschappelijke organisaties en burgers.

De eerste fase van ECHoS stond vooral in het teken van het opbouwen van dat netwerk. Inmiddels zijn in 17 Europese landen nationale Cancer Mission Hubs erkend. Met ECHoS-2 begint de volgende stap: de samenwerking verder uitbouwen en onderzoeken hoe de hubs daadwerkelijk kunnen bijdragen aan betere samenwerking en uitvoering.

Eigen aanpak in Nederland

Ook Nederland heeft zo'n nationale hub. De NKC-hub van het Nederlands Kanker Collectief is binnen ECHoS erkend als de Nederlandse Cancer Mission Hub. De hub vormt de verbinding tussen de Nederlandse Kanker Agenda en het Europese netwerk.

In de tweede fase van het project zijn vier Nederlandse partijen betrokken. De NKC-hub brengt de Nederlandse ervaringen en kennis naar Europa en haalt kennis uit andere landen naar Nederland. Daarbij wordt aangesloten bij de twintig doelen van de Nederlandse Kanker Agenda. NFK brengt het perspectief van mensen die met kanker te maken hebben in. De organisatie verzamelt en onderzoekt ervaringen van patiënten en naasten, onder meer via Doneer je Ervaring. Daarmee moet het patiëntenperspectief een vaste plaats krijgen binnen de Europese samenwerking.

Health-RI werkt vanuit de nationale infrastructuur voor gezondheidsdata en legt verbindingen met andere Europese projecten. IKNL richt zich onder meer op het gebruik van kanker- en kwaliteitsregistraties. Daarmee moeten de Cancer Mission Hubs meer datagedreven gaan werken. In augustus 2024 schreven we al over hoe Health-RI en IKNL al hun samenwerking versterkten rond de databeschikbaarheid voor kankeronderzoek.

Daarnaast heeft IKNL nu een rol in communicatie en verspreiding van de resultaten. Het doel daarvan is dat kennis en uitkomsten uit het project niet alleen in rapporten terechtkomen, maar ook de relevante organisaties en professionals bereiken.

Vijf jaar om te zien wat werkt

De nieuwe fase van ECHoS start deze week (9 t/m 11 september) in Lissabon. Tijdens de bijeenkomst worden de resultaten van de eerste projectfase besproken en wordt de koers voor de komende vijf jaar bepaald. Vertegenwoordigers van de Europese Commissie en internationale organisaties uit de gezondheidssector zijn daarbij aanwezig.

De overgang naar de tweede fase betekent ook een verschuiving in de aandacht. Waar de eerste jaren vooral nodig waren om de nationale hubs op te zetten, moet de komende periode duidelijk maken wat ze in de praktijk opleveren. Voor Nederland ligt er al een gezamenlijke basis. De Nederlandse Kanker Agenda bevat twintig doelen waarbinnen patiënten, zorgverleners, onderzoekers en beleidsmakers samenwerken. Die manier van werken wordt ook ingebracht in het Europese netwerk.

De komende vijf jaar moeten de nationale hubs zich verder ontwikkelen door training, demonstratieprojecten en uitwisseling tussen landen. Door ervaringen met elkaar te delen, kunnen landen leren welke aanpakken werken en waar verbetering nodig is.

Netwerk voor lange termijn

ECHoS-2 is daarmee meer dan een uitwisseling van kennis tussen Europese landen. Het project probeert verschillende partijen die bij kanker betrokken zijn structureel met elkaar te verbinden: van patiënten en onderzoekers tot zorgverleners, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en bedrijven. De Europese ambitie is om die partijen dichter bij elkaar te brengen, zodat beleid, onderzoek en zorg beter op elkaar aansluiten. De nationale hubs moeten daarbij de schakel vormen tussen Europese doelstellingen en wat er in afzonderlijke landen gebeurt.

Met 15 miljoen euro uit Horizon Europe krijgt het project daarvoor de komende vijf jaar de ruimte. Of het Europese netwerk uiteindelijk ook daadwerkelijk leidt tot beter afgestemde kankerzorg en -beleid, moet in die periode blijken. De eerste bouwstenen liggen er inmiddels; de volgende fase draait om het gebruik ervan.