Gezondheidsapps bieden grote kansen voor toegankelijke, betaalbare en preventieve zorg, maar kunnen ook nieuwe vormen van ongelijkheid versterken. Dat blijkt uit promotieonderzoek van gezondheidswetenschapper Tessi Hengst, die onderzocht welke factoren bepalen of mensen in een kwetsbare positie daadwerkelijk gebruikmaken van digitale gezondheidsapplicaties. Haar conclusie: niet leeftijd, opleiding of migratieachtergrond zijn doorslaggevend, maar individuele vaardigheden, houding en ondersteuning.
Hengst verdedigt haar proefschrift Understanding the behavioral intention and use of digital health applications: Insights from individuals in a vulnerable position op 30 januari 2026 aan de Open Universiteit.
Naar individuele kenmerken
In zeven studies onderzocht Hengst het gebruik van gezondheidsapps door onder meer mensen met een lage sociaaleconomische positie, COPD-patiënten en mensen met een niet-westerse migratieachtergrond. Ook professionals werden betrokken. Uit het onderzoek blijkt dat zogenoemde demografische kenmerken weinig voorspellend zijn voor appgebruik. Psychosociale factoren, zoals ervaren nut, digitale vaardigheden, vertrouwen en houding ten opzichte van digitale zorg, blijken veel belangrijker.
Daarnaast speelt ondersteuning een cruciale rol. Zowel begeleiding door zorgprofessionals als steun vanuit de sociale omgeving beïnvloeden of iemand een gezondheidsapp daadwerkelijk gaat gebruiken. Volgens Hengst is het daarom effectiever om te kijken naar individuele behoeften dan naar vooraf gedefinieerde ‘kwetsbare groepen’.
Praktische handvatten voor de zorg
Om het gebruik van gezondheidsapps te stimuleren, adviseert Hengst onder meer te investeren in goede introductie en uitleg, digitale vaardigheidstrainingen en laagdrempelige ondersteuning bij installatie en gebruik. Zorgprofessionals, maar ook bibliotheken en informatiepunten in ziekenhuizen, kunnen hierin een sleutelrol spelen. Die ondersteuning is niet alleen relevant voor patiënten, maar ook voor zorgprofessionals zelf.
Om haar onderzoeksresultaten breed toegankelijk te maken, ontwikkelde Hengst aanvullende middelen, waaronder een podcast en visuele samenvattingen in begrijpelijke taal (B1-niveau). Daarmee onderstreept zij dat digitale zorg alleen inclusief kan zijn als ook de communicatie en ondersteuning daarop zijn ingericht.
Tessi Hengst is werkzaam als adviseur patiëntencommunicatie bij het Albert Schweitzer ziekenhuis. Haar promotieonderzoek werd gefinancierd vanuit het programma Innovating for Resilience.
Zorg op maat
Voor editie 3 van ICT&health magazine (2025) spraken wij met Marco Blanker, huisarts en ontwikkelaar van de URinControl app. Hij stelde dat bewezen effectieve apps laagdrempelige ondersteuning kunnen bieden bij klachten zoals urineverlies, duizeligheid of vermoeidheid na kanker. Deze apps zijn gericht op zelfzorg en bevatten therapeutische programma’s met informatie en oefeningen die patiënten zelfstandig kunnen uitvoeren. Blanker pleit ervoor dat huisartsen gezondheidsapps, net als medicijnen, zouden moeten kunnen voorschrijven als aanvulling op reguliere zorg.
