Kan een sociale robot met kunstmatige intelligentie patiënten ondersteunen met medische informatie in het ziekenhuis? In een pilotstudie onderzochten wetenschappers van de Universiteit Twente, samen met zorgprofessionals van Medisch Spectrum Twente en onderzoekers van de Politecnico di Milano, de haalbaarheid van een GPT-gestuurde sociale robot in de klinische praktijk.
De eerste resultaten zijn voorzichtig positief: zowel patiënten als zorgverleners accepteren de technologie. De robot is fysiek aanwezig, beschikt over een gezicht, mimiek en stem, en gaat via een gesprek in op vragen van patiënten over hun aandoening en behandeling.
Ondersteunende technologie
In een zorgcontext waar personeelstekorten toenemen en goede communicatie essentieel blijft, kan dergelijke technologie mogelijk ondersteunen. Tegelijkertijd roept AI in de zorg vragen op over betrouwbaarheid, veiligheid en vertrouwen.
Volgens hoofdonderzoeker Jan-Willem van ’t Klooster lag de focus van het onderzoek nadrukkelijk op haalbaarheid. “Maar dit is nadrukkelijk geen bewijs dat zorg beter wordt. We hebben onderzocht of zo’n systeem kan functioneren in de praktijk, niet of het de zorg al verbetert.”
Dagelijkse ziekenhuispraktijk
Na een eerste labstudie werd de robot getest in de dagelijkse ziekenhuispraktijk. In totaal gingen 21 patiënten met artrose en zeven zorgprofessionals met de robot in gesprek. De inzet werd positief beoordeeld op gebruiksgemak en acceptatie. Dat is volgens de onderzoekers een noodzakelijke eerste stap. Pas daarna kan worden onderzocht of de technologie bijdraagt aan betere informatievoorziening, therapietrouw of tijdswinst.
Om risico’s te beperken kreeg de GPT-technologie geen vrije internettoegang. De robot mocht uitsluitend gebruikmaken van vooraf geselecteerde, door artsen gevalideerde medische bronnen. “Het debat gaat vaak over of je AI moet gebruiken in de zorg,” aldus Van ’t Klooster. “Wij laten zien dat het vooral gaat om hoe je het inricht.”
Multidisciplinaire aanpak
Het project kwam tot stand door nauwe samenwerking tussen techniek, zorg en gedragswetenschappen. Onderzoekers, zorgverleners en ontwerpers werkten samen aan technische, organisatorische en ethische vraagstukken. Vervolgonderzoek richt zich onder meer op kennisoverdracht, langdurig gebruik en passend taalniveau.
De studie laat zien dat sociale robots met AI technisch en organisatorisch inzetbaar zijn in het ziekenhuis. Of en hoe zij daadwerkelijk meerwaarde bieden voor patiënten en professionals, is de volgende vraag.
Sociale robots bij het CEW
Eerder deze maand berichtten wij over de stapsgewijze invoer van sociale robotica door het Centrum voor Epilepsiewoonzorg (CEW) van Kempenhaeghe. De sociale robot (Ivy) is daar bedoeld als aanvullend hulpmiddel om bewoners te helpen bij structuur, zelfstandigheid en voorspelbaarheid, en niet als vervanging van begeleiders. De robot wordt alleen ingezet als die aantoonbaar iets toevoegt. Een inzet die maatwerk vergt.
Teams bepalen vooraf voor wie en met welk doel een robot passend is. In de praktijk ondersteunt de robot onder meer bij opstaan, dagstructuur en voorbereiding op dagbesteding. Ook voor medewerkers verandert het werk, met minder herhaling en meer ruimte voor contact. CEW meet zowel objectieve als subjectieve effecten en schaalt de inzet geleidelijk op, mede dankzij een STOZ-subsidie. Het doel is om in 2028 circa 100 bewoners ervaring te laten opdoen met sociale robotica.
