De Hartwig Medical Foundation en Ultima Genomics breiden hun strategische samenwerking uit om whole genome sequencing (WGS) verder te integreren in de oncologische zorg. Centraal in de nieuwe overeenkomst staat de inzet van Ultima’s nieuwste sequencingsysteem, de UG200, waarmee Hartwig de schaalbaarheid, snelheid en kostenefficiëntie van genomische diagnostiek verder wil vergroten.
De samenwerking bouwt voort op eerdere projecten waarbij Hartwig sinds 2024 gebruikmaakt van Ultima’s eerste generatie sequencer, de UG100. Met de introductie van de UG200 willen beide organisaties de klinische inzet van WGS versnellen, zowel voor diagnose als voor langdurige monitoring van kanker.
WGS als basis voor precisie-oncologie
Hartwig behoort internationaal tot de voorlopers op het gebied van WGS-gebaseerde kankerdiagnostiek. Via de OncoAct WGS-dienst wordt het volledige tumorgenoom geanalyseerd om biomarkers, behandelopties en mogelijke deelname aan klinische studies in kaart te brengen. Volgens de betrokken partijen biedt WGS een completer beeld van de genetische kenmerken van een tumor dan traditionele, panelgebaseerde diagnostiek. Hierdoor kunnen oncologen gerichter behandelbeslissingen nemen.
De nieuwe UG200 maakt gebruik van Ultima’s Solaris 2.0-technologie. Deze nieuwe sequencingarchitectuur vervangt eerdere, complexere amplificatiemethoden door een eenvoudiger isotherm proces dat beter aansluit op bestaande laboratoriumautomatisering. Daarnaast verbetert de technologie de dekking van moeilijk analyseerbare delen van het genoom.
Focus op monitoring
Een belangrijk onderdeel van de samenwerking is de verdere ontwikkeling van WGS-gebaseerde monitoring van minimale restziekte (MRD). Daarbij wordt gezocht naar uiterst kleine hoeveelheden circulerend tumor-DNA (ctDNA) in het bloed om vast te stellen of na behandeling nog kankercellen aanwezig zijn.
Hiervoor zetten Hartwig en Ultima in op de ppmSeq-technologie van Ultima. Deze methode maakt ultrasensitieve detectie mogelijk tot in het lage single-digit part-per-million bereik. Volgens beide organisaties is dit momenteel de enige commercieel beschikbare, gedecentraliseerde WGS-oplossing voor MRD-monitoring die volledig binnen een klinisch laboratorium kan worden uitgevoerd.
Een belangrijk voordeel is dat geen patiëntspecifieke testpanels hoeven te worden ontwikkeld. Omdat de methode gebruikmaakt van gegevens uit het volledige tumorgenoom, kunnen dezelfde WGS-data worden ingezet voor zowel diagnose als monitoring.
Klinische studies in Nederland
De samenwerking sluit aan bij lopende onderzoeksinitiatieven van Hartwig in Nederland. In samenwerking met het Nederlands Kanker Instituut (NKI/Antoni van Leeuwenhoek) worden studies voorbereid waarin ctDNA-monitoring wordt onderzocht bij patiënten die al WGS-diagnostiek ondergaan. De onderzoekers willen niet alleen de technische prestaties van de technologie evalueren, maar ook inzicht krijgen in de klinische meerwaarde, kosteneffectiviteit en praktische implementatie binnen de reguliere oncologische zorg.
Volgens Edwin Cuppen, wetenschappelijk directeur van Hartwig Medical Foundation, verschuift de focus daarmee van diagnostiek naar continue ziektebewaking. Waar WGS nu vooral wordt ingezet bij de keuze van therapieën, kan dezelfde technologie in de toekomst mogelijk ook worden gebruikt om het ziekteverloop nauwkeurig te volgen en behandelingen tijdig bij te sturen.
Uitbreiding analyseplatform
Naast sequencing richt de samenwerking zich op de verdere ontwikkeling van bio-informatica en laboratoriumprocessen. Hartwig zal zijn open-source analyseplatform OncoAnalyser uitbreiden om Ultima-data en longitudinale ctDNA-analyses optimaal te ondersteunen. Daarnaast blijven beide organisaties samenwerken aan automatisering van laboratoriumworkflows, kwaliteitscontrole en gegevensanalyse. Het uiteindelijke doel is om WGS toegankelijker en beter inzetbaar te maken binnen de dagelijkse oncologische praktijk.
Als de technologie haar belofte waarmaakt, kan dat leiden tot een bredere toepassing van genomische diagnostiek en monitoring, waarbij patiënten niet alleen bij diagnose, maar gedurende hun volledige behandeltraject profiteren van gepersonaliseerde inzichten uit het volledige tumorgenoom.
Toekomstbestendige oncologische zorg
In de ontwikkeling van een toekomstbestendige datastructuur voor de oncologische zorg kan de EHDS een belangrijke rol spelen. Aan een dergelijke datastructuur werkt IKNL onder andere samen met Health-RI. Doel is om gezondheidsdata beter beschikbaar en bruikbaar te maken voor zowel patiëntenzorg als onderzoek, innovatie en beleidsontwikkeling.
Volgens IKNL is een betere benutting van zorgdata noodzakelijk om de groeiende druk op de zorg het hoofd te bieden. Door vergrijzing neemt het aantal kankerpatiënten toe, terwijl het aantal zorgprofessionals niet meegroeit. De EHDS verplicht EU-lidstaten daarom een Health Data Access Body op te zetten om veilige gegevensuitwisseling te faciliteren.
