Waar patiënten bij kankertraditioneel te maken krijgen met ingrepen als chirurgie, chemotherapie en radiotherapie, dient zich een stille maar veelbelovende revolutie aan. Histotripsy, een relatief nieuwe behandeltechnologie, gebruikt geen scalpel, geen hitte en geen straling, maar geluid. Met zorgvuldig gecontroleerde en extreem gerichte geluidsgolven kunnen tumoren worden vernietigd zonder de huid te doorboren of omliggende weefsels te beschadigen. Het is een technologische doorbraak die de manier waarop we kanker benaderen fundamenteel kan veranderen.
Histotripsy maakt gebruik van dezelfde basisprincipes als medische echografie, maar voert de energie-intensiteit drastisch op. In plaats van beelden te maken, genereert het korte, krachtige geluidspulsen die microscopische gasbelletjes vormen in het doelweefsel. Deze belletjes groeien en klappen razendsnel ineen, waardoor tumorcellen letterlijk uit elkaar worden getrokken tot minuscule deeltjes. Het lichaam ruimt dit restmateriaal daarna zelf op. Omdat er geen sprake is van snijden, branden of bestraling, blijft de structuur van omliggende organen en bloedvaten grotendeels onaangetast.
Patiëntvriendelijke oncologie
Een van de grootste voordelen van histotripsy is de volledig niet-invasieve aard. Voor patiënten betekent dit: geen incisies, minder pijn, lager infectierisico en een sneller hersteltraject. Daarnaast werkt de methode zonder ioniserende straling of thermische energie, waardoor gezonde cellen geen onnodige blootstelling of schade oplopen. De procedure wordt continu begeleid door real-time beeldvorming, wat behandelaars directe controle geeft over positie, intensiteit en diepte van het geluid. Dit maakt de behandeling niet alleen veilig, maar ook uiterst nauwkeurig. Een cruciale factor bij tumoren in moeilijk bereikbare of kwetsbare gebieden.
In preklinische en dierstudies is histotripsy al succesvol getest op tumoren in onder meer lever, nier en pancreas. De techniek blijkt vooral waardevol in situaties waarin tumoren dicht tegen vitale structuren aanliggen. Doordat het geluidsveld scherp kan worden afgebakend, kunnen behandelaars tumorweefsel vernietigen zonder bloedvaten of galwegen te beschadigen. Iets wat met chirurgie of thermische ablatietechnieken vaak complex of risicovol is.
De techniek heeft inmiddels ook een belangrijke mijlpaal bereikt richting klinische adoptie. De Amerikaanse FDA heeft histotripsy goedgekeurd voor geselecteerde leverbehandelingen, na veelbelovende resultaten in het internationale Hope4Liver-onderzoek. Daarin werden doelgerichte levertumoren succesvol verwijderd, met aanzienlijk minder complicaties dan bij standaardbehandelingen.
Geluidsgolven activeren het immuunsysteem
Histotripsy doet méér dan alleen tumoren afbreken. Wanneer kankercellen mechanisch uiteenvallen, komen moleculaire signalen en celrestanten vrij die een immuunreactie kunnen opwekken. In laboratoriumonderzoek leidde dit tot versterkte tumorherkenning én een zogeheten abscopal effect: het immuunsysteem ging ook kankerweefsel aanvallen buiten het oorspronkelijke behandelgebied. Dit opent de deur naar combinatietherapieën met immuuntherapie, waarbij histotripsy mogelijk fungeert als ‘wake-up call’ voor het afweersysteem. In onderstaande video vertelt Dr. Teik Choon See meer over histotripsy.
Toepassingen buiten oncologie
Naast kankeronderzoek wordt histotripsy getest bij uiteenlopende aandoeningen, waaronder goedaardige prostaatvergroting en verkalking van hartkleppen. Voor patiënten met een hoog operatierisico kan een niet-invasieve aanpak een uitkomst zijn. Bij klepverkalking zijn in vroege tests verbeteringen gezien in klepopening en drukverdeling, al staat grootschalig klinisch bewijs nog in de kinderschoenen.
Het voordeel van histotripsy ligt in zijn multimodale toepasbaarheid. Door de nauwe koppeling met beeldgeleiding kan de therapie worden aangepast aan ademhaling, anatomische variaties en bewegend doelweefsel. De technologie kan bovendien worden opgeschaald naar verschillende orgaansystemen met op maat ontworpen transducers en verfijnde besturingssoftware.
Technische uitdagingen
Ondanks de grote potentie zijn er nog uitdagingen. Variaties in weefselstructuur en patiëntanatomie kunnen de nauwkeurigheid verminderen. Ook kan bot of dik weefsel geluidsgolven afbuigen, een fenomeen dat bekendstaat als acoustic aberration. Ingenieurs werken aan verbeterde algoritmes, adaptieve beeldgeleiding en slimmere hardwareconfiguraties om deze obstakels te overwinnen. Daarnaast blijft histotripsy gericht op gelokaliseerde laesies en kan het geen microscopische tumorresten opsporen. De techniek zal daarom vooral in combinatie met andere oncologische therapieën worden ingezet.
Toch groeit het momentum snel. Steeds meer klinische studies dragen bij aan inzicht in langetermijneffecten, effectiviteit en patiëntselectie. Naarmate de technologie verder verfijnt, kunnen organ-specifieke platforms, verbeterde motion tracking en AI-gestuurde feedbacksystemen de real-time precisie naar een hoger niveau tillen. Voor patiënten kan dit leiden tot een toekomst met minder operaties, lagere complicatierisico’s en meer behandelopties wanneer traditionele therapieën tekortschieten.
Histotripsy staat symbool voor een nieuwe generatie medische innovatie: geluid als scalpel, precisie zonder litteken. Als de ontwikkeling zich doorzet, kan deze technologie een blijvende plaats veroveren in het oncologische arsenaal, en mogelijk ver daarbuiten.
