Een robot huisdier kan ziekenhuispatiënten met dementie helpen sneller te herstellen en eerder naar huis te gaan, zo blijkt uit een klinisch onderzoek uitgevoerd in het Sarasota Memorial Hospital (SMH) in de Verenigde Staten. Het onderzoek laat zien hoe relatief eenvoudige digitale gezondheidsinterventies zinvolle klinische en sociale voordelen kunnen opleveren in acute zorgomgevingen.
Een ziekenhuisopname kan voor mensen met dementie zeer verwarrend zijn. Een onbekende omgeving, constant lawaai en frequente medische procedures verhogen het risico op delirium, een aandoening die gepaard gaat met een langdurig herstel, functionele achteruitgang en een langdurig verblijf in het ziekenhuis.
Om deze uitdaging aan te pakken, heeft SMH een klinische studie van een jaar gesponsord om te onderzoeken of robotgezelschapsdieren kunnen helpen om stress te verminderen en de resultaten te verbeteren voor oudere volwassenen met milde tot matige dementie die in het ziekenhuis zijn opgenomen. De studie werd geleid door Joanna D'Elia, specialist in verpleegkundige kwaliteit, en is een van de eerste studies waarin deze niet-farmacologische, op technologie gebaseerde interventie in een acute zorgomgeving wordt geëvalueerd.
Technologisch geavanceerd gezelschap
De helft van de deelnemende patiënten kreeg de keuze tussen een robotkat of -hond. Deze apparaten zijn ontworpen om echte huisdieren na te bootsen: de katten knipperen met hun ogen en spinnen als ze worden geaaid, terwijl de honden reageren met kwispelen en blaffen. Sensoren zorgen ervoor dat de robots reageren op aanraking en geluid, waardoor een interactieve ervaring ontstaat die bedoeld is om troost en gezelschap te bieden.
Patiënten mochten de robot huisdieren tijdens hun verblijf in het ziekenhuis bij zich houden en mochten de apparaten na ontslag zelfs mee naar huis nemen. “Ik wilde een manier vinden om patiënten met dementie te betrekken en hen gezelschap te bieden in het ziekenhuis, iets dat verder ging dan alleen maar in een kamer zitten en zich uitsluitend op medische zorg richten”, aldus D'Elia in een verklaring van het ziekenhuis.
Klinisch relevante resultaten
Volgens de onderzoekers gingen de effecten verder dan alleen een verbeterde patiëntervaring. Patiënten die robot huisdieren gebruikten, hadden minder vaak last van gevaarlijk lage hartslag en bloeddruk, indicatoren die vaak verband houden met stress en agitatie. Ze hadden ook minder kans op vallen, een belangrijk veiligheidsrisico bij oudere volwassenen in het ziekenhuis.
De meest opvallende resultaten hadden betrekking op de ontslagresultaten. Patiënten met robot huisdieren verbleven korter in het ziekenhuis en hadden aanzienlijk meer kans om direct naar hun eigen huis terug te keren, in plaats van te worden ontslagen naar een verzorgings- of verpleeginstelling. “Deze bevindingen suggereren dat emotionele steun en betrokkenheid een meetbare invloed kunnen hebben op het fysieke herstel”, aldus SMH-functionarissen.
Betaalbare innovatie
Deb Kabinoff, lid van de raad van bestuur van SMH, benadrukte het bredere belang van het project. “Wat dit initiatief zo aantrekkelijk maakte, was niet alleen de technologie zelf, maar ook het bekende kalmerende effect dat huisdieren kunnen hebben, vooral voor mensen met dementie in een onbekende omgeving”, zei ze.
Hoewel grote academische medische centra vaak het klinisch onderzoek domineren, wijzen de leiders van SMH erop dat deze studie aantoont hoe ook gemeenschapsziekenhuizen zinvolle innovatie kunnen stimuleren. De organisatie hoopt dat haar (nog niet gepubliceerde) bevindingen zullen leiden tot een bredere toepassing van soortgelijke goedkope, schaalbare digitale gezondheidsoplossingen.
Nu gezondheidszorgsystemen op zoek zijn naar manieren om de resultaten voor de vergrijzende bevolking te verbeteren zonder het medicijngebruik of de kosten te verhogen, kunnen robot huisdieren een eenvoudige maar effectieve aanvulling vormen op de dementiezorg in het ziekenhuis en daarbuiten.
Robot Maatje
Vorig jaar schreven we over een driejarig onderzoekproject rond de implementatie van sociale robot Maatje bij Wlz-cliënten van het Regionaal Autisme Centrum (RAC) onderzocht zowel de invoering als de impact op cliënten en begeleiders. Onder begeleiding van het Lectoraat Mens en Technologie werd een mixed-methods onderzoek uitgevoerd, met vragenlijsten onder 20 cliënten en interviews met 25 begeleiders.
De resultaten laten zien dat Maatje bijdraagt aan kwaliteit van leven en zelfredzaamheid. De robot ondersteunt vaste routines via voorspelbare, neutrale herinneringen en fungeert als praktische hulp bij dagelijkse taken zoals eten, douchen en huishoudelijke activiteiten. Ook kan Maatje stemming signaleren en begeleiding informeren. Intrinsieke motivatie blijkt daarbij een cruciale succesfactor.
Begeleiders ervaren minder ongeplande zorgmomenten en meer ruimte voor begeleiding op complexere thema’s. Tegelijk blijft persoonlijke zorg essentieel. De Nederlandse Zorgautoriteit is positief over de uitkomsten en ziet kansen voor opschaling, mits randvoorwaarden zoals digitale vaardigheden, tijd, privacy en duidelijke afspraken goed worden geborgd.
