Parkinson-expert en neuroloog Bas Bloem van het Radboudumc heeft de Robert A. Pritzker Prize for Leadership in Parkinson’s Research ontvangen. De internationale prijs van de Michael J. Fox Foundation eert jaarlijks één onderzoeker die uitzonderlijk werk levert aan het Parkinson onderzoek en zich inzet voor het opleiden van nieuwe wetenschappers. Bloem wordt onderscheiden voor zijn baanbrekende inzet voor holistische, persoonsgerichte zorg en zijn inspanningen om samenwerking en kennisdeling wereldwijd te stimuleren.
De prijs werd op zaterdag 15 november uitgereikt aan Bas Bloem tijdens de jaarlijkse MJFF Research Round Table in New York. De Robert A. Pritzker Prize, die sinds 2011 bestaat en een onderzoeksbeurs van 200.000 dollar (ruim 170.000 euro) omvat, eert wetenschappers die bijzondere aandacht genereren voor Parkinson en een blijvende impact hebben op de zorg voor mensen met de ziekte. Bloem krijgt internationale waardering voor zijn onderzoek naar niet-medicamenteuze interventies, waaronder beweging, mindfulness en creatieve therapieën, die bijdragen aan hersengezondheid en mogelijk het ziekteproces kunnen vertragen.
De prijs betekent voor Bloem in de eerste plaats een enorme erkenning. Hoewel de prijs formeel altijd wordt toegekend aan één persoon, benadrukt Bas Bloem dat het een resultaat is van jarenlang teamwork. “Ik zie dit vooral als waardering voor het werk dat ons team al vele jaren verricht om de zorg voor mensen met Parkinson te verbeteren. De bekroning voelt niet alleen als een eer, maar ook - en vooral - als een krachtige stimulans om door te gaan”, zegt hij.
Jeugdheld
De uitreiking zorgde bovendien voor veel aandacht. De foto waarop hij samen met Michael J. Fox staat, ging razendsnel rond op sociale media. “Fox is een boegbeeld van de strijd tegen Parkinson. Hij leeft al meer dan dertig jaar met de ziekte en zet zich met enorme toewijding in. Voor mij is hij een jeugdheld én een ongelofelijk inspirerende ambassadeur.” Het moment waarop hij Fox ontmoette, hem in de ogen keek en zijn eigen missie kon uitleggen, namelijk het verbeteren van de kwaliteit van leven voor mensen met Parkinson, beschrijft Bloem als “een jeugddroom die uitkwam.”
Aan de prijs is ook prijzengeld verbonden. Het gaat om 200.000 dollar, zo’n 170.000 euro. Dat bedrag gaat Bloem inzetten voor een nieuw, baanbrekend onderzoek naar de mogelijke helende werking van kunst op de gezondheid van mensen, en dan specifiek van mensen met Parkinson. “Onze ambitie is altijd geweest om samen met mensen met Parkinson de grenzen van wetenschap, zorg en creativiteit te verleggen. Deze erkenning is een enorme stimulans om door te gaan totdat Parkinson de wereld uit is”, aldus Bloem.
Holistische benadering
Zijn onderzoeken naar sporten toonden aan dat thuis trainen het aanpassingsvermogen van de hersenen kan bevorderen. De lopende Slow-SPEED-studie is wereldwijd de allereerste Parkinsonpreventie studie die onderzoekt of lichaamsbeweging in een hele vroege ziektefase het ontstaan van symptomen kan uitstellen of zelfs voorkomen.
Daarnaast leidt Bloem de Parkinson Op Maat studie, een grootschalige studie waarin meer dan 600 mensen langdurig worden gevolgd om nieuwe biomarkers en digitale toepassingen te ontwikkelen. Verder is Bloem medeoprichter van ParkinsonNet, een landelijk zorgnetwerk van ruim 4.000 gespecialiseerde zorgverleners dat multidisciplinaire, evidencebased zorg biedt.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dit innovatieve zorgmodel niet alleen leidt tot betere uitkomsten voor mensen met Parkinson, maar ook tot aanzienlijk lagere zorgkosten. Het succes van ParkinsonNet blijft niet onopgemerkt: het model wordt inmiddels in meerdere landen toegepast. De internationale uitrol van het ParkinsonNet verloopt volgens Bloem goed. “We hebben inmiddels succesvolle netwerken in heel Noorwegen en Luxemburg, en momenteel starten nieuwe initiatieven in Frankrijk, Polen en Italië. In de Verenigde Staten zijn al trainingen gegeven en binnenkort begint ook een trainingsprogramma in Australië. Dat is natuurlijk fantastisch om te zien”, aldus een enthousiaste Bloem.
Chronische zorgkosten
Tegelijkertijd stuiten ze ook op verschillende barrières, met name op het gebied van financiering. “Je kunt een netwerk wel met subsidie opstarten, maar de vraag is wie het daarna duurzaam financiert. Dat is ook in Nederland een hardnekkig probleem geweest, omdat de meerkosten vooral aan de voorkant zichtbaar zijn. De baten zijn in Nederland overtuigend aangetoond: ParkinsonNet bespaart jaarlijks naar schatting 20 tot 30 miljoen euro. Dat komt neer op ongeveer de helft van de totale chronische zorgkosten voor mensen met Parkinson”, vertelt Bloem.
Met andere woorden: de investering die je aan de voorkant moet doen, wordt ruimschoots terugverdiend. Daarom wordt ParkinsonNet inmiddels duurzaam vergoed door de zorgverzekeraars. “Iets waar ik zeer dankbaar voor ben. Maar voordat die bewijsvoering ook in andere landen breed wordt erkend, vormt dat nog wel een barrière”, zegt Bloem.
