De afdeling Orthopedie van het Martini Ziekenhuis zet sinds kort 3D-geprinte modellen in bij complexe operaties. Volgens orthopedisch chirurg Jesse Kuiper en medisch technicus Bastiaan Poel bieden de modellen extra inzicht wanneer röntgenfoto’s en CT-scans onvoldoende duidelijkheid geven. De techniek moet chirurgen helpen operaties beter voor te bereiden en nauwkeuriger in te schatten wat patiënten nodig hebben tijdens een ingreep.
Op de website van het Martini Ziekenhuis vertellen ze waarom ze 3D-modellen wilden laten maken van CT-scans. “Eén van mijn patiënten had een vorm van slijtage in de heup die we niet vaak zien. Dat valt al op bij het bekijken van de röntgenfoto’s, en een CT-scan is dan een logische volgende stap, maar soms blijft de situatie dan nog steeds lastig in te schatten”, vertelt Kuiper. Vervolgens bedacht hij dat het ideaal zou zijn om dan de situatie van alle kanten kan bekijken. Hij zag dat de Medische Techniek een 3D-printer heeft en nam contact met ze op.
Meer impact met 3D
Poel was direct enthousiast toen de vraag vanuit de orthopedie kwam. Waar hij eerder vooral praktische hulpmiddelen ontwikkelde, zoals kleine ondersteunende onderdelen voor op de afdeling, biedt dit project veel meer impact. Door CT-scans om te zetten in 3D-modellen kunnen artsen volgens hem beter voorbereid opereren en patiënten gerichter helpen.
Op de vraag of de technologie de zorg daadwerkelijk verbetert, zegt orthopedisch chirurg Kuiper dat dit volgens hem duidelijk het geval is. Hij legt uit dat slijtage aan een gewricht in veel gevallen goed zichtbaar is op een CT-scan, waardoor artsen vooraf een nauwkeurig operatieplan kunnen opstellen en uitvoeren. Vooral bij complexe situaties bieden 3D-modellen volgens hem meer inzicht in vervormingen rond het heupgewricht. Daardoor kan een operatie beter worden voorbereid, zowel bij patiënten met artrose als bij hersteloperaties van niet goed functionerende heupprotheses.
Waar chirurgen vroeger soms pas tijdens de operatie volledig zicht kregen op de situatie, kunnen zij dat nu al vooraf analyseren. Daarnaast worden de 3D-modellen ingezet tijdens onderwijsbijeenkomsten voor artsen in opleiding.
Operatieplan vooraf aanpassen
Volgens Kuiper krijgen artsen in opleiding in de praktijk maar beperkt te maken met complexe heupoperaties, omdat zulke situaties relatief weinig voorkomen en er tijdens een ingreep doorgaans slechts één arts-assistent aanwezig is. Daardoor waren deze casussen voorheen vooral te bestuderen via CT-scans. Met behulp van 3D-modellen kunnen opleiders en arts-assistenten complexe operaties nu uitgebreider bespreken en er ook praktisch mee oefenen. Kuiper zegt dat inzichten uit zulke onderwijsbijeenkomsten er zelfs al toe hebben geleid dat een operatieplan vooraf werd aangepast, waardoor nog op tijd een noodzakelijk onderdeel kon worden besteld voor de ingreep.
Meer dan aanvullende techniek
3D-printen binnen de zorg wordt volgens Poel momenteel vooral ingezet als aanvullende techniek. De afdeling Medische Techniek werkt nu op aanvraag aan projecten, zoals die van Kuiper, maar hoopt 3D-printen in de toekomst vaker toe te passen en hiervoor ook meer budget beschikbaar te krijgen. Tot nu toe dienen de geprinte modellen vooral ter ondersteuning, al wil de afdeling uiteindelijk onderzoeken of het ook mogelijk is om klinisch te printen en medische hulpmiddelen te produceren.
Deze week schreven we ook over een nieuw keramisch implantaat dat door onderzoekers van de Tampere University is ontwikkeld. Het implantaat lijkt sterk op menselijk bot en kan via 3D-printtechnologie op maat worden gemaakt. De innovatie kan gepersonaliseerde behandelingen voor botdefecten mogelijk maken en een alternatief bieden voor traditionele bottransplantaties. De onderzoeksresultaten worden gezien als een belangrijke stap richting betaalbare, patiëntspecifieke implantaten voor botregeneratie.
