Met een investering van tientallen miljoenen euro’s, onder meer van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), zijn twee grootschalige AI-projecten van start gegaan die de Nederlandse gezondheidszorg moeten verbeteren. In deze meerjarige initiatieven spelen academische centra, waaronder het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), een prominente rol.
De urgentie achter deze investering is groot. De zorgsector staat onder druk door vergrijzing, een toename van chronische aandoeningen en stijgende kosten. Tegelijkertijd groeit het personeelstekort. Prognoses laten zien dat in 2040 mogelijk één op de vier werkenden in de zorg nodig is om aan de vraag te voldoen. Digitale innovaties, en met name AI, worden gezien als een belangrijke sleutel om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden.
Van innovatie naar implementatie
Hoewel de afgelopen jaren veel AI-oplossingen voor de zorg zijn ontwikkeld, blijkt de daadwerkelijke implementatie in de praktijk vaak achter te blijven. De projecten AI4HEALTH en Trinitas HORIZON willen die kloof verkleinen door nadrukkelijk te focussen op toepasbaarheid.
Binnen AI4HEALTH wordt gewerkt aan het verbeteren van het gehele zorgsysteem rondom AI: van dataverzameling en -uitwisseling tot ontwikkeling, validatie en implementatie van algoritmes. Onder leiding van het UMC Utrecht bundelen zorginstellingen, kennisorganisaties en bedrijven hun krachten om AI-oplossingen daadwerkelijk in de dagelijkse zorgpraktijk te brengen.
Het UMCG levert hierin een belangrijke bijdrage, onder andere op het gebied van oncologie en hart- en vaatziekten. Radiotherapeut-oncoloog Kristel Muijs benadrukt dat AI niet alleen wordt ontwikkeld, maar ook direct wordt getest in de klinische praktijk. Daarnaast werkt het UMCG aan data-infrastructuren, geavanceerde modellering en onderzoek naar verantwoorde inzet van AI.
Betere diagnostiek in de eerste lijn
Het tweede project, Trinitas HORIZON, richt zich specifiek op de huisartsenzorg. Hier ligt de focus op het verbeteren van diagnostiek met behulp van AI. Door slimme algoritmes te gebruiken die patiëntgegevens analyseren, kunnen huisartsen beter worden ondersteund bij het stellen van diagnoses.
Het doel is een zogenoemde ‘first-time-right’-diagnose: in één keer de juiste richting bepalen. Dit moet leiden tot minder onnodige doorverwijzingen en onderzoeken, en sneller duidelijkheid voor patiënten. Vooral bij complexe of zeldzame aandoeningen kan AI een belangrijke rol spelen.
Onderzoeker Gea Holtman van het UMCG werkt mee aan de ontwikkeling en implementatie van deze diagnostische tools. De algoritmes combineren gegevens zoals medische voorgeschiedenis, bloeduitslagen en beeldvorming om gerichte adviezen te geven. Daarmee wordt niet alleen de diagnostiek verbeterd, maar ook de werkdruk voor zorgprofessionals verlaagd.
Langdurige samenwerking en impact
Beide projecten maken deel uit van de KIC-programmalijn Strategie van NWO, die gericht is op langdurige publiek-private samenwerking rond maatschappelijke uitdagingen. Binnen deze programma’s werken partners uit verschillende sectoren samen aan innovatieve oplossingen die aansluiten bij nationale kennis- en innovatieagenda’s.
De inzet van AI binnen deze projecten gaat verder dan technologische ontwikkeling alleen. Er is ook aandacht voor ethiek, betrouwbaarheid en integratie in bestaande zorgprocessen. Dit is essentieel om het vertrouwen van zorgverleners en patiënten te winnen en duurzame implementatie mogelijk te maken.
Met AI4HEALTH en Trinitas HORIZON wordt een belangrijke stap gezet richting een toekomstbestendige zorg. Door technologie niet alleen te ontwikkelen, maar ook daadwerkelijk toe te passen, kunnen deze initiatieven bijdragen aan efficiëntere processen, betere diagnostiek en uiteindelijk betere zorg voor patiënten.
