MRI-scans zouden kunnen helpen voorspellen hoe snel mensen met vroeg optredende Alzheimer van milde cognitieve stoornissen naar dementie evolueren. Onderzoekers van het Mass General Brigham Neuroscience Institute ontdekten dat grotere atrofie in specifieke hersengebieden gepaard ging met een snellere progressie. De bevindingen zouden patiënten, families en zorgverleners uiteindelijk kunnen helpen om de toekomstige zorg effectiever te plannen.
Vroeg optredende Alzheimer ontwikkelt zich vóór de leeftijd van 65 jaar. Hoewel de ziekte gemiddeld sneller voortschrijdt dan de vorm van de ziekte van Alzheimer die zich op latere leeftijd ontwikkelt, varieert de snelheid van achteruitgang aanzienlijk van persoon tot persoon. Dit maakt het moeilijk te voorspellen wanneer cognitieve problemen het dagelijks functioneren aanzienlijk zullen gaan beïnvloeden.
Hersenenatrofie en snellere progressie
De onderzoekers analyseerden gegevens van 130 mensen in de leeftijd van 40 tot 64 jaar met milde cognitieve stoornissen veroorzaakt door vroeg optredende Alzheimer. Ze namen ook 97 cognitief gezonde mensen van vergelijkbare leeftijd in de studie op. De deelnemers waren afkomstig uit de Longitudinal Early-Onset Alzheimer’s Disease Study (LEADS), een Amerikaans multicenter onderzoeksconsortium. Tijdens een gemiddelde follow-upperiode van ongeveer twee jaar ontwikkelden 84 deelnemers met vroeg optredende Alzheimer, ongeveer 65 procent, dementie vanuit milde cognitieve stoornissen.
MRI-scans die aan het begin van het onderzoek waren gemaakt, brachten een verband aan het licht tussen hersenatrofie en de snelheid van de ziekteprogressie. Deelnemers met een grotere krimp in hersengebieden die betrokken zijn bij het geheugen en het denken, hadden een grotere kans om eerder dementie te ontwikkelen. Het risico op progressie nam toe naarmate de mate van atrofie toenam.
Volgens co-hoofdauteur Alexandra Touroutoglou zou een op MRI gebaseerde prognose bijzonder nuttig kunnen zijn, omdat MRI al deel uitmaakt van het diagnostische proces. Betere inschattingen van de ziekteprogressie zouden families kunnen helpen bij het nemen van beslissingen over toekomstige zorg en woonvormen, terwijl clinici hierdoor worden ondersteund bij het personaliseren van de zorg.
Voorspelling verbeteren
De onderzoekers verwerkten de MRI-meting in een model dat al rekening hield met leeftijd, geslacht en prestaties op een cognitieve basistest. Door hersenatrofie toe te voegen, verbeterde het vermogen van het model om het risico op progressie naar dementie te voorspellen. Mede-hoofdauteur Mark Eldaief zei dat kwantitatieve metingen van atrofie in kwetsbare hersengebieden uiteindelijk informatie zouden kunnen opleveren over het tijdstip van functionele achteruitgang, iets wat clinici momenteel niet op betrouwbare wijze aan patiënten kunnen aangeven.
De onderzoekers waarschuwen echter dat het model voornamelijk is ontwikkeld en getest bij mensen met een geheugengerelateerde milde cognitieve stoornis. Het is daarom mogelijk minder toepasbaar op vormen van vroeg optredende Alzheimer die aanvankelijk het gedrag, de taal, het gezichtsvermogen of de ruimtelijke vaardigheden aantasten.
Er is aanvullend onderzoek nodig voordat de MRI-meting in de klinische praktijk kan worden gebruikt voor individuele prognoses. De onderzoekers willen de aanpak valideren bij meer diverse populaties en vaststellen of deze uitkomsten zoals opname in een zorginstelling of sterfte kan voorspellen. Toekomstige studies zouden ook MRI-bevindingen kunnen combineren met biomarkers voor amyloïde en tau. Een dergelijke aanpak kan uiteindelijk helpen bij het identificeren van patiënten die nauwlettender toezicht of een vroegere zorgplanning nodig hebben naarmate hun ziekte vordert.
Nederlands rekenmodel
Eind 2024 ontwikkelden onderzoekers van Alzheimercentrum Amsterdam en Amsterdam UMC een rekenmodel dat kan voorspellen hoe het denkvermogen van mensen met Alzheimer zich gedurende vijf jaar waarschijnlijk ontwikkelt. Bijna duizend patiënten werkten mee aan het onderzoek.
Het model combineert gegevens zoals leeftijd, geslacht en cognitieve testscores met informatie uit MRI-scans en biomarkers in hersenvocht. Daarmee willen de onderzoekers patiënten na hun diagnose een persoonlijker beeld geven van het verwachte ziekteverloop. De voorspelling biedt geen zekerheid, maar kan wel helpen bij gesprekken over de toekomst en mogelijke behandelingen.
Referenties
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
