Artsenfederatie KNMG heeft positief gereageerd op een nieuw wetsvoorstel dat het maken en gebruiken van deepfakes duidelijker reguleert. De voorgestelde Wet naburig recht deepfakes van personen introduceert een expliciet recht voor iedereen om het gebruik van een eigen stem en uiterlijk in deepfakes toe te staan of juist te verbieden. Daarmee krijgen burgers, en in het bijzonder zorgprofessionals, meer regie over hun digitale identiteit.
Volgens de KNMG is deze stap noodzakelijk, omdat het huidige Nederlandse en Europese recht onvoldoende houvast biedt. In de praktijk is vaak onduidelijk of het gebruik van deepfakes strafbaar is en welke juridische route kan worden gevolgd om misbruik te stoppen. Voor artsen betekent dit dat het laten verwijderen van medische deepfakes onnodig complex en tijdrovend is.
Deepfakes steeds ‘echter’
De zorgen over medische deepfakes nemen toe. Steeds vaker worden gezichten en stemmen van artsen zonder toestemming ingezet in AI-gegenereerde video’s die misleidende gezondheidsclaims verspreiden. Daarbij wordt misbruik gemaakt van de professionele reputatie en expertise van artsen om onjuiste of onvolledige informatie geloofwaardig te laten lijken. Dit vergroot het risico op medische mis- en desinformatie en ondermijnt het vertrouwen in de zorg, met mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid.
Daarbij komt dat medische deepfakes inmiddels nauwelijks nog van echte opnames te onderscheiden zijn. Hierdoor wordt het voor het publiek steeds moeilijker om betrouwbare, wetenschappelijk onderbouwde medische informatie te herkennen.
Wet maakt optreden makkelijker
Het wetsvoorstel maakt het eenvoudiger om hiertegen op te treden. Artsen kunnen medische deepfakes civielrechtelijk aanpakken, ook via collectieve belangenorganisaties. In ernstige gevallen wordt strafrechtelijke handhaving mogelijk via het Openbaar Ministerie. Daarnaast kunnen civiele vorderingen worden ingesteld tegen online platforms en andere tussenpersonen die deepfakes faciliteren of verspreiden, waarbij platforms zelfs kunnen worden verplicht hun diensten te staken.
Volgens de KNMG is het wetsvoorstel een belangrijke stap richting effectieve bescherming van artsen en een krachtiger aanpak van medische desinformatie. Daarmee draagt het bij aan het behoud van vertrouwen in de zorg en aan de bescherming van de volksgezondheid. De artsenfederatie blijft zich inzetten voor heldere regels, effectieve handhaving en gezamenlijke verantwoordelijkheid bij het tegengaan van misbruik van deepfaketechnologie in de zorg.
Grote zorgen
In augustus van het vorige jaar uitte de KNMG grote zorgen over het toenemende gebruik van AI-gegenereerde medische deepfakes, waarbij gezichten en stemmen van artsen zonder toestemming worden gebruikt voor misleidende gezondheidsboodschappen. De artsenfederatie riep de overheid, online platforms en maatschappelijke organisaties toen dan ook op om gezamenlijk en daadkrachtig op te treden tegen zowel de productie als de verspreiding van medische deepfakes. Heldere regelgeving en strikte handhaving zijn volgens de KNMG essentieel om misbruik effectief aan te pakken.
Voor artsen die slachtoffer worden van deepfakes adviseert de KNMG om bewijsmateriaal veilig te stellen, platforms direct te informeren en verwijdering te verzoeken op grond van privacywetgeving. Indien nodig kunnen juridische stappen worden overwogen, zoals het inschakelen van een juridisch adviseur, het doen van aangifte of het indienen van een klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Auteur
