Nefroloog Karin Gerritsen van het UMC Utrecht krijgt 1,8 miljoen euro subsidie van NWO voor NanoKid, een onderzoeksproject naar een innovatieve nier-op-een-chip. In dit miniatuurmodel worden de belangrijkste nierfuncties nagebootst, met als ambitie om een cruciale stap te zetten richting een bioartificiële nier en betere vormen van niervervangende therapie. In Nederland zijn er ongeveer 1,7 miljoen mensen en wereldwijd meer dan 850 miljoen mensen met een chronische nierschade.
Een niertransplantatie is voor veel patiënten de beste optie, maar door een aanhoudend tekort aan donoren en andere beperkingen zijn velen aangewezen op dialyse. Daarbij wordt het bloed ontdaan van afvalstoffen en overtollig vocht, een intensieve behandeling die zwaar weegt op het dagelijks leven van patiënten en een groot beslag legt op de zorg.
Nierfuncties nabouwen
In het onderzoek NanoKid bouwt Karin Gerritsen met haar onderzoeksteam de twee belangrijkste functies van de nier na in het laboratorium:
- De glomerulus, die afvalstoffen uit het bloed filtert en afvoert naar de urine.
- De tubulus, die water en nuttige stoffen terugwint in het bloed en actief afvalstoffen uitscheidt.
Daarnaast werkt het team aan microsensoren die continu inzicht geven in hoe goed de afzonderlijke onderdelen functioneren. Door deze technologieën samen te brengen ontstaat een nier-op-een-chip, geschikt voor fundamenteel onderzoek en het testen van geneesmiddelen.
Implanteren in lichaam
Gerritsen legt uit dat met het onderzoek een basis wordt gelegd voor een modulaire nier-op-een-chip. “Deze opzet maakt het mogelijk om stap voor stap toepassingen te ontwikkelen: van het testen van geneesmiddelen en ziektemodellering tot het verbeteren van standaard dialyse”, aldus Gerritsen. Uiteindelijk streven ze naar kunstmatige, deels biologische niermodules die in het lichaam kunnen worden geïmplanteerd en de functies van een natuurlijke nier nabootsen.
NanoKid is fundamenteel onderzoek dat op korte termijn vooral nieuwe kennis en technologie oplevert. Het project vergroot het inzicht in hoe nierfuncties kunnen worden nagebootst en resulteert in een testplatform voor nieuwe medicijnen en in bouwstenen voor toekomstige verbeteringen van niervervangende therapieën. Een directe nieuwe behandeling voor patiënten is er nog niet. Op de langere termijn draagt NanoKid bij aan de ontwikkeling van een bioartificiële nier: een compact apparaat dat de functies van een natuurlijke nier nabootst.
Draagbare Neokidney
Vorige week schreven we over meer goed nieuws als het gaat om nierzorg. Het Nederlandse innovatieproject Neokidney is deze maand begonnen met klinische tests in het UMC Utrecht. Daarmee bereikt de ontwikkeling van een draagbare kunstnier een nieuwe, cruciale fase. Het apparaat, ontwikkeld in opdracht van de Nierstichting, moet dialysepatiënten bevrijden van het vaste ritme om naar het ziekenhuis te gaan.
De Neokidney is een mobiel hemodialysesysteem ter grootte van een rolkoffer. In plaats van drie keer per week urenlang aangesloten te zijn op een groot apparaat, zouden patiënten hun behandeling in de toekomst flexibeler kunnen inrichten. Dat betekent meer bewegingsvrijheid en minder ingrijpende gevolgen voor het dagelijks leven.
