Patiënten staan overwegend positief tegenover het gebruik van kunstmatige intelligentie in de zorg, mits aan duidelijke voorwaarden wordt voldaan. Dat blijkt uit onderzoek van Vliegwiel en Patiëntenfederatie Nederland onder bijna 8.000 regelmatige zorggebruikers. Veel deelnemers hebben nog weinig ervaring met AI, maar wie er wel mee te maken heeft, is er over het algemeen tevreden over. Belangrijk vinden patiënten vooral heldere informatie en transparantie over het gebruik van AI.
“Er wordt veel óver AI gesproken, maar patiënten worden daarin nog te weinig gehoord. Juist daarom hebben wij patiënten gevraagd hoe zij dit ervaren en wat zij belangrijk vinden”, zegt Linda Daniels, waarnemend directeur-bestuurder van de Patiëntenfederatie.
AI in de zorg
Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 13 procent ervaring met één of meer AI-toepassingen in de zorg, zoals AI bij diagnosestelling, het voorspellen van risico’s op een aandoening of het automatisch verwerken van patiëntgesprekken. Ook blijkt dat veel patiënten niet weten of AI in hun zorg is gebruikt. Toch staat bijna de helft van de deelnemers (46%) (zeer) positief tegenover AI in de zorg. Nog eens 44 procent is neutraal of twijfelt.
Patiënten zien vooral voordelen wanneer AI de zorgverleners ondersteunt, de zorg efficiënter maakt en ruimte creëert voor meer persoonlijk contact. Ze staan niet afwijzend tegenover de technologie, maar vinden het belangrijk dat AI hen daadwerkelijk helpt en dat de zorgverlener actief betrokken blijft. Volgens de deelnemers aan het onderzoek moet kunstmatige intelligentie een ondersteunende rol spelen, zonder de taken van de zorgverlener over te nemen.
Ervaring vergroot vertrouwen
Uit het onderzoek blijkt ook dat patiënten die wél ervaring met AI hebben daarover duidelijk positiever zijn. Van hen staat bijna twee derde (62%) (zeer) positief tegenover AI in de zorg, tegenover bijna de helft (44%) van de patiënten zonder (bekende) ervaring. Volgens Daniels is dat verschil veelzeggend. Het laat volgens haar zien dat vertrouwen groeit zodra patiënten merken dat AI daadwerkelijk iets toevoegt. Het onderzoek laat zien dat de waardering verschilt per toepassing. AI bij diagnosestelling wordt het meest positief beoordeeld, terwijl patiënten kritischer zijn over AI-assistenten, zoals chatbots voor zorgvragen.
Voor patiënten is heldere en volledige informatie essentieel om vertrouwen in AI te hebben, zo blijkt uit het onderzoek. Niet alle deelnemers aan het onderzoek werden geïnformeerd wanneer AI werd ingezet, terwijl veel patiënten aangeven dat ze dit juist wel willen weten. Vooral bij toepassingen zoals diagnose en risicovoorspelling vinden zij het belangrijk te begrijpen hoe de zorgverlener de AI-uitkomst gebruikt en wie de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt. Ook inzicht in risico’s, werkwijze en beperkingen wordt door veel patiënten als noodzakelijk gezien. Transparantie en uitleg vormen volgens Daniels daarmee geen luxe, maar een fundamentele voorwaarde voor acceptatie.
Opschalen AI
Het onderzoek laat zien dat er kansen liggen om AI verder op te schalen in de zorg. Patiënten staan er overwegend open voor, zeker wanneer zij positieve ervaringen opdoen. Dat vraagt wel om een aanpak waarin patiënten vanaf het begin worden meegenomen. “AI kan de zorg echt versterken,” besluit Daniels. “Maar alleen als we het samen met patiënten doen: door duidelijk te zijn, goed uit te leggen en altijd de menselijke maat centraal te houden.”
Vorige week schreven we over de ervaring van artsen met ambient AI-scribes. AI neemt het notuleren van consulten over, waardoor artsen minder tijd kwijt zijn aan administratie en meer aandacht kunnen geven aan patiënten. Door de inzet van AI lijken burn-out en in avonduren aan dossiers werken, te verminderen.
