Zogeheten ambient AI-scribes worden door artsen steeds vaker gezien als een doorbraak in de klinische praktijk. Deze AI-oplossingen nemen het vastleggen van consulten grotendeels uit handen, waardoor artsen minder tijd kwijt zijn aan administratieve taken en meer aandacht kunnen besteden aan hun patiënten. Vroege studies laten zien dat AI-scribes kunnen bijdragen aan het verminderen van burn-out onder artsen en het terugdringen van zogenoemde ‘pyjamatijd’: avonden die worden besteed aan het bijwerken van dossiers.
De interesse in AI-toepassingen in de zorg groeit breed, ook op beleidsniveau. In de Verenigde Staten is het versnellen van AI-adoptie in de zorg expliciet onderdeel van overheidsbeleid, zo meldt ABC News. Tegelijkertijd brengen meerdere startups ambient AI-scribes op de markt die geïntegreerd kunnen worden met elektronische patiëntendossiers (EHR’s). Marktleider Epic test momenteel een eigen AI-scribe, die volgens het bedrijf op korte termijn breed beschikbaar komt.
Snelle adoptie roept nieuwe vragen op
Volgens schattingen heeft inmiddels circa een derde van de zorgverleners in de VS toegang tot een AI-scribe. Verwacht wordt dat de technologie de komende jaren snel gemeengoed wordt en zelfs een rol gaat spelen bij het aantrekken en behouden van personeel. “Het is onderdeel van het tevreden houden van artsen,” zegt Robert Wachter van de University of California San Francisco. Zorgorganisaties kijken volgens hem steeds minder strikt naar directe return on investment en meer naar de hoge kosten van werving en behoud van artsen.
Tegelijk blijven belangrijke vragen onbeantwoord. Verbetert het gebruik van AI-scribes daadwerkelijk de kwaliteit van zorg en gezondheidsuitkomsten? Wordt de gewonnen tijd ingezet voor beter contact met patiënten, of vooral voor het zien van meer patiënten? En wat betekent meer gedetailleerde verslaglegging voor zorgkosten, zeker als AI-scribes worden gekoppeld aan coderings- en declaratiesystemen?
Voor patiënten voelt het consult vaak niet wezenlijk anders: na toestemming wordt het gesprek opgenomen, geordend tot een klinische notitie en geïntegreerd in het EHR, waarna de arts deze controleert en accordeert. Toch melden sommige artsen dat hun manier van werken verandert. Handelingen en bevindingen moeten soms hardop worden benoemd zodat de AI ze kan vastleggen, wat patiënten meer inzicht kan geven, maar ook nieuwe gevoeligheden kan oproepen bij intieme onderzoeken. “Hoe we hierover communiceren is cruciaal voor vertrouwen,” stelt Genevieve Melton-Meaux van Fairview Health Services. Zij benadrukt dat artsen soms bewust kiezen om bepaalde zaken pas na het consult te documenteren.
Kwaliteit en risico’s
Onderzoek wijst uit dat AI-gegenereerde notities qua volledigheid en samenhang vaak gelijkwaardig of beter zijn dan traditionele verslaglegging. Wel blijft het risico op zogeheten ‘hallucinaties’: foutieve of verzonnen informatie in de notitie. Bij Kaiser Permanente, waar meer dan 25.000 zorgverleners AI-scribes gebruiken, blijken zulke fouten zeldzaam, maar menselijke controle blijft noodzakelijk.
Toch waarschuwen experts dat langdurige alertheid lastig vol te houden is. Daarnaast bestaat de zorg dat AI-scribes de kloof vergroten tussen grote zorgsystemen en kleinere instellingen met minder middelen.
Ondanks deze aandachtspunten overheerst voorzichtig optimisme. Waar EHR’s artsen vooral extra administratieve last brachten, ervaren velen AI-scribes juist als technologie die hen ondersteunt. Volgens Wachter zijn ze bovendien een opstap naar bredere, meer impactvolle AI-toepassingen in de zorg. “Het gaat om veel meer dan een scribe,” zegt Epic’s Jackie Gerhart. “Het draait om technologie die luistert, meedenkt en handelen voorbereidt.”
Nederlandse ontwikkelingen
Ook in Nederland zien steeds meer artsen en ziekenhuizen de meerwaarde van AI-toepassingen zoals Dragon Medical One, die automatisch gespreksverslagen vastleggen, inclusief samenvattingen en een koppeling met het EPD. Onlangs heeft bijvoorbeeld het Maasstad Ziekenhuis besloten, na een succesvolle pilot, om spraakgestuurd werken naar tien vakgroepen uit te rollen. Daarnaast wordt het systeem verder doorontwikkeld om ook te kunnen worden ingezet bij belangrijke gesprekken tussen artsen, patiënten en hun naasten.
Eerder ging ook het Medisch Centrum Leeuwarden al met succes op zoek naar een oplossing om de administratieve taken, en dan met name het ‘tikwerk’ dat tijdens en na een consult moest worden uitgevoerd, van artsen te verlichten. Het MCL koos voor Dragon Medical One, de AI-gedreven oplossing van Nuance die artsen in staat stelt tijdens een consult of controleafspraak met een patiënt hun verslag rechtstreeks in het EPD te dicteren. Daardoor hoeven de artsen deze verslagen niet meer (achteraf) in te typen, wat betekent dat ze ook minder tijd aan deze administratieve taken kwijt zijn.
