Robotgeassisteerde chirurgie wordt vaak in verband gebracht met nauwkeuriger opereren, sneller herstel en minder complicaties. Nieuw Brits onderzoek laat echter zien dat die voordelen niet automatisch voor iedere ingreep gelden. Bij heup- en knieprotheses leidde robotondersteuning in de eerste jaren na de operatie niet tot een lager totaalrisico op een nieuwe operatie dan conventionele chirurgie.
Dat blijkt uit twee grote studies van Queen Mary University of London, de University of Oxford en de University of Bristol, gepubliceerd in The BMJ. De onderzoekers analyseerden gegevens van meer dan één miljoen heup- en knieprotheses die tussen 2018 en 2024 werden geregistreerd in het Britse National Joint Registry. Daarmee gaat het volgens de onderzoekers om de grootste praktijkanalyse tot nu toe naar de uitkomsten van robotgeassisteerde gewrichtsvervanging.
Meer precisie, niet minder heroperaties
Bij robotgeassisteerde heup- en kniechirurgie houdt de chirurg de controle over de operatie. Computer- en robottechnologie ondersteunen bij het plannen van de ingreep en het nauwkeurig positioneren van het implantaat. De verwachting is dat een betere positionering kan bijdragen aan een langere levensduur van de prothese en minder heroperaties.
De nieuwe studies vinden daarvoor op de korte termijn echter geen algemeen voordeel. Zowel bij knie- als heupprotheses was het totale risico op een nieuwe operatie niet lager bij patiënten die met robotondersteuning waren geopereerd.
Bij heupoperaties werd wel een specifiek voordeel gevonden: patiënten uit de robotgroep hadden minder vaak een nieuwe operatie nodig vanwege een onjuiste positionering van het implantaat. Dat verschil was echter onvoldoende om het totale aantal heroperaties te verlagen. Ook voor sterfte vonden de onderzoekers geen algemeen verschil. Voor knieprotheses werd evenmin een verschil in het risico op een heroperatie vastgesteld. De onderzoekers benadrukken dat het om vroege uitkomsten gaat. Langere follow-up moet duidelijk maken of de grotere precisie op termijn bijvoorbeeld leidt tot een langere levensduur van implantaten.
Ander beeld dan bij eerdere studies
De bevindingen zijn opvallend omdat eerdere onderzoeken naar andere soorten robotchirurgie juist duidelijke patiëntvoordelen lieten zien. Zo schreven wij eerder over een gerandomiseerde Britse studie bij 338 patiënten met niet-uitgezaaide blaaskanker. Daarin werd robotgeassisteerde chirurgie vergeleken met open chirurgie. Binnen negentig dagen werd 21 procent van de robotgroep opnieuw opgenomen, tegenover 32 procent van de patiënten die open waren geopereerd. Ook verbleven patiënten na robotchirurgie gemiddeld twee dagen korter in het ziekenhuis.
Ook bij colorectale kanker zijn voordelen beschreven. In een onderzoek onder 578 patiënten rapporteerden patiënten na robotgeassisteerde chirurgie minder pijn en gebruikten zij minder opioïden dan patiënten die laparoscopisch werden geopereerd.
De studies zijn niet rechtstreeks met elkaar te vergelijken. Ze betreffen andere operaties, vergelijkingsgroepen en uitkomstmaten. Juist daardoor onderstrepen de nieuwe resultaten dat uitspraken over de meerwaarde van ‘robotchirurgie’ niet zonder meer van de ene ingreep naar de andere kunnen worden vertaald.
Kosten tegenover klinische meerwaarde
Die discussie wordt relevanter nu het Britse NHS het gebruik van robotchirurgie sterk wil uitbreiden. Volgens de onderzoekers kost de introductie van een robotsysteem ongeveer één miljoen Britse pond en kan robotondersteuning per ingreep 1.000 tot 2.500 pond extra kosten.
Voor hun analyse gebruikten de onderzoekers zogenoemde target trial emulation. Daarbij worden observationele registergegevens statistisch zo geanalyseerd dat patiëntengroepen op bekende kenmerken beter vergelijkbaar worden. Het blijft echter onderzoek met praktijkgegevens en geen gerandomiseerde klinische studie.
Volgens hoofdonderzoeker Hasan Mohammad komt het onderzoek op een belangrijk moment, nu robotgeassisteerde heup- en kniechirurgie snel wordt ingevoerd. Nieuwe technologie moet volgens hem niet alleen technisch geavanceerder zijn, maar ook aantoonbare voordelen voor patiënten opleveren en de investering binnen een publiek gefinancierd zorgstelsel rechtvaardigen.
De resultaten betekenen daarmee niet dat robotchirurgie als geheel geen meerwaarde heeft. Ze laten vooral zien dat grotere technische precisie op zichzelf onvoldoende bewijs is voor betere klinische uitkomsten. Welke voordelen robotondersteuning oplevert, zal per ingreep en op basis van relevante patiëntuitkomsten moeten worden vastgesteld.
Referenties
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
