Een zeer intensieve behandeling met hoge dosis chemotherapie, gevolgd door een stamceltransplantatie, kan de overlevingskansen van jonge vrouwen met een zeer hoog risico op terugkeer van borstkanker aanzienlijk verbeteren. Dat blijkt uit de resultaten van de SUBITO-studie, waarin is onderzocht of deze zware behandeling meerwaarde heeft voor deze specifieke patiëntengroep. Vier jaar na de behandeling was ongeveer 77 procent van de deelneemsters nog in leven, een gunstig resultaat voor vrouwen met een zeer hoog risico op terugkeer van de ziekte.
De uitkomsten waren nog beter bij vrouwen bij wie na de voorbehandeling met chemotherapie tijdens de operatie geen tumor meer werd aangetroffen. Van deze groep was na vier jaar ongeveer 97 procent nog in leven. De onderzoekers concluderen dat de intensieve behandeling vooral voor deze specifieke patiëntengroep een effectieve behandeloptie kan zijn.
Complexe geschiedenis
Volgens de onderzoekers kent behandeling met hoge dosis chemotherapie bij borstkanker een lange en complexe geschiedenis. Jarenlang werd aangenomen dat deze intensieve aanpak geen meerwaarde bood. Tegelijkertijd wezen eerdere analyses erop dat er mogelijk toch een specifieke groep patiënten is die er baat bij heeft. De SUBITO-studie werd opgezet om die hypothese nader te onderzoeken.
De resultaten laten tegelijkertijd zien dat de standaardbehandeling voor deze patiëntengroep inmiddels is veranderd. In de studie werd hoge dosis chemotherapie vergeleken met de huidige behandelstrategie, waarbij chemotherapie wordt gecombineerd met gerichte therapie. Na vier jaar bleek de overleving in beide groepen vergelijkbaar. Daarmee bood de intensieve behandeling geen meerwaarde ten opzichte van de huidige standaardbehandeling, terwijl deze wel vaker gepaard ging met ernstige bijwerkingen.
Steeds nauwkeuriger
Volgens internist-oncoloog Sabine Linn benadrukken de resultaten vooral hoe de behandeling van borstkanker steeds nauwkeuriger wordt afgestemd op de biologische eigenschappen van de tumor. "De oorspronkelijke biologische gedachte achter deze behandeling blijkt te kloppen. Maar inmiddels hebben we ook modernere behandelingen die op een gerichtere en vaak minder belastende manier hetzelfde principe benutten”, zegt Linn.
Hoge dosis chemotherapie bij borstkanker kent een beladen geschiedenis. De behandeling werd in de jaren negentig wereldwijd op grote schaal toegepast, maar raakte later in diskrediet door tegenvallende onderzoeksresultaten en fraude in internationaal onderzoek. De SUBITO-studie kiest daarom voor een andere benadering. Niet de gemiddelde patiënt staat centraal, maar een zorgvuldig geselecteerde groep jonge vrouwen met specifieke tumorkenmerken. Door behandelingen beter af te stemmen op genetische eigenschappen en de biologie van de tumor, wordt steeds meer maatwerk mogelijk.
Nieuwe kennis en verbeterde methoden
De studie laat volgens de onderzoekers zien hoe wetenschappelijke inzichten zich blijven ontwikkelen. Nieuwe kennis over tumorbiologie en verbeterde onderzoeksmethoden maken het mogelijk om eerdere aannames opnieuw te toetsen en behandelingen gerichter in te zetten.
De SUBITO-studie is een onafhankelijk, door onderzoekers geïnitieerd onderzoek dat voortkwam uit een klinische vraag uit de praktijk en niet vanuit de farmaceutische industrie. Tijdens de looptijd werd het onderzoek ondersteund vanuit het programma Veelbelovende Zorg, waardoor de behandeling tijdelijk kon worden vergoed terwijl de effectiviteit werd onderzocht. Volgens de onderzoekers zijn dergelijke samenwerkingen essentieel om kostbare behandelingen zorgvuldig te kunnen vergelijken met de bestaande standaardzorg. De studie werd financieel ondersteund door KWF Kankerbestrijding en de AVL Foundation.
Voorspellen via AI
Begin dit jaar verscheen een AI-model dat op basis van mammogrambeelden nauwkeuriger kan voorspellen welke vrouwen in de komende vier jaar borstkanker ontwikkelen. De zogeheten BRAIx-risicoscore is ontwikkeld uit een AI-algoritme dat oorspronkelijk bedoeld was voor tumordetectie. Het model werd getraind met gegevens van bijna 400.000 vrouwen en vervolgens gevalideerd in grote onderzoeksgroepen uit Australië en Zweden.
