Het veilig gebruik van medische hulpmiddelen tijdens endoscopische maag-, darm- en leveringrepen en orthopedische operaties vraagt om meer dan technische expertise alleen. Ook teamsamenwerking, onderlinge communicatie en de context waarin zorg wordt verleend spelen een belangrijke rol bij patiëntveiligheid. Dat blijkt uit een observatiestudie van de Monitor Patiëntveiligheid, uitgevoerd door Nivel en Amsterdam UMC.
Uit de studie blijkt dat operatieteams in de medisch-specialistische zorg doorgaans effectief samenwerken en technische verstoringen tijdens ingrepen goed weten op te vangen. Vooral ervaren teams anticiperen beter op elkaars handelen, reageren sneller op onverwachte situaties en verkleinen daarmee de kans op onveilige omstandigheden voor patiënten.
Organisatorische randvoorwaarden
Tegelijkertijd wijzen de onderzoekers op het belang van organisatorische randvoorwaarden. Afleidingen, zoals telefoongesprekken en deurbewegingen, maar ook problemen rond de beschikbaarheid van hulpmiddelen, kunnen het operatieve proces verstoren. Volgens de onderzoekers vraagt patiëntveiligheid in de operatiekamer daarom om een integrale benadering, waarbij aandacht is voor teamtraining, technische en niet-technische vaardigheden én de organisatie van zorgprocessen.
Voor het exploratieve onderzoek observeerden onderzoekers 103 ingrepen binnen de medisch-specialistische zorg, waaronder endoscopische MDL-ingrepen en orthopedische operaties, verspreid over zes zorginstellingen. De totale observatieduur bedroeg ongeveer 84 uur.
Monitor Patiëntveiligheid
Het onderzoek maakt deel uit van de Monitor Patiëntveiligheid in de medisch-specialistische zorg 2023-2027, een samenwerkingsverband tussen Nivel en Amsterdam Public Health research institute. Het hele onderzoek is gefinancierd door het ministerie van Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
In 2024 schreven we naar aanleiding van de monitor al over de veilige toepassing van medische technologie in ziekenhuizen. Daarbij bleek dat het beleid in ziekenhuizen veelal goed is ingericht. Tegelijkertijd liet onderzoek zien dat de ziekenhuisverplaatste zorg, de medisch specialistische zorg bij mensen thuis, op dit vlak vaak nog in ontwikkeling is. Procedures en werkwijzen verschillen daarbij tussen en zelfs binnen ziekenhuizen, afhankelijk van de technologie of het zorgpad. Uit een interviewstudie van het Nivel en Amsterdam UMC met experts op het gebied van medische technologie blijkt bovendien dat er op het gebied van patiëntveiligheid nog veel winst te behalen valt.
