UMC’s ontwikkelen vijf kerncompetenties voor AI-geletterdheid

De zeven universitair medische centra (umc’s) hebben vijf kerncompetenties voor AI-geletterdheid ontwikkeld. De competenties moeten medewerkers helpen om kunstmatige intelligentie (AI) verantwoord toe te passen in hun werk. Een gezamenlijk expertteam stelde de set op vanuit de UMCNL AI Versnellingsagenda. Aanleiding is de groeiende rol van AI in de zorg, het onderzoek, het onderwijs en ondersteunende processen. De kerncompetenties beschrijven welke kennis en vaardigheden daarvoor minimaal nodig zijn.

De kernset richt zich op alle umc-medewerkers die in hun werk met AI te maken krijgen. De ontwikkeling ervan gebeurde met onderwijskundige en inhoudelijke expertise vanuit de zeven umc’s. Daarbij is voortgebouwd op bestaande competentiekaders, waaronder de FMS-competenties, het AI-GO!-raamwerk van Npuls en basiscompetenties uit zorgopleidingen. De vijf competenties beschrijven niet alleen wat medewerkers moeten weten en kunnen, maar ook welk gedrag nodig is om AI verantwoord in te zetten.

“De set biedt umc’s een gezamenlijke basis om AI-vaardigheden van medewerkers te versterken. Maar we delen de set graag ook breder, ter inspiratie voor andere zorgaanbieders.” zegt Rosa Veldhoen – Tijben, projectleider Programmalijn AI en opleiden voor UMCNL.

Vertaling naar praktijk

De vijf kerncompetenties vormen geen kant-en-klaar scholingsprogramma. De umc’s kunnen de set gebruiken als vertrekpunt en deze aanpassen aan de eigen organisatie, functies en werkprocessen. UMCNL adviseert om de competenties te vertalen naar concrete leeractiviteiten en scholing. De kernset beschrijft immers welke kennis en vaardigheden nodig zijn, maar laat de invulling van het onderwijs over aan de afzonderlijke organisaties.

Daarnaast vraagt de invoering om duidelijk eigenaarschap. Omdat AI zich snel ontwikkelt, is het belangrijk de competenties regelmatig te evalueren en waar nodig bij te stellen. UMCNL neemt zich voor de kernset periodiek te actualiseren. Ook binnen de umc’s moeten afspraken komen over het beheer en de evaluatie ervan.

Tot slot adviseert UMCNL om de competenties onder te brengen in bestaande HR-instrumenten. Daarmee worden ze onderdeel van de reguliere personeelsontwikkeling en blijven ze niet beperkt tot een afzonderlijk document. Zo kunnen organisaties AI-geletterdheid structureel opnemen in hun beleid voor scholing, ontwikkeling en functioneren.

Inventarisatie scholingsaanbod

De umc’s brengen momenteel bestaande leermaterialen in kaart aan de hand van de nieuwe kerncompetenties. Daarmee willen zij inzicht krijgen in het huidige scholingsaanbod, kennis en lesmateriaal onderling uitwisselen en vaststellen waar nog lacunes zitten. Een volgende stap is om de competenties verder uit te werken voor specifieke AI-toepassingen in de praktijk, zoals spraakgestuurd rapporteren.

De ontwikkeling van de nieuwe kernset sluit aan bij eerdere initiatieven om AI-geletterdheid onder zorgprofessionals te vergroten. Zo schreven we vorig jaar rond deze tijd al over een competentieset voor het gebruik van AI door medisch specialisten en aios gepresenteerd.

AI tijdens de ICT&health World Conference 2027

AI-geletterdheid, verantwoorde toepassing en implementatie komen ook uitgebreid aan bod tijdens de ICT&health World Conference, van 26 tot en met 28 januari 2027 in MECC Maastricht. Een internationale AI-track richt zich op de kansen, uitdagingen en praktische toepassing van AI in de zorg.