Structurele verbetering van patiëntuitkomsten vraagt om gerichte aandacht voor verpleegkundige processen, ondersteund door data en technologie. Dat betoogde Eugene Waterval, directeur Verpleegkunde, Onderzoek & Onderwijs bij Nemours Children’s Hospital Orlando, tijdens de derde ochtend van de ICT&health World Conference. Volgens Waterval ligt de kern van zorgtransformatie niet bij abstracte kwaliteitsmodellen, maar bij concrete ingrepen in de dagelijkse verpleegkundige praktijk.
Zijn reflectie sluit aan bij een bredere wake-up call die al decennia speelt. Sinds de jaren tachtig is bekend dat jaarlijks in de Verenigde Staten ruim 100.000 mensen overlijden door vermijdbare incidenten in ziekenhuizen. Vergelijkbare patronen zijn ook in Europa zichtbaar. Dat besef vormde de basis voor een toenemende focus op kwaliteitsmetingen en datagedreven zorgverbetering.
Gericht meten om zorg te verbeteren
Volgens Waterval is het verzamelen van data noodzakelijk, maar onvoldoende als die data niet doelgericht wordt ingezet. “Niet alle data draagt automatisch bij aan betere zorg,” stelt hij. Juist specifieke data over verpleegkundige processen is nodig om patiëntuitkomsten structureel te verbeteren.
Hij verwijst daarbij naar het klassieke verband tussen structuur, processen en uitkomsten. Structuren bepalen hoe processen verlopen, en processen vormen op hun beurt de basis voor uitkomsten. Verbetering van zorgresultaten vraagt daarom om gerichte interventies op proces- en structuurniveau. Dat geldt volgens Waterval in het bijzonder voor verpleegkundige zorg, waar per afdeling, specialisme of ziekenhuis verschillende modellen nodig zijn.
Preventie en lange termijn centraal bij Nemours
Nemours Children’s Hospital onderscheidt zich volgens Waterval door een expliciete focus op preventie en lange termijngezondheid. Het uitgangspunt is dat een gezond volwassen leven begint in de eerste levensjaren. Die visie sluit aan bij Watervals achtergrond als verpleegkundige: zorg moet verder kijken dan het acute zorgmoment.
Technologie speelt daarbij een ondersteunende rol. Een centraal element is het Clinical Logistics Center, het commandocentrum van Nemours. Van daaruit worden onder meer het virtual nursing-programma (gestart in 2023) en verschillende remote monitoring-programma’s aangestuurd.
Virtual nursing ondersteunt verpleegkundigen
Het logistieke team in het Clinical Logistics Center fungeert als extra set ogen en oren voor verpleegkundigen op de afdeling. Via monitoring, video en audio – uitsluitend wanneer dat nodig en toegestaan is – kan het team de toestand van patiënten volgen en signaleren wanneer ingrijpen noodzakelijk is.
Waterval illustreert dit met een praktijkvoorbeeld waarbij een tweejarig kind een epileptische aanval kreeg op het moment dat de verpleegkundige kort de kamer had verlaten. Dankzij camerabeelden en monitoring kon het logistieke team de situatie beoordelen en direct actie initiëren. Dit soort interventies draagt aantoonbaar bij aan betere patiëntuitkomsten.
Daarnaast ondersteunt het virtual nursing-programma verpleegkundigen bij opname- en ontslagprocessen. Het doel is het beperken van administratieve lasten en het verminderen van fouten, met name in situaties van hoge werkdruk. Het programma is door verpleegkundigen zelf ontwikkeld, zodat het aansluit op hun werkpraktijk en daadwerkelijk ontlast.
Minder heropnames en betere uitkomsten
In de Verenigde Staten vormen heropnames binnen dertig dagen een belangrijk aandachtspunt. Ze worden niet vergoed en zijn belastend voor patiënten. Nemours zet technologie gericht in om heropnames terug te dringen.
Het virtual nursing-programma heeft onder meer geleid tot een reductie van 50 procent in heropnames binnen de Hispanic patiëntengroep. Ook zijn verbeteringen zichtbaar op andere uitkomstmaten, zoals het aantal cardiac arrest-incidenten.
Naast algemene kwaliteitsindicatoren kijkt Nemours nadrukkelijk naar uitkomsten die specifiek relevant zijn voor verpleegkundigen. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van het landelijke Magnet-programma, dat data verzamelt over verpleegkundige kwaliteit, werkdruk en professionele ontwikkeling.
Werkdruk nog niet structureel verminderd
Hoewel administratieve lasten worden verlaagd, is de totale werkdruk voor verpleegkundigen nog niet significant afgenomen. Volgens Waterval ontbreekt mogelijk nog een duidelijke standaard voor wat effectieve ontlasting precies inhoudt. Taken die verdwijnen, worden in de praktijk vaak vervangen door andere administratieve werkzaamheden.
Daarom is verdere analyse nodig, in nauwe samenwerking met verpleegkundigen zelf. “Een belangrijke uitkomst is niet alleen betere zorg,” stelt Waterval, “maar ook een tevreden verpleegkundige, voor wie het werk hanteerbaar en betekenisvol blijft.”
Heldere doelen als voorwaarde voor succes
Een terugkerend punt in Watervals betoog is het belang van duidelijke doelstellingen. Zonder heldere doelen is meten weinig zinvol. “Elk systeem is perfect ontworpen om de resultaten te krijgen die het krijgt,” aldus Waterval. Wie betere uitkomsten wil, moet daarom eerst scherp definiëren wat gemeten wordt en waarom.
