Wat is het meest cruciale moment in de wereldgeschiedenis? Volgens ChatGPT was het de val van Constantinopel in 1453, die het einde inluidde van het Byzantijnse (voormalige Oost-Romeinse rijk). Niet omdat dit het einde van de wereld betekende, maar omdat het een compleet nieuwe oriëntatie van de wereldorde inluidde. “We bevinden ons opnieuw in zo’n cruciale periode van enorme verandering,” stelde Jan Anthonie Bruijn, minister van VWS, tijdens de opening van dag twee van de ICT&health World Conference. “In deze turbulente wereld moeten we ons als Europa sterker gaan opstellen, ook als het gaat om uitdagingen en veranderingen in de gezondheidszorg.”
Bruijn, van beroep patholoog, benadrukt tegenover de zaal hoe belangrijk het is om ons in deze periode positief op te stellen. “We moeten ons niet laten overweldigen door alle veranderingen, we moeten deze veranderingen kanaliseren. We moeten samen – kijken hoe we met behulp van digitalisering de gezondheidszorg kunnen verbeteren. Meer kwaliteit van zorg voor patiënten, minder werkdruk voor personeel, zodat zij de zorg kunnen verlenen daar en voor wie dit het meeste verschil uitmaakt.”
Nieuwe wereld gaat open
Om een enkel voorbeeld te geven van het belang van innovatie nu, kijkt Bruijn opnieuw terug in de tijd. Toen hij 40 jaar geleden zijn studie begon, ging er via de microscoop een wereld voor hem open. Datzelfde ziet hij nu weer gebeuren, maar niet meer via de microscoop. Daar kijken pathologen namelijk vrijwel niet meer door. En dat is vooral te danken aan zijn professor, Philip Hoedemaker, die in de vroegste periode van internet een visie had die uiteindelijk leidde tot Palga: de database waarin inmiddels digitaal alle rapporten en beelden van biopten worden opgeslagen. Elke dag komen hier 30.000 rapporten bij, die het al lange tijd eenvoudiger maken om diagnostiek en behandeling te verbeteren.
“Dat gaf mij toen al veel meer inzicht in ontwikkeling van de gezondheid van een patient, denk aan vroege signalen van kanker. Dat scheelde tijd, geld, diagnoses en leidde tot betere inzicht.” De enorme database die Palga nu biedt, wordt ook steeds meer gebruikt voor onderzoek, ook vanuit het buitenland, om meer inzichten te bieden op een schaal die elders bijna niet te vinden is.”
Dit alles is het gevolg van de visie van een enkele man, stelt Bruijn, zoals de microscoop grotendeels te danken is aan de vasthoudendheid van een enkele man – Anthonie van Leeuwenhoek. “En de komende jaren zal er nog veel meer mogelijk worden met Ai, denk aan patroonherkenning. Misschien zijn er straks geen pathologen meer nodig zoals die nu worden opgeleid. En ik zie hiervoor kansen in veel meer vakgebieden binnen de zorg en verwacht veel meer impact zorgbreed in de komende jaren.”
Push nodig
Maar, technologie en innovatie alleen zijn niet genoeg. Er moet nu een push plaatsvinden om efficiency, effectiviteit van innovaties te verbeteren en versnellen. Dit moet veilig, zorgvuldig en met behoud van privacy plaatsvinden – want ook informatie in de Palga-database over bijvoorbeeld DNA is het bezit van een patiënt. “Tegelijkertijd is goede en standaard toegang tot informatie een must is. Professionals moeten data kunnen delen en gebruiken wanneer zij dit nodig hebben voor de behandeling van een patiënt. We moeten standaardiseren, harmoniseren. De EHDS kan hiermee helpen – In Nederland, in Europa.”
Maar erkent Bruijn: al gaat dit goed, het is nog niet genoeg, zoals hij recent al in een Kamerbrief over de Agenda Databeschikbaarheid stelde. Dit is tijd dat Europa moet laten zien waar het sterk in is. Ook op gebied zorg. “De vooruitgang is er, maar er moet nog veel gebeuren, en sneller.”
Samen kansen grijpen
Bruijn refereert aan de microscoop en hoeveel moeite het Anthonie van Leeuwenhoek kostte om die geaccepteerd te krijgen. “Dit geldt ook nu voor innovatie. Het gaat niet alleen om technologie, het gaat ook om mensen. We moeten samen de kansen grijpen die EHDS biedt. We moeten zorg aantrekkelijk houden. We moeten enorme veranderingen samen oppakken. Regionaal, landelijk, EU-niveau, publiek en privaat, om zorg toegankelijk te houden. We moeten versnellen en een congres als dit is een goede plek om daaraan te werken.”
De patiënt, zo stelt Bruijn tot slot, is hierbij niet de drempel. Uit onderzoeken blijkt dat grote meerderheid graag meer digitalisering wil, om te beginnen met de eerste lijn. “De politiek lijkt soms eerder beperkend te zijn”, schetst Bruijn met enige relativering. “Maar ik geloof dat we allemaal vooruit willen. Laten we dus met zijn allen de stappen zetten die nodig zijn. En onthoudt: niks is onmogelijk, want onmogelijke dingen gebeuren niet.”
