Technologie en agressie: monitoring en coaching in de forensische psychiatrie
Het Center for eHealth & Wellbeing Research van de Universiteit Twente, Stichting Transfore en Erasmus MC onderzoeken gezamenlijk de ontwikkeling en het gebruik van monitoring- en coachingtechnologieën binnen de forensische psychiatrie. Daarbij wordt onder meer gekeken hoe technologieën zoals Virtual Reality kunnen worden ingezet bij forensisch psychiatrische patiënten.
Complexe doelgroep vraagt om andere aanpak
De forensische psychiatrie richt zich op patiënten die vanuit psychiatrische problematiek delictgedrag vertonen en bevindt zich op het snijvlak van zorg en justitie. Het belangrijkste doel is het voorkomen van recidive, in tegenstelling tot de reguliere psychiatrie waar het verminderen van psychisch lijden centraal staat.
Hoewel er in de loop der jaren veel face-to-face interventies zijn ontwikkeld, blijken de resultaten vaak beperkt. Meta-analyses laten zien dat interventies gericht op onder meer huiselijk geweld, jeugddelinquentie en terugvalpreventie slechts een geringe effectiviteit hebben.
Deze beperkte effectiviteit hangt samen met de kenmerken van de doelgroep. Veel patiënten hebben een lage behandelmotivatie, onder meer omdat behandeling vaak verplicht wordt opgelegd. Daarnaast is er vaak sprake van meerdere psychiatrische stoornissen en een relatief lage sociaaleconomische positie, gecombineerd met laaggeletterdheid.
Tegelijkertijd zijn veel interventies nog gebaseerd op een uniforme aanpak, waarbij onvoldoende rekening wordt gehouden met individuele verschillen tussen patiënten.
Mogelijkheden van e-health
E-health biedt kansen om interventies beter af te stemmen op de individuele patiënt. Door personalisatie en tailoring kunnen inhoud, communicatie en ontwerp worden aangepast aan specifieke gebruikers of subgroepen.
Daarnaast kan technologie bijdragen aan het vergroten van motivatie. Innovatieve toepassingen zoals serious gaming, wearables en Virtual Reality sluiten beter aan bij de belevingswereld van patiënten en kunnen daarmee de betrokkenheid verhogen.
Voor laaggeletterde patiënten is het bovendien een voordeel dat deze technologieën minder afhankelijk zijn van tekst. Tegelijk bieden ze mogelijkheden die in traditionele behandelvormen moeilijk realiseerbaar zijn, zoals volledige onderdompeling in een virtuele omgeving of continue monitoring van gedrag en fysiologische signalen.
FoReTech-project
Binnen het FoReTech-project werken de Universiteit Twente, Erasmus MC en Transfore samen aan onderzoek naar monitoring en coaching in de forensische psychiatrie. Iedere partner brengt daarbij specifieke expertise in, variërend van inhoudelijke kennis over psychiatrie en delictgedrag tot technologische ontwikkeling en implementatie van e-health.
Het project richt zich zowel op de ontwikkeling van nieuwe technologieën als op het verbeteren van de aansluiting tussen interventies, patiënten en hun context.
Virtual Reality als coachingsinstrument
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is de ontwikkeling van Virtual Reality als coachingsinstrument. Dit gebeurt via een participatieve aanpak, waarbij patiënten en behandelaren actief worden betrokken bij het ontwerp.
Samen met deze stakeholders wordt onderzocht welke toepassingen relevant zijn en aan welke eisen de technologie moet voldoen. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een iteratief ontwikkelproces, gebaseerd op de CeHRes Roadmap, waarin continu rekening wordt gehouden met gebruikers, context en technologische mogelijkheden.
Het doel is niet alleen het ontwikkelen van een effectieve VR-toepassing, maar ook het verbeteren van het ontwikkelproces zelf. De verwachting is dat de toepassing binnen enkele jaren inzetbaar is in de praktijk.
Monitoring van biopsychosociale factoren
Naast VR wordt ook gekeken naar het monitoren van factoren die bijdragen aan reactieve agressie, met name binnen intieme relaties. Op basis van literatuur en interviews met stakeholders wordt bepaald welke factoren relevant zijn en hoe deze gemeten kunnen worden.
Daarbij wordt gebruikgemaakt van verschillende technologieën, zoals wearables die fysiologische signalen meten, apps die inzicht geven in stemming en gedrag, en systemen die contextuele informatie verzamelen.
De verzamelde data wordt ingezet om patiënten real-time feedback te geven. Op basis daarvan kunnen zij hun gedrag bijsturen en escalatie voorkomen. Het uiteindelijke doel is het verminderen van agressie en het voorkomen van recidive.
Tegelijkertijd wordt onderzocht hoe deze technologieën optimaal kunnen worden afgestemd op individuele patiënten. Juist binnen deze diverse doelgroep is maatwerk essentieel om effectieve ondersteuning te bieden.
