In 2026 is er voor TNO een nieuwe strategische periode ingegaan. Belangrijk onderdeel van de hernieuwde strategie is een verbreding van de activiteiten naar de zorgsector. TNO werkt al jaren aan onderzoek, technologieën en innovaties die bijdragen aan een gezonde samenleving. Denk aan efficiëntere medicijnontwikkeling, terugdringen van leefstijlgerelateerde ziekten en het gezond en weerbaar opgroeien van kinderen; maar ook innovaties voor een gezonde leef- en werkomgeving. De verbreding richting de zorg past bij de missie van TNO om maatschappelijke transities te versnellen. Nederland vergrijst en de zorg staat toenemend onder druk. Investeren in innovatieve technologische zorgoplossingen is daarom essentieel.
Om de druk op de zorg te verminderen en gelijktijdig de zorg betaalbaar te houden, wil TNO innovaties voor de zorg toepasbaar maken. “De ideeën en de mensen zijn er, maar de ruimte en tijd om te vernieuwen in de zorg staan onder druk. Precies daarom zet TNO een duidelijke stap richting de zorg”, vertelt Marjoleine van der Zwan, managing director TNO Health & Work. “En dat doen we door het vertalen van wetenschappelijke inzichten naar toepasbare en schaalbare oplossingen, inclusief validatie en implementatie. We zetten kennis om in concrete diensten en producten, wat uiteindelijk ook kan leiden tot spin-offs.”
"De sterkste innovaties zijn vaak co-creaties, zeker in de zorg"
“De sterkere inzet op zorg is vooral een verbreding en gerichte toepassing van onze bestaande, binnen TNO ontwikkelde, expertise”, zegt Van der Zwan. “De uitdagingen in het zorgdomein zijn nu zo groot dat we de expertise van heel TNO willen inzetten voor een versnelling van innovatie binnen de Nederlandse zorg.”
Als concreet voorbeeld van hoe TNO bijdraagt aan een toekomstbestendig zorgsysteem noemt Van der Zwan arbeidsbesparende en ondersteunende technologie. Technologie die de werkdruk verlaagt. Denk aan medical wearables zoals digital biomarkers en slimme draagbare sensoren, die zorg op afstand mogelijk maken en waardoor mensen bijvoorbeeld thuis kunnen herstellen na een operatie.
Van der Zwan: “Of denk aan de kansen van AI-toepassingen en robotisering. We ontwikkelen veilige en betrouwbare manieren om AI in te zetten, zodat ziektes eerder worden herkend, patiëntenzorg verbetert en mensen meer grip krijgen op hun gezondheid. Het doel daarbij is te allen tijde goede zorg beschikbaar houden, ook met minder personeel.”
Daarnaast richt TNO Health & Work zich op het verhogen van de arbeidsproductiviteit, duurzame inzetbaarheid en het voorkomen van uitval. Van der Zwan hierover: “In de zorg werken veel vrouwen. Uit ons onderzoek blijkt dat veel vrouwen last hebben van hormoongerelateerde klachten, maar daar niet over praten. Dit heeft enorm effect op de productiviteit. Daarom ontwikkelden wij het TNO Health@Work-concept, en versterken we de female performance.”
Onafhankelijke Innovatiepartner
Uniek aan TNO is dat zij een onafhankelijke partner is in het netwerk. Van der Zwan: “Door onze onafhankelijkheid kunnen we goed bruggen slaan tussen diverse partijen, om innovaties op die manier zo snel mogelijk te implementeren in de praktijk. We zitten tussen de fundamentele wetenschap en het bedrijfsleven in. Gezamenlijk bouwen we kennis en ontwikkelen we innovaties die in de praktijk toegepast kunnen worden. Zo kan die kennis echt landen in de maatschappij.”
De drijfveer van TNO en Van der Zwan is het creëren van impactvolle innovaties voor een gezonde en productieve samenleving. “Onze tagline is: 'Enhancing human perfomance'. Dat kan van de mens zijn, de patiënt of de medewerker.”
Kennisvalorisatie
Door de focus van TNO op impact blijft kennis niet steken in onderzoeksrapporten, benadrukt Van der Zwan. “We innoveren voor schaalbaarheid en toepassing in de praktijk. Dat doen we niet alleen, maar meestal met partners. Dit creëert directe meerwaarde. TNO kan een innoverende, onderzoekende of orkestrerende rol innemen. We hebben vele talenten.”
Kennisvalorisatie doet TNO op verschillende manieren, schetst Van der Zwan. “Dat kan via concrete producten, diensten of intellectueel eigendom. Maar het kan ook een baanbrekend rapport zijn om onze kennis te delen met partners of ter ondersteuning van beleid. Of dat TNO een tech-participatie doet in een beloftevolle start up, die door het huidige innovatieklimaat verloren dreigt te gaan voor Nederland. We zoeken echt naar oplossingen voor de uitdagingen in de maatschappij. We nemen het stokje over waar fundamentele kennis rijp is voor toepassing, maar nog niet ‘productieklaar’ is. Dan ontwikkelen we prototypes, testen we in living labs en praktijkomgevingen en zorgen we voor wetenschappelijke validatie én praktische bruikbaarheid.”
Zodra oplossingen robuust genoeg zijn voor praktijkinvoering, gaan ze door in een spin-off, zet een partner het in de markt of wordt het beschikbaar voor de maatschappij. Vervolgens worden ze toegepast door zorgaanbieders, marktpartijen of overheid. TNO blijft dan vaak betrokken als partner voor doorontwikkeling.
Adoptie van innovatie
Van der Zwan ziet dat de technologieën er veelal wel zijn, maar nog niet altijd daadwerkelijk in de praktijk toegepast en opgeschaald worden. “Het gaat dan om de adoptie van innovatie. En ook daar kunnen wij van grote waarde zijn.” TNO Health & Work benadert innovatie dan ook vanuit een gecombineerde aanpak: biomedische kennis en technologie komen samen met gedragswetenschap. Naast het ontwikkelen van nieuwe innovaties onderzoekt TNO de effecten van innovaties en ondersteunt het toepassen en opschalen van oplossingen. Bij generatieve AI in de zorg onderzoekt TNO bijvoorbeeld hoe deze technologie verantwoord kan worden ingezet en helpt organisaties om dit daadwerkelijk te implementeren.
“Technologie kan taken overnemen van zorgverleners, maar uiteindelijk gaat het erom dat je werknemers ondersteunt”, benadrukt Van der Zwan. “Zorg blijft altijd mensenwerk, dus de zorgverleners moeten in the loop blijven. Dat betekent co-creëren met zorgverleners. Technologie moet de relatie tussen zorgverlener en zorgvrager ondersteunen en juist tijd vrijspelen voor menselijk contact.”
Behoefte uit zorgveld leidt
Met haar ervaring uit het zorgveld weet Van der Zwan maar al te goed dat innovatie voort moet komen uit uitdagingen waar zorgprofessionals en management voor staan. Vertrouwen van zorgverleners en patiënten is cruciaal, bijvoorbeeld als het aankomt op het gebruik van technologie, AI en delen van data. “Die vraag moet je bij innovaties al meenemen in de ontwerpfase, omdat vertrouwen een belangrijke succesfactor is voor de implementatie van technologie. Om te voorkomen dat er weerstand ontstaat. Innoveer dus ook samen met de eindgebruiker, en spreek daarbij ook de taal van de mensen waarvoor je een innovatie ontwikkelt.”
Volgens Van der Zwan is het tot slot van belang om ook bij zorginnovaties het belang van de maatschappij voorop te zetten in plaats van het eigen belang van bedrijven of organisaties. “Ook is het belangrijk om met elkaar een gezamenlijke visie te hebben. Innovatie is geen project, maar moet ergens aan bijdragen. De sterkste innovaties zijn vaak co-creaties, zeker in de zorg.”
TNO is een onafhankelijke organisatie voor toegepaste wetenschap en technologie met 6 units die innovaties ontwikkelen op verschillende domeinen:
- Mobility & Built Environment
- Energy & Materials Transition
- High Tech Industry
- ICT, Strategy & Policy
- Defence, Safety and Security
- Health & Work
Bij TNO, opgericht in 1932, werken ongeveer 5000 medewerkers, verspreid over zo'n 20 locaties. TNO werkt in binnen- en buitenland samen met organisaties, bedrijven en overheden aan het ontwikkelen en toepassen van kennis, technologieën en innovaties. Daarmee draagt TNO actief bij aan het versnellen van maatschappelijke transities, het verstevigen van het verdienvermogen van Nederland en het versterken van de weerbaarheid van de samenleving. Dit jaar heeft TNO de 50e spin-off gerealiseerd.
Strategisch Plan 2026-2029: Link
Hoe TNO bijdraagt aan het versnellen van innovaties in de zorg: Link
