De zorg in Twente staat onder druk door een groeiende groep mensen met chronische aandoeningen, personeelstekorten en toenemende gezondheidsverschillen. Het Zorg Innovatie Plein (ZIP) brengt zorgprofessionals, onderzoekers, technologieontwikkelaars en inwoners samen om innovatieve oplossingen sneller en doelgerichter naar de praktijk te brengen. Door concrete vragen uit de zorgpraktijk op te halen en te werken in flexibele, multidisciplinaire teams, helpt het Zorg Innovatie Plein om de zorg voor Twentse inwoners met een chronische aandoening toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig te houden - nu én in de toekomst.
In Twente en Salland heeft ruim de helft van de inwoners één of meer chronische aandoeningen, zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten, artrose en dementie. Deze aandoeningen komen in Twente bovengemiddeld vaak voor in vergelijking met andere regio's in Nederland. De zorgvraag bij chronische aandoeningen is complex, vindt plaats op meerdere plekken en vraagt intensieve samenwerking tussen verschillende (zorg)professionals.
Tegelijkertijd nemen personeelstekorten in Twente sterk toe en beschikken relatief veel inwoners over beperkte (digitale) gezondheidsvaardigheden, waardoor het organiseren van passende zorg steeds uitdagender wordt. De druk op het zorgsysteem vraagt om structurele en duurzame vernieuwing. Het Zorg Innovatie Plein (zie kader) is opgericht om die transitie te ondersteunen door personen, kennis, netwerk en infrastructuur uit technologie, zorg, onderwijs en onderzoek samen te brengen.
Anders samenwerken
Het Zorg Innovatie Plein kiest voor een aanpak die begint bij het knelpunt in de zorgpraktijk. Inwoners met een chronische aandoening, zorgprofessionals, onderzoekers en technologieontwikkelaars kunnen allemaal een vraag, innovatief idee of uitdaging aandragen. Na een check op haalbaarheid, urgentie én (maatschappelijke) impact worden flexibele multidisciplinaire teams met (ervarings)experts ingericht die samen innovatieve oplossingen verkennen, (door)ontwikkelen, toetsen, evalueren en vervolgens implementeren en/of opschalen vanuit vijf verschillende bouwstenen.
Het is essentieel dat innovaties aansluiten bij de behoeften uit de zorgpraktijk. De zorgbehoefte staat centraal, niet de technologie. Multidisciplinaire teams onderzoeken welke oplossing het probleem het beste adresseert: een digitale ondersteuning, een aangepaste werkwijze, of een combinatie daarvan. Deze learning-by-doing-aanpak helpt om snel inzicht te krijgen in wat werkt, wat aanpassing vraagt en hoe innovaties duurzaam in organisaties en zorgprocessen kunnen worden ingebed. We werken samen toe naar een duurzame regionale innovatie-infrastructuur.
Vijf bouwstenen
Om zorginnovaties écht van idee naar praktijk te brengen, is meer nodig dan alleen een goed idee. Binnen het ZIP vormen vijf bouwstenen samen het fundament voor vernieuwing in de zorg. De bouwstenen zijn de pijlers waarop begeleiding en ondersteuning wordt georganiseerd voor de use cases. Iedere bouwsteen bundelt expertise en praktische ondersteuning van de projectpartners, zodat inwoners, zorginnovatoren, zorgprofessionals en technologieontwikkelaars stap voor stap vooruitkomen.
Meer dan 90 betrokkenen uit verschillende organisaties en disciplines dragen hier actief aan bij. Juist deze brede samenwerking maakt het verschil: een rijk ecosysteem waarin inwoners, zorgprofessionals, onderzoekers en technologieontwikkelaars elkaar versterken en inspireren. De vijf bouwstenen zijn:
- Behoeftegedreven innoveren Innovaties starten niet vanuit technologie, maar vanuit de behoefte van de eindgebruiker zoals inwoners en zorgprofessionals. In co-creatiesessies, patiëntgemeenschappen en participatief onderzoek ontwikkelen we oplossingen of zetten we bestaande oplossingen in die aansluiten bij de praktijk. Inclusiviteit en diversiteit staan hierbij centraal.
- Ontwikkel- en implementatiestrategie Ontwikkeling en implementatie van innovaties in de praktijk is een complex en uitdagend proces. Voor een succesvolle implementatie van zorgtechnologie is verandering nodig op verschillende niveaus binnen en over organisaties. Hierbij spelen vragen als: hoe past de innovatie binnen de huidige zorgprocessen? Staat het werkveld er wel open voor? Hoe zit het met financiering en wet- en regelgeving? Aan de hand van een routekaart wordt elke innovatie getoetst op haalbaarheid en worden stappen in het proces van ontwikkeling en implementatie inzichtelijk.
- Bekwame gebruikers Nieuwe zorg vraagt om nieuwe kennis en vaardigheden. Zorgprofessionals worden ondersteund met scholing en training, zodat zij technologie effectief en passend kunnen inzetten. Voor inwoners zetten we in op innovaties die laagdrempelig, toegankelijk en gebruiksvriendelijk zijn. Als belangrijke gebruikers is het essentieel dat zij écht mee kunnen doen. Daarom maken we innovaties inclusief en bieden we waar nodig training en ondersteuning, zodat iedereen de kans krijgt om ze goed te gebruiken.
- Versneld opschalen Samen maken we afspraken om bewezen innovaties sneller in de regio uit te rollen. Door resultaten van pilots te delen en elkaar te versterken, leren we van én met elkaar, voorkomen we dubbel werk en besparen we kostbare tijd en middelen.
- Evaluatie Innovaties worden vroegtijdig én achteraf beoordeeld op hun toegevoegde meerwaarde. Denk aan betere zorguitkomsten, meer eigen regie van inwoners of minder werkdruk voor zorgprofessionals. Zo leren we continu en verbeteren we de aanpak.
Aan de slag met use cases
Het Zorg Innovatie Plein richt zich in de eerste fase op chronische aandoeningen die in onze regio de grootste uitdagingen vormen, zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten, artrose en dementie.
Eén van de use cases is een project gericht op mensen met hartfalen, ingebracht door het Medisch Spectrum Twente (MST). Hartfalen is een chronische, progressieve ziekte. Door vergrijzing nemen de incidentie, het aantal ziekenhuisopnames en de behandelkosten sterk toe - waardoor de zorg onder druk komt te staan.
De use case pakt dit knelpunt aan door draagbare sensoren toe te passen. Hiermee kunnen patiënten in de thuissituatie gevolgd worden en kunnen behandelaren vroegtijdig ingrijpen om ziekenhuisopnames te voorkomen. In de eerste fase van de use case wordt er een eisenanalyse uitgevoerd om de wensen en behoeften van patiënten en zorgprofessionals te onderzoeken. Op basis daarvan worden innovatieve sensoren (door)ontwikkeld en geïmplementeerd.
Voorbeelden van andere ingebrachte use cases zijn:
- ReStep: gericht op valpreventie bij ouderen;
- Een badmat die vroegtijdig diabetische voetproblemen moet opsporen;
- Freehabilitation, gericht op een andere manier van revalidatie door het thuis trainen met slimme, alledaagse objecten;
- Een toolkit voor langdurige thuismonitoring van vermoeidheid bij personen met reuma.
In het project is nog volop ruimte om actuele vraagstukken aan te dragen; vanuit inwoners, zorgorganisaties, kennisinstellingen én bedrijven. Aanmelden kan via het contactformulier1 op de website.
Duurzame werkwijze, landelijke impact
Het Zorg Innovatie Plein bundelt bestaande regionale kennis over ontwikkeling, implementatie en opschaling van zorgtechnologie. Dit helpt organisaties om niet telkens opnieuw het wiel uit te vinden. Door inzichten te verzamelen, te delen en gezamenlijk werkwijzen te ontwikkelen, ontstaat een toekomstbestendige regionale innovatie-infrastructuur.
Tot slot is het Zorg Innovatie Plein zo ontworpen dat het in de toekomst ook andere zorgvragen kan aanpakken. De werkwijze is schaalbaar en toepasbaar op uiteenlopende gezondheidsvraagstukken. Het doel: een duurzame manier van innoveren, waarbij praktijk, technologie en onderzoek blijvend met elkaar verbonden zijn.
Zorg Innovatie Plein
Negen regionale partners werken samen binnen het Zorg Innovatie Plein: Deventer Ziekenhuis, Medisch Spectrum Twente (MST), Roessingh Centrum voor Revalidatie (RCR), Ziekenhuisgroep Twente (ZGT), TZA Twente, ROC van Twente, Saxion Hogeschool, Universiteit Twente en MedTech Twente.
Deze brede coalitie bundelt kennis, netwerk en infrastructuur, zodat innovaties niet alleen technisch maar ook organisatorisch en sociaal kunnen worden vormgegeven. Het initiatief maakt onderdeel uit van de Regio Deal Twente, gesteund door onder meer de Rijksoverheid, Provincie Overijssel en de Twente Board. Hiermee draagt het Zorg Innovatie Plein bij aan het vergroten van de brede welvaart in de regio, waaronder gezondheid en welzijn.
