De revalidatiezorg is complex en intensief. Zorgprofessionals werken in multidisciplinaire teams om revalidanten te helpen op een betekenisvolle manier weer mee te kunnen doen. De zorgvragen waar zij samen aan werken, worden steeds ingewikkelder. Hoe kan de revalidatiezorg toekomstbestendig, betaalbaar en van hoge kwaliteit blijven? Het Medical Delta Living Lab Blended Revalidatie buigt zich – samen met hogescholen, een mbo, bedrijven en zorgorganisaties – over die vraag. Bijzonder lector Geriatrische Revalidatie Marije Holstege (Omring en Hogeschool Inholland): “Bij blended care ondersteunt de technologie de revalidant en de zorgprofessional, en dat biedt allerlei kansen. In het Living Lab onderzoeken we hoe we het gebruik van technologie optimaal kunnen integreren in de dagelijkse praktijk in de zorg.”
Inzet van zorgtechnologie is veelbelovend om de revalidatiezorg toegankelijk, betaalbaar en bemensbaar te houden. Ook kan technologie de kwaliteit, en daarmee de uitkomsten, van revalidatietrajecten verhogen, als het tenminste in combinatie met face-to-facecontact met een zorgprofessional wordt ingezet (blended care). Je zou zelfs kunnen stellen dat het onmisbaar is om de revalidatiezorg toekomstbestendig te maken en te houden. Toch is het integreren van blended revalidatie in een zorgorganisatie niet zomaar voor elkaar. Het vraagt om een andere manier van werken en een veranderende rol van onder meer de zorgprofessional. Dat blijkt bijvoorbeeld uit Basalt in Beweging – een onderzoeksproject waarin een volledig hybride zorgpad wordt ontwikkeld dat revalidanten moet ondersteunen om meer en op een gezonde manier te bewegen.
Revalidanten die beginnen aan een revalidatietraject thuis, krijgen in het kader van Basalt in Beweging eerst een accelerometer mee die hun activiteiten monitort. Ook vullen ze een digitale vragenlijst in over belemmeringen voor gezond beweeggedrag. Die informatie samen geeft zorgprofessionals en de revalidant een goed beeld van de manier waarop een revalidant beweegt.
Jorit Meesters (lector Revalidatie en Technologie en verbonden aan Basalt, De Haagse Hogeschool en LUMC): “Een app helpt revalidanten vervolgens om doelen te stellen en te bereiken. De output van die app geeft de zorgprofessional voeding voor het gesprek met de revalidant. Hoe komt het dat een doel niet is behaald, en wat kan de zorgprofessional doen om de revalidant hierbij te helpen? Een zorgverlener, zoals een fysiotherapeut, krijgt hierdoor veel meer een coachende rol. En de technologie helpt bij het bieden van heel persoonsgerichte ondersteuning.”
Zorgpad op de schop
Blended revalidatie kan de revalidatiezorg efficiënter, persoonlijker en toegankelijker maken. Maar om dat ook daadwerkelijk voor elkaar te krijgen, is een aantal zaken van belang. Dat blijkt uit anderhalf jaar onderzoek vanuit het Living Lab. Zo moet de revalidant altijd centraal staan, niet de technologie. Blended of hybride zorgpaden worden ontwikkeld in co-creatie: onderzoekers, revalidanten en zorgprofessionals werken daarbij samen. En zowel revalidanten als zorgverleners moeten goed ondersteund worden bij het gebruik van digitale middelen. “Blended care is niet iets wat je op een bestaande manier van werken plakt; het vraagt om een herontwerp van dat zorgpad”, licht Holstege toe. “Voor de zorgprofessional is het een wezenlijk andere manier van werken. We moeten dus ook oog hebben voor de handvatten die zij nodig hebben. Dat is tot nu toe nog onderbelicht.”
In november is vanuit het Living Lab gestart met een nieuw onderzoeksproject genaamd BARBAPAPA, ofwel: Blended Aanbieden van Revalidatiezorg; Beroepsprofessionals een Andere Professionele Aan-Pak Aanleren. Met als doel om een aanpak te ontwikkelen die zorgprofessionals helpt om blended revalidatiezorg met meer vertrouwen en vakmanschap in hun dagelijkse praktijk te gebruiken. Dat vraagt om meer dan alleen technische kennis.
Meesters: “Het is een gedragsverandering voor zorgmedewerkers waarvoor intrinsieke motivatie nodig is. En steun in sociale zin, bijvoorbeeld vanuit collega’s en management. Ook moet je de ruimte voelen om ermee aan de slag te gaan.” Holstege vult aan: “Iedere zorgprofessional, iedere revalidant en iedere zorgorganisatie is anders. Belangrijk is om stil te staan bij welke ondersteuning nodig is, voor het individu en het team. Dat is essentieel om blended revalidatiezorg tot een succes te maken.”
Co-creatie als succesfactor
In het Living Lab zijn vier Zuid-Hollandse hogescholen betrokken bij het praktijkgericht onderzoek. Zo doen studenten deelonderzoeken die bijdragen aan de verschillende onderzoeksprojecten. Maar de samenwerking zit ook in iets anders, namelijk ervoor zorgen dat de curricula van de opleidingen toekomstproof worden. “Neem een opleiding verpleegkunde. Studenten leren klinisch redeneren: de revalidant heeft een probleem en als zorgverlener analyseer je wat de beste oplossingsrichting zou kunnen zijn”, legt Meesters uit. “We zouden willen dat studenten zo worden opgeleid dat ze technologie of hybride vormen van zorg als vanzelfsprekend meenemen in die analyse. Dat is nu nog niet altijd het geval. De transitie naar blended werken vraagt dus ook iets van de opleiders, zoals de hogescholen en de mbo’s.”
Vanuit onderzoeksproject BARBAPAPA werken onderzoekers dus aan tools om zorgprofessionals te helpen hybride revalidatiezorg toe te passen. En hoe zit het met de revalidant? Holstege: “Revalidanten zijn een onlosmakelijk onderdeel van ons onderzoek. Alles doen we in co-creatie: met revalidanten, met zorgprofessionals en met het onderwijs. Dat zorgt voor draagvlak, en we weten zo zeker dat wat we met onze onderzoeken ontwikkelen, ook daadwerkelijk past bij die zorgpraktijk.”
Een interessante bevinding vanuit de EAGER onderzoeksgroep van Leonoor van Dam van Isselt (senior onderzoeker bij Pieter van Foreest en het LUMC) in dit licht is dat revalidanten vaak veel digitaal vaardiger zijn dan zorgprofessionals van tevoren hadden verwacht. Ze voelen een drempel om digitale middelen in te zetten, omdat ze denken dat de revalidant dat niet snapt of kan. Meesters: “Er zijn quickscans waarmee je kunt achterhalen hoe digitaal vaardig een revalidant of professional is, zoals die van expertisecentrum Pharos. Maar ons uitgangspunt is: we zetten digitale middelen in, tenzij. Digital first, noemen we die aanpak. En dan blijkt vaak dat revalidanten er – met de juiste begeleiding en eventueel met hulp van een mantelzorger – prima mee overweg kunnen.”
Beginnen en kennis delen
Een van de doelen van het Medical Delta Living Lab Blended Revalidatie is om kennis die vanuit de verschillende onderzoeksprojecten – zoals BARBAPAPA – ontstaat, landelijk te delen. Dat gebeurt nu al, bijvoorbeeld met kennisartikelen op de website van Medical Delta. Ook is het Living Lab via Medical Delta aangesloten bij het vorig jaar gestarte landelijke project SPIRIT Technologie voor Bemensbare Zorg, waar het kennis deelt. Holstege: “Op deze manier bundelen we de kennis, zodat niet iedereen steeds opnieuw het wiel hoeft uit te vinden.”
Het vraagt inderdaad wat van een organisatie om de zorg op deze manier te transformeren, weten de twee lectoren. Maar aan de andere kant is het ook een kwestie van beginnen, en door te doen ontdekken wat wel en niet werkt. "Bij Basalt, Omring en Pieter van Foreest zijn onderzoek en ontwikkeling ingebed in de organisatie; het toewerken naar blended zorg is verankerd in de visies. Ook is het opgenomen in jaarplannen en budgetten”, besluit Meesters. “Dat zijn belangrijke randvoorwaarden om aan de slag te gaan.” En is dat voor elkaar? “Begin dan vooral. Je kunt uren praten over wat wel of niet zou kunnen in de organisatie, maar je komt er pas achter als je er in de praktijk – in co-creatie met zorgprofessionals en revalidanten – mee aan de slag gaat.”
Over Medical Delta Living Lab Blended Revalidatie
Het Living Lab Blended Revalidatie is één van de living labs van Medical Delta; een Zuid-Hollands transdisciplinair samenwerkingsverband dat innovatie in de gezondheidszorg stimuleert door kennisorganisaties, zorg, onderwijs, bedrijven en overheden aan elkaar te koppelen voor fundamenteel en praktijkgericht onderzoek en innovatie. Belangrijk, want zo kunnen de resultaten direct in de zorgpraktijk worden toegepast.
Het Living Lab Blended Revalidatie is gestart in september 2024 en loopt tot en met 2028. Vanuit Medical Delta zijn in dit consortium de vier Zuid-Hollandse hogescholen (De Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Leiden en Hogeschool Inholland), zorgpartners Omring, Pieter van Foreest en Basalt en het praktoraat zorgtechnologie VONK/Omring betrokken.
Voor vragen over het Medical Delta Living Lab Blended Revalidatie kunt u terecht bij labdeveloper Lian van Amerongen: lian.vanamerongen@inholland.nl.
Meer lezen over het Living Lab kan via deze link.
