Er is echt iets nieuws onder de zon: een gepatenteerd LLM (large language model), verplicht gesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) voor álle marktpartijen in de zorg. Geen holle frasen meer, geen eindeloze reclamecampagnes waar ieder woord wringt, geen plaatsvervangende schaamte meer bij reclames die zogenaamd jouw belang dienen. Dit model bespaart niet alleen bakken met geld en bergen aan moeite, maar ook de ongemakkelijke ergernis van burgers die zich telkens bedrogen voelen.
Precies op tijd, want het is weer die dubbele campagneperiode: verkiezingen op komst én de jaarlijkse zorgpolisronde. Politici bereiden hun slogans voor, verzekeraars poetsen hun brochures op en de marketingteams draaien overuren. Terwijl burgers zich afvragen: welke woorden zijn nog echt en welke zijn rookgordijnen? Want de afgelopen jaren zagen we hoe krachtige begrippen veranderden in lege frases.
Neem bijvoorbeeld ‘Passende zorg’. Klinkt fris, maar betekent vaak: minder zorg. ‘Eigen regie’ klinkt als autonomie, maar wordt al snel vertaald naar: regel het lekker zelf, met minder budget. ‘Zinnige zorg’? Leuk voor Excel-sheets, niet per se voor jouw gezondheid. En ‘De juiste zorg op de juiste plek’ is inmiddels een vriendelijk synoniem voor: blijf maar thuis, ziekenhuis is te duur.
Uw zorgcoach in de buurt
Nog zo’n voorbeeld: ‘Uw zorgcoach in de buurt’. Ooit liefkozend bedacht door een eigenzinnige dwarsdenker die de zorg écht passend wilde maken. Het idee was simpel maar krachtig: iemand naast je hebben die jou helpt door het oerwoud, een warme gids die niet alleen je dossier kent, maar jou als mens ziet. In handen van de verzekeraar is het verworden tot een slogan voor een app die concludeert dat je hoestbui ‘niet urgent’ is, terwijl je klinkt als een kapotte kettingzaag. Dat verschil tussen oorsprong en uitvoering zegt alles.
De roof van taal
Dit is de kern van het probleem. Slogans die geboren zijn uit visie en bevlogenheid, zijn gekaapt door systeemspelers die er hun eigen draai aan geven. Woorden die ooit genuanceerd en mensgericht waren, worden ingezet als budgetwapen. ‘Patiëntparticipatie’ degradeert tot een vinkje, ‘Gepersonaliseerde zorg’ tot algoritmisch hokjesdenken, ‘Digitale zorg’ tot digitaal declareren met fysieke wachtrijen. Het is alsof iemand je fiets meeneemt en teruggeeft zonder wielen: formeel nog steeds jouw fiets, praktisch waardeloos.
Mensdenken als alternatief
Daarom is dat verplichte LLM zo’n gamechanger. Het Joost Nauta Ethisch Taalmodel dwingt alle zorgpartijen tot eerlijkheid en menselijkheid. Geen marketeer krijgt het er meer door dat ‘bezuinigen’ een ‘efficiëntieslag’ heet, of dat ‘zorg dichtbij huis’ in werkelijkheid betekent: ‘zoek het maar thuis uit’. Onder dit model wordt communicatie helder, empathisch en zuiver.
Stel je voor hoe het klinkt wanneer zorgverzekeraars zich écht aan die regels moeten houden:
- ‘Passende zorg? Samen zoeken we naar wat in úw situatie werkt.’
- ‘Eigen regie? U beslist, wij ondersteunen met voldoende middelen.’
- ‘Uw zorgcoach in de buurt? Een écht mens die naast u staat, geen digitale muur.’
- Dát is het verschil tussen marktdenken en mensdenken.
Ook politiek aan zet
En met de verkiezingen voor de deur, waarom zouden politici niet dezelfde toets moeten ondergaan? Waarom accepteren we verkiezingsleuzen zonder vertaling? Met mijn LLM zou het ontnuchterend simpel worden:
- ‘Iedereen gaat erop vooruit’ verandert in ‘Een deel van de mensen vooruit, een ander deel niet’.
- ‘Begrotingstekort wegwerken’ wordt ‘Er is chaos, maar hier is ons plan’.
- ‘Veiligheid voor iedereen’ vertaalt naar ‘Hier is het prijskaartje en de keuzes’.
- Ook hier is het tijd om slogans te slopen en mensentaal terug te brengen.
Revolutie van duidelijke taal
Het draait om vertrouwen. Vertrouwen dat je als mens wordt gezien, niet als kostenpost. Vertrouwen dat de woorden die je hoort echt betekenen wat ze zeggen. De zorg verdient dat, net als de politiek. Want wie de taal rooft, rooft het vertrouwen van burgers.
Daarom zeg ik: van marktdenken naar mensdenken. Stop de slogansloperij. Herstel de taal en daarmee de mens achter het beleid. Verkiezingen of polisverkoop, het maakt niet uit, want zonder eerlijkheid in de communicatie staat elk stelsel op losse schroeven.
Joost Nauta – ervaringsdeskundige, innovator en vrolijke sloophamer van lege frasen.
