De Nederlandse medtech-innovator PCaVision presenteert een doorbraak in de wereldwijde strijd tegen prostaatkanker. Het bedrijf introduceert AI-software die urologen in staat stelt om op basis van eenvoudige echografie direct een accurate diagnose te stellen, zonder MRI en zonder radioloog. Daarmee verkort PCaVision de wachttijd van weken naar minuten en pakt het acute capaciteitsprobleem in de prostaatkankerdiagnostiek aan, een cruciale stap nu één op de zeven mannen deze ziekte krijgt.
Jaarlijks sterven in Nederland 3000 mannen aan prostaatkanker, terwijl tijdige en juiste diagnose het verschil kan maken tussen genezing en overbehandeling. Omdat de MRI-capaciteit schaars blijft en wereldwijd moeilijk schaalbaar is, biedt PCaVision een alternatief dat zowel kosten als tijd bespaart.
De nieuwe AI-oplossing van PCaVision moet het wereldwijde capaciteitsprobleem in de prostaatkankerdiagnostiek doorbreken. De software analyseert 3D-echobeelden en markeert automatisch verdachte plekken, waarna de uroloog direct kan bepalen of en waar een gericht biopt nodig is. Een MRI-scan en beoordeling door een radioloog zijn daardoor overbodig. Dat versnelt het diagnoseproces van weken naar soms slechts een uur, vermindert het aantal kliniekbezoeken van vier naar twee en stelt negatieve patiënten veel sneller gerust.
Eenvoudig opschalen
De technologie biedt ook zorginstellingen duidelijke voordelen. Een ultrasoundsysteem kost slechts een fractie van een MRI-scanner en urologen kunnen in één dag worden getraind om met PCaVision te werken. Daardoor is de oplossing eenvoudig op te schalen en kan zij snel bijdragen aan het verlichten van het wereldwijde capaciteitsprobleem in de prostaatkankerdiagnostiek.
De nieuwe technologie maakt diagnostiek toegankelijker voor ziekenhuizen en klinieken, en kan daarmee de standaard zorgpraktijk ingrijpend veranderen. Alleen al in Nederland gaat het om 15.000 nieuwe patiënten per jaar. Door de vergrijzing stijgen naar verwachting deze aantallen de komende jaren. Naar verwachting tot wereldwijd 2,9 miljoen nieuwe patiënten per jaar in 2040.
Grote behoefte snellere diagnose
Een vroege diagnose en behandeling van prostaatkanker vergroot de kans op genezing en kan de levensduur van patiënten verlengen. Tegelijk is precisie cruciaal om overbehandeling te vermijden: bij zo’n 65 procent van de vastgestelde afwijkingen blijkt behandeling onnodig, omdat het geen kanker of een onschuldige vorm betreft. In zulke gevallen richt behandelen meer schade aan dan het voorkomt. De behoefte aan snelle, betrouwbare prostaatkankerdiagnostiek is daarom enorm: nu gaat het om ongeveer 10 miljoen diagnoses per jaar, oplopend tot 40 miljoen wereldwijd.
MRI-capaciteit schiet wereldwijd tekort en laat zich nauwelijks opschalen. Toch vormt een prostaat-specifieke MRI-scan nog altijd de gouden standaard voor het opsporen van verdachte plekken in de prostaat. Op basis van deze beelden bepaalt de radioloog waar mogelijk afwijkingen zitten, waarna de uroloog een biopt afneemt. Pas na laboratoriumonderzoek volgt de definitieve vraag: is er sprake van kanker en is behandeling noodzakelijk?
Bevolkingsscreening
De realiteit is dat de beschikbare MRI-capaciteit de huidige vraag niet kan bijbenen, laat staan de groei die eraan komt. In veel landen lopen de wachttijden voor een scan op tot weken of zelfs maanden. Daardoor vinden diagnostische ingrepen te laat plaats, of worden ze uitgevoerd zonder MRI-indicatie, systematisch biopt, en dat is in alle gevallen ongewenst. Tegelijkertijd wordt in de EU en wereldwijd serieus gekeken naar bevolkingsscreening voor prostaatkanker, vergelijkbaar met het borstkankerprogramma voor vrouwen. Zo’n screeningsprogramma zou de vraag naar diagnostiek met miljoenen extra procedures per jaar doen toenemen.
PCaVision is een Nederlandse zorgstartup die AI gebruikt om 3D-echografie voor prostaatkankerdiagnostiek te verbeteren. Het bedrijf ontstond in 2020 als spin-out van de Biomedische Signaal Analyse groep van de TU Eindhoven onder leiding van Prof. Massimo Mischi. De technologie is het resultaat van twaalf jaar onderzoek in samenwerking met Amsterdam UMC.
Prostaatkanker diagnostiek met AI
Vorige week berichtten we over een grootschalige proef door de Britse National Health Service (NHS) met een AI-systeem dat de tijd voor het stellen van een prostaatkankerdiagnose drastisch kan verkorten. De technologie analyseert MRI-scans met behulp van kunstmatige intelligentie en kan zo de zorg voor mannen met de meest voorkomende kankersoort in Engeland ingrijpend veranderen.
Deze zomer hebben onderzoekers van de Universiteit van Uppsala met behulp van AI subtiele weefselveranderingen ontdekt die wijzen op prostaatkanker, nog voordat deze met het blote oog zichtbaar zijn. Zij analyseerden, samen met de Universiteit van Umeå, biopsieën van 232 mannen die aanvankelijk als kankervrij waren beoordeeld. Binnen 2,5 jaar ontwikkelde de helft agressieve prostaatkanker. De AI herkende achteraf vroege kankersignalen in meer dan 80% van de gevallen die pathologen hadden gemist. Door een nieuwe trainingsmethode kon het systeem afwijkende patronen leren uit ‘negatief’ beoordeelde monsters. De resultaten tonen dat AI een waardevolle aanvulling kan zijn op standaarddiagnostiek en gepersonaliseerde opvolging mogelijk maakt.
