De Britse National Health Service (NHS) start een grootschalige proef met een AI-systeem dat de tijd voor het stellen van een prostaatkankerdiagnose drastisch kan verkorten, van enkele weken tot slechts één dag. De technologie analyseert MRI-scans met behulp van kunstmatige intelligentie en kan zo de zorg voor mannen met de meest voorkomende kankersoort in Engeland ingrijpend veranderen.
In de komende maanden zullen tot 15 NHS-ziekenhuizen, waaronder de Leeds Teaching Hospitals, het systeem testen bij ongeveer 10.000 MRI-scans. Als de resultaten positief zijn, volgt landelijke uitrol. De proef richt zich op een dubbele uitdaging: het emotionele effect van lange wachttijden en het risico op late diagnosen die de kans op succesvolle behandeling verkleinen.
Van weken naar minuten
Op dit moment duurt het traject van een eerste vermoeden tot een bevestigde prostaatkankerdiagnose vaak weken. Door een tekort aan radiologen ontstaan vertragingen tussen het maken van de MRI-scan, de beoordeling en een eventuele vervolgbiopsie. Het nieuwe AI-systeem verkort dit proces drastisch.
Na de scan analyseert de software de beelden binnen enkele minuten. De algoritmen, gebaseerd op grote datasets uit eerdere onderzoeken, herkennen afwijkende structuren en berekenen een risicoscore. Scans die als hoog-risico worden aangemerkt, krijgen onmiddellijk prioriteit voor beoordeling door een radioloog, waarna de patiënt nog dezelfde dag kan worden ingepland voor een biopsie. Bij laag-risico scans kan de patiënt snel geruststelling krijgen, zonder weken in onzekerheid te moeten zitten.
Sneller én slimmer diagnosticeren
Volgens klinische experts levert de AI vergelijkbare of zelfs betere nauwkeurigheid dan traditionele methoden. Bovendien kan de technologie helpen de druk op het zorgpersoneel te verlichten: door de eerste interpretatie van MRI-beelden over te nemen, krijgen radiologen meer tijd voor complexe of urgente gevallen.
Toch is het systeem niet bedoeld om artsen te vervangen, maar om hen te ondersteunen. De AI fungeert als een “second opinion”, die zorgt dat geen detail over het hoofd wordt gezien. Uiteindelijk blijft menselijke expertise essentieel om resultaten te interpreteren binnen de context van de patiënt, diens medische geschiedenis en klachten.
Toekomst van prostaatkankerzorg
Prostaatkanker is inmiddels de meest voorkomende kankersoort bij mannen in veel landen. Ook in Engeland waar één op de acht mannen ermee te maken krijgt. Een snellere diagnose kan levens redden, maar ook helpen om overbehandeling te voorkomen.
De komende maanden zullen uitwijzen of deze AI-pilot niet alleen de wachttijd verkort, maar ook leidt tot betere zorguitkomsten. Andere zorgsystemen volgen de resultaten nauwlettend, mogelijk als voorbode van een nieuwe standaard in de kankerdiagnostiek.
AI verbetert prostaatkankerdiagnostiek
In een ander onderzoek, eerder dit jaar, ontwikkelden onderzoekers van de Universiteit van Uppsala een AI-algoritme dat vroege tekenen van prostaatkanker kan opsporen in ruim 80 procent van de gevallen waarin pathologen deze eerder misten. Samen met de Universiteit van Umeå analyseerden zij biopsieën van 232 mannen die eerder kankervrij waren verklaard. Binnen 2,5 jaar ontwikkelde de helft van hen agressieve prostaatkanker.
De AI herkende achteraf subtiele weefselveranderingen die duiden op vroege maligniteit, nog voordat deze met het blote oog zichtbaar waren. De onderzoekers trainden de AI op beeldmateriaal van mannen die later kanker kregen, waardoor het systeem leerde patronen te onderscheiden die wijzen op een verhoogd risico. Volgens de onderzoekers kan deze methode bestaande screenings- en opvolgstrategieën versterken en leiden tot vroegere, persoonlijkere diagnostiek.
