Amphia sluit aan op landelijke toestemmingsvoorziening Mitz

Het Amphia ziekenhuis (Breda) werkt sinds 29 oktober 2026 met Mitz, de landelijke voorziening waarmee patiënten hun toestemming voor elektronische gegevensuitwisseling centraal beheren. Het ziekenhuis volgt daarmee het recente voorbeeld van het Franciscus (regio Rotterdam), dat op 19 oktober al overstapte. Mitz moet patiënten meer overzicht en regie bieden en zorgaanbieders helpen toestemmingsregistratie eenvoudiger te organiseren. Na een langzame start sluiten steeds meer organisaties in de zorg op Mitz aan.

Amphia heeft haar patiënten per e-mail geïnformeerd over de overstap. Zij kunnen via MijnMitz vastleggen welke zorgaanbieders hun medische gegevens beschikbaar mogen stellen voor hun behandeling. Wanneer toestemming ontbreekt, kan relevante informatie niet altijd elektronisch worden opgevraagd, zo benadrukt het ziekenhuis. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij verwijzingen of wanneer meerdere zorgverleners bij een behandeling betrokken zijn.

Landelijke uitrol in stappen

Mitz wordt volgens inmiddels gebruikt door honderden zorgaanbieders, waaronder huisartsen, apotheken en ziekenhuizen. De invoering verloopt gefaseerd, samen met softwareleveranciers en regionale samenwerkingsorganisaties. Een ondertekende overeenkomst betekent daarbij nog niet dat een organisatie daadwerkelijk met Mitz werkt: technische aansluiting en eventuele migratie van bestaande toestemmingen volgen daarna.

Ook bij ziekenhuizen loopt de invoering door. De gepubliceerde planning bevat aansluitingen voor eind 2026 en begin 2027. Het gaat om maatwerktrajecten waarin technische koppelingen, werkprocessen en patiëntcommunicatie moeten worden voorbereid.

Eén plek voor toestemmingskeuzes

Met Mitz verschuift toestemmingsregistratie van afzonderlijke instellingen naar een landelijke voorziening. Burgers loggen met DigiD in op MijnMitz.nl. Zij kunnen toestemming geven voor al hun zorgaanbieders, voor bepaalde aanbieders of groepen aanbieders, of aangeven dat geen enkele aanbieder gegevens beschikbaar mag stellen. Keuzes zijn op ieder moment te wijzigen of in te trekken.

MijnMitz gebruiken is niet verplicht. Zorgaanbieders kunnen patiënten ook ondersteunen bij het vastleggen van hun keuze. Toestemming blijft bovendien begrensd: alleen zorgverleners die betrokken zijn bij de behandeling mogen noodzakelijke gegevens opvragen. Een toestemmingskeuze geeft geen vrijbrief om complete dossiers onbeperkt te raadplegen of informatie aan werkgevers en verzekeraars te verstrekken.

De registratie betreft gegevensuitwisseling waarvoor toestemming vereist is; niet iedere vorm van medische gegevensdeling vereist afzonderlijke uitdrukkelijke toestemming. Mitz bevat zelf geen medische dossiers. Die blijven bij de zorgaanbieders. De voorziening registreert uitsluitend toestemmingskeuzes.

Minder versnippering

Voor patiënten moet de centrale registratie voorkomen dat zij bij iedere instelling opnieuw hun voorkeuren moeten vastleggen of wijzigen. Zorgaanbieders kunnen vanuit hun informatiesystemen controleren of toestemming aanwezig is. Dat vermindert afzonderlijke registraties en handmatige verwerking. De werking hangt wel af van aansluiting van de betrokken organisaties en systemen.

Mitz vervangt het Landelijk Schakelpunt (LSP) niet. De voorziening ondersteunt toestemmingscontrole voor verschillende aangesloten uitwisselingssystemen, waaronder het LSP. Een patiënt hoeft daardoor niet voor ieder technisch uitwisselingssysteem een aparte keuze vast te leggen.

Aan de uitwerking en invoering van Mitz wordt sinds 2022 gewerkt. Mitz moet invulling geven aan de generieke functie ‘Toestemming’. Dit is een van zes landelijke basisfuncties voor betrouwbare gegevensuitwisseling. In het kader van het landelijke programma Implementatie Generieke Functies (IGF) zijn deze generieke functies vastgesteld om gegevens in de zorg veilig, betrouwbaar en sectoroverstijgend uit te wisselen

De overige functies zijn identificatie en authenticatie, om vast te stellen wie iemand is; autorisatie, om te bepalen welke gegevens iemand mag raadplegen; lokalisatie, om gegevens te vinden; en adressering, om de juiste digitale bestemming te bepalen. Samen moeten deze afspraken, standaarden en voorzieningen uitwisseling over organisatie- en sectorgrenzen ondersteunen.

Ervaringen uit de praktijk

Na de technische ontwikkeling en diverse pilots sloot in november 2023 de eerste zorgaanbieder aan op Mitz: een huisartsenpraktijk in Uden. In december volgde apotheek Pijnacker Centrum en in maart 2024 diagnostisch centrum Star-shl. In november 2024 volgde de eerste handtekening van een brancheorganisatie - de Nederlandse ggz - met de belofte invoering van Mitz onder de achterban te stimuleren.

Inmiddels bereikt Mitz langzamerhand een kritische massa. Het afgelopen jaar zijn steeds meer zorgaanbieders en samenwerkingsverbanden zich op Mitz gaan aansluiten. In Rijnmond coördineert bijvoorbeeld RijnmondNetde gezamenlijke invoering. Erasmus MC stapte op 20 januari dit jaar over. De regio stemde onder meer technische, juridische en beveiligingsvraagstukken af, zodat andere instellingen daarop kunnen voortbouwen. Gezamenlijke invoering moet voorkomen dat toestemmingskeuzes slechts in een deel van de zorgketen bruikbaar zijn.

Amsterdam UMC sloot in mei 2025 aan als eerste umc en zette bestaande toestemmingen over naar Mitz. Patiënten kregen het advies hun keuzes te controleren en zo nodig aan te vullen voor andere zorgsectoren.

Het Spaarne Gasthuis schetste in een artikel in ICT&health vorig jaar dat aansluiting ook organisatorische aanpassingen vraagt. Bestaande routes voor toestemmingsregistratie en toegang tot gegevens veranderden, onder meer bij laboratoria en ketenpartners. Samenwerking tussen zorg, ICT, communicatie en juridische teams, aangevuld met patiëntondersteuning, bleek daarom essentieel. De ervaringen benadrukken dat centrale registratie pas praktisch voordeel oplevert wanneer ook de dagelijkse werkprocessen daarop aansluiten.

Mitz wordt beheerd door de Stichting Gemeenschappelijke Voorzieningen voor Zorgcommunicatie (GVvZ). De praktische uitvoering, het beheer en de ontwikkeling worden (namens GVvZ) nu nog verzorgd door het VZVZ Servicecentrum (onderdeel van de Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie). Alle activiteiten rondom Mitz worden in de eerste helft van 2027 volledig overgedragen aan Stichting GVvZ.