Effectieve en veilige uitwisseling van medische gegevens vraagt om een eenduidige manier waarop patiënten toestemming geven. In de regio Rijnmond is daarom gekozen voor gezamenlijke invoering van Mitz, de landelijke toestemmingsvoorziening voor zorggegevens. Door regionaal samen op te trekken willen zorgorganisaties voorkomen dat toestemmingsregistratie versnipperd blijft en patiënten de dupe worden van onduidelijkheid.
Volgens Maarten Wittop Koning, directeur van RijnmondNet, werkt Mitz alleen goed als alle schakels in de zorgketen meedoen. “Alleen door gezamenlijke adoptie kan de patiënt erop vertrouwen dat zijn toestemmingskeuze ook bruikbaar is,” stelt hij. “Daar zetten wij ons dus voor in.”
Van versnippering naar één landelijke keuze
Tot voor kort werd toestemming voor gegevensdeling per zorginstelling vastgelegd. Dat leidde in de praktijk tot risico’s, zegt Erik Zwarter, manager Transmurale Zorg bij Erasmus MC. “Een patiënt kan toestemming hebben gegeven in het Erasmus MC en denken dat het daarmee geregeld is. Maar bij andere zorginstellingen is de toestemming anders of helemaal niet vastgelegd. Hierdoor kan bijvoorbeeld onze SEH niet beschikken over belangrijke informatie, wat een snelle en veilige behandeling in de weg staat.”
Mitz is ontwikkeld om dit probleem op te lossen. Via één landelijke voorziening kunnen patiënten hun toestemmingskeuze voor gegevensuitwisseling voor de hele zorgketen vastleggen. Het Erasmus MC stapte op 20 januari over op Mitz. Dankzij het voorbereidende werk binnen de regio is daarmee ook de weg vrijgemaakt voor andere ziekenhuizen.
Regie bij de patiënt
Een belangrijk uitgangspunt van Mitz is dat de toestemming eigendom is van de patiënt. Die keuze wordt centraal opgeslagen, los van het elektronische patiëntendossier of de softwareleverancier. “Dat is een fundamentele verandering,” zegt Wittop Koning. “De regie over toestemming ligt bij de patiënt, niet bij het EPD of de leverancier. Een toestemming wijzigen moet eenvoudig zijn. En als een instelling wisselt van systeem, mag dat nooit betekenen dat toestemmingen opnieuw moeten worden vastgelegd.”
Daarnaast is Mitz sectoroverstijgend opgezet. Niet alleen ziekenhuizen, maar ook huisartsen, apotheken en diagnostische centra kunnen aansluiten. Op termijn volgen ook de VVT en GGZ. Juist die brede opzet maakt veilige gegevensuitwisseling over de hele keten en over regiogrenzen heen mogelijk.
Regionale samenwerking als versneller
RijnmondNet bereidde de invoering ruim twee jaar voor en trad op als regionale implementatiepartner, in samenwerking met VZVZ, dat Mitz ontwikkelt namens de zorgkoepels. Dat betekende onder meer afstemming tussen leveranciers zoals ChipSoft, en het gezamenlijk toetsen van privacy-, security- en juridische aspecten.
Het Erasmus MC nam als eerste ChipSoft-ziekenhuis het voortouw. “We hebben DPIA’s uitgevoerd en samen met ChipSoft de technische inbedding in HiX gerealiseerd,” aldus Zwarter. Andere ziekenhuizen volgen in hoog tempo. Ook de eerste lijn wordt voorbereid, in samenwerking met RijnmondDokters en de Regionale Apothekersvereniging.
Voorwaarde voor betere zorg
Volgens Wittop Koning is Mitz geen doel op zich, maar een randvoorwaarde voor goede zorg. “Landelijke programma’s zoals Medicatieoverdracht zijn zonder centrale toestemmingsvoorziening nauwelijks uitvoerbaar. Juist hier zit de winst voor de patiënt: minder fouten, betere overdrachten en hogere kwaliteit van zorg, met privacy en informatiebeveiliging als uitgangspunt.”
De keuze van de regio Rijnmond benadrukt dat centrale toestemmingsregistratie geen individuele IT-beslissing is, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de zorgketen. Alleen door samen op te trekken, kan Mitz functioneren zoals bedoeld.
Lessen uit de praktijk
Eind vorig jaar, in Editie 6 van ons Magazine vertelde bestuurder Marten Kroese van het Spaarne Gasthuis over hun ervaringen, en geleerde lessen, met de implementatie van Mitz. Hij sprak onder andere over de technische en organisatorische uitdagingen die de uitrol van Mitz met zich meebracht.
“Een belangrijke les was dat bestaande werkprocessen moesten worden aangepast, met name in spoedsituaties. Zorgverleners moesten wennen aan het nieuwe proces voor het inzien van gegevens van andere instellingen. Laboratoria bijvoorbeeld konden niet meer via de oude route toestemmingen vastleggen, wat tijdelijk voor problemen zorgde bij het ophalen van labresultaten uit de eerste lijn”, aldus Kroese.
