Een smartphone-app kan mensen met gevorderde kanker ondersteunen bij het beter omgaan met lichamelijke en emotionele klachten. Dat blijkt uit nieuw onderzoek dat is gepresenteerd tijdens het congres van de American Society of Clinical Oncology (ASCO) in Chicago.
De digitale toepassing, SUPPORT+, stelt patiënten in staat om wekelijks hun klachten te registreren. De resultaten suggereren dat deze vorm van proactieve symptoommonitoring niet alleen de kwaliteit van leven kan verbeteren, maar ook het aantal ziekenhuisopnames kan verminderen.
Monitoring van klachten
Mensen met gevorderde kanker hebben vaak te maken met symptomen zoals pijn, vermoeidheid, slaapproblemen en emotionele belasting. In de reguliere zorg wordt doorgaans verwacht dat patiënten zelf contact opnemen wanneer klachten verergeren.
De SUPPORT+-app kiest voor een andere aanpak. Gebruikers vullen wekelijks een korte vragenlijst in over hun fysieke en psychische gezondheid. Op basis van de antwoorden ontvangen zij direct praktische adviezen voor het omgaan met milde of matige klachten. Wanneer ernstigere of snel verslechterende symptomen worden gemeld, wordt automatisch een team van gespecialiseerde palliatieve verpleegkundigen ingeschakeld. Deze nemen vervolgens telefonisch contact op met de patiënt om aanvullende ondersteuning te bieden.
Onderzoek
Voor het onderzoek, eerder deze maand gepubliceerd in JAMA Network Open, werden meer dan 1.200 patiënten met gevorderde kanker gevolgd. Alle deelnemers ontvingen palliatieve zorg, maar ondergingen geen actieve kankerbehandeling meer. De patiënten waren afkomstig van zes palliatieve zorgcentra in Hongkong. Ongeveer de helft van de deelnemers gebruikte gedurende de studieperiode de SUPPORT+-app, terwijl de overige patiënten de gebruikelijke zorg ontvingen.
Na 18 weken bleek dat slechts 12 procent van de appgebruikers een duidelijke achteruitgang in hun dagelijks functioneren had doorgemaakt. In de controlegroep lag dat percentage boven de 17 procent. Daarnaast verbeterden de algemene kwaliteit-van-leven-scores bij gebruikers van de app, terwijl deze juist afnamen bij patiënten die uitsluitend reguliere zorg ontvingen.
Minder ziekenhuisopnames
Hoewel het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp in beide groepen vergelijkbaar bleef, zagen de onderzoekers wel verschillen in ziekenhuisgebruik. Patiënten die de app gebruikten, werden minder vaak opgenomen en verbleven gemiddeld korter in het ziekenhuis.
Volgens hoofdonderzoeker Wendy Wing-lok Chan van de Universiteit van Hongkong laten de resultaten zien dat digitale symptoommonitoring in combinatie met snelle opvolging door verpleegkundigen een waardevolle aanvulling kan zijn op palliatieve zorg.
Ook onafhankelijke experts zien potentie in de aanpak. Volgens oncoloog en palliatief zorgspecialist Toby Christopher Campbell van de University of Wisconsin draagt tijdige signalering van klachten bij aan een betere ondersteuning van patiënten en mogelijk ook aan betere gezondheidsuitkomsten.
Aanvulling op palliatieve begeleiding
De onderzoekers benadrukken dat digitale oplossingen zoals SUPPORT+ geen vervanging zijn van zorgprofessionals, maar juist kunnen bijdragen aan een betere verbinding tussen patiënt en zorgverlener. Door klachten vroegtijdig te signaleren, kunnen problemen sneller worden aangepakt en wordt voorkomen dat patiënten onnodig verslechteren.
Wel vraagt het gebruik van dergelijke toepassingen om voldoende digitale vaardigheden van patiënten. Toch laten de onderzoeksresultaten zien dat mobiele technologie een steeds belangrijkere rol kan spelen in het ondersteunen van mensen met ernstige chronische aandoeningen en het verbeteren van hun kwaliteit van leven.
Compas-Y
In 2021 presenteerden de Universiteit Twente heeft samen met het UMCG, het MST, patiënten en verpleegkundigen de gratis app Compas-Y voor mensen met kanker. De app biedt emotionele ondersteuning na een kankerdiagnose en helpt gebruikers om beter om te gaan met stress, onzekerheid en de impact van behandelingen.
Compas-Y is gebaseerd op het principe van zelfcompassie: een vriendelijke en ondersteunende houding naar jezelf in moeilijke periodes. Onderzoek laat zien dat zelfcompassietraining angst en stress kan verminderen en het welzijn van kankerpatiënten kan verbeteren. De app bevat video's, teksten, oefeningen en illustraties die inspelen op thema’s als grenzen stellen, luisteren naar het eigen lichaam en omgaan met emoties. Gedurende zes weken worden stapsgewijs nieuwe modules beschikbaar gesteld, die patiënten op hun eigen tempo kunnen volgen.
De inhoud is ontwikkeld op basis van workshops en ervaringen van patiënten en zorgprofessionals. Daarmee vult Compas-Y een leemte in het bestaande aanbod van digitale ondersteuning voor mensen met kanker en biedt het een laagdrempelig hulpmiddel om veerkracht te versterken tijdens en na het ziekteproces.
