Drones kunnen in de toekomst mogelijk donororganen, bloedproducten of een AED sneller naar de juiste locatie brengen dan traditionele vervoersmiddelen. Toch vormt niet de technologie, maar de regelgeving momenteel de grootste uitdaging. Dat is de inzet van het Interreg-project BeNeDrone (België-Nederland Drone), waarin Belgische en Nederlandse partners onderzoeken hoe drones veilig en grensoverschrijdend kunnen worden ingezet voor spoedzorg.
Dr. Bachtiar Burhani, neurochirurg bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) en medisch coördinator neurochirurgie bij het Netwerk Acute Zorg Brabant (NAZB), levert binnen het project de medische expertise. Het doel is niet om op korte termijn medische drones grootschalig in te zetten, maar om de voorwaarden te creëren waarmee deze vorm van zorgtransport in de toekomst mogelijk wordt.
Remmende regelgeving
Volgens Burhani speelt een groot deel van de acute zorg zich af binnen het zogenoemde golden hour: de eerste zestig minuten na een ernstig ongeval of acute aandoening. In die periode kan snelle medische hulp een groot verschil maken voor de uitkomst van de behandeling. De onderzoekers verwachten dat drones in bepaalde situaties sneller op de plaats van bestemming kunnen zijn dan bijvoorbeeld een ambulance of ander wegtransport. Dat geldt niet alleen voor vervoer naar incidentlocaties, maar ook voor transport tussen ziekenhuizen. Daarbij zou het volgens Burhani geen verschil moeten maken of een vlucht plaatsvindt boven stedelijk gebied of over de landsgrens tussen Nederland en België.
Juist daar liggen momenteel de grootste obstakels. De bestaande regelgeving staat grensoverschrijdende dronevluchten en vluchten boven dichtbevolkte gebieden slechts beperkt toe. BeNeDrone richt zich daarom vooral op de vraag welke juridische en operationele randvoorwaarden nodig zijn om medische dronevluchten veilig mogelijk te maken en regelgeving tussen verschillende landen beter op elkaar af te stemmen.
Virtuele testomgeving als proeftuin
Een belangrijk onderdeel van het project bestaat uit uitgebreide simulaties. Op Tilburg University testen onderzoekers samen met dronepiloten uiteenlopende scenario's in een geavanceerde virtualrealityomgeving. Daardoor kunnen situaties worden nagebootst die in de praktijk nog niet zijn toegestaan.
In deze simulaties worden onder meer vluchten boven steden, snelwegen en landsgrenzen onderzocht. Daarnaast spelen factoren zoals weersomstandigheden, bereikbaarheid en luchtdrukte een rol. De resultaten vormen de basis voor aanbevelingen over toekomstige regelgeving en operationele procedures. Ook verschillen tussen nationale regels worden onderzocht. Door de regelgeving in Nederland te vergelijken met die in België en Duitsland hopen de onderzoekers beter inzicht te krijgen in de voorwaarden voor veilige internationale dronevluchten.
Naast de virtuele simulaties zijn ook enkele praktijktesten voorzien. Zo willen de onderzoekers onderzoeken hoe snel een drone een bestemming bereikt in vergelijking met een politievoertuig met zwaailichten en welke obstakels beide onderweg tegenkomen. Volgens Burhani is daarbij iedere uitkomst waardevol. Wanneer uit de onderzoeken blijkt dat drones in bepaalde situaties geen voordeel bieden ten opzichte van bestaande vervoersmethoden, is dat eveneens een belangrijke wetenschappelijke conclusie.
Voor de toekomstige spoedzorg
Hoewel de resultaten van BeNeDrone voor patiënten voorlopig nog niet direct zichtbaar zijn, ziet Burhani het project als een belangrijke investering in de toekomst van de acute zorg. Hij wijst daarbij op andere initiatieven, zoals de proef waarbij een drone gedurende een jaar een vaste route tussen locaties van Isala vliegt. Volgens hem vullen dergelijke praktijkprojecten en het onderzoek binnen BeNeDrone elkaar aan.
De snelle ontwikkeling van dronetechnologie vraagt volgens de onderzoekers om voortdurende evaluatie van zowel technische als juridische mogelijkheden. Door nu kennis op te bouwen over veilige inzet, interoperabiliteit en regelgeving ontstaat een basis voor toekomstige toepassingen in de spoedzorg. Uiteindelijk staat volgens Burhani één doel centraal: patiënten zo snel en effectief mogelijk helpen. Hij benadrukt dat samenwerking daarbij essentieel is. Het BeNeDrone-project laat zien dat innovatie in de acute zorg niet alleen draait om nieuwe technologie, maar ook om het gezamenlijk ontwikkelen van de randvoorwaarden die nodig zijn om die technologie verantwoord in de praktijk toe te passen.
BeNeDrone project
Eind vorig jaar schreven we al over het Belgisch-Nederlandse BeNeDrone project dat dus onderzoekt hoe medische drones in de toekomst kunnen bijdragen aan snellere en efficiëntere spoedzorg. Met behulp van data science en virtualrealitysimulaties analyseren onderzoekers de medische, economische en operationele mogelijkheden van dronevervoer, bijvoorbeeld voor bloed, medicijnen, laboratoriummateriaal en donororganen. Een belangrijke uitdaging is de huidige wet- en regelgeving, die langeafstandsvluchten en vluchten boven stedelijk gebied sterk beperkt.
Daarom werden in een VR-simulatieomgeving aan Tilburg University realistische vliegroutes getest die in de praktijk nog niet zijn toegestaan. Door verschillende scenario’s en alternatieve routes door te rekenen, brengen de onderzoekers in kaart welke aanpassingen in regelgeving nodig zijn om medische drones veilig in te zetten. Het project moet daarmee de basis leggen voor toekomstige grensoverschrijdende toepassingen van drones in de acute zorg.
In 2022 werden overigens in Zweden al drones ingezet voor het vervoer van een AED naar een medische noodsituatie in een afgelegen regio. Destijds werd in Nederland door het Isala al getest met drones voor medische transportvluchten tussen twee locaties van het Overijsselse ziekenhuis.
