Diepe hersenstimulatie (Deep Brain Stimulation, DBS) blijkt veilig én potentieel effectief voor mensen met zeer ernstige tinnitus. Dat tonen de eerste resultaten van een klinische studie van Maastricht UMC+, waarbij vier patiënten een DBS-implantaat kregen. Er traden geen blijvende bijwerkingen op en bij drie patiënten namen de klachten merkbaar af.
Tinnitus, het voortdurend horen van geluid zonder externe bron, treft naar schatting één op de zeven (14%) Nederlanders. Voor de meeste mensen blijft het draaglijk, maar bij een kleine groep leidt het tot ernstige beperkingen in functioneren, stemming en slaap. Wanneer hulpmiddelen zoals gehoorapparaten, geluidsverrijking of cognitieve gedragstherapie onvoldoende effect hebben, blijven de klachten vaak onbehandelbaar.
“Deze patiënten komen in een situatie waarin niets meer helpt,” zegt hoofdonderzoeker en neuroloog Mark Janssen. “Juist voor hen willen we zoeken naar nieuwe oplossingen.” De bevindingen zijn gepubliceerd in Neurotherapeutics en markeren een belangrijke stap richting nieuwe behandelopties voor een groep patiënten die nu vaak vastloopt in de zorg.
DBS ingezet bij tinnitus
In de studie, die in 2023 startte, plaatsten neurochirurgen bij vier patiënten aan beide kanten van het brein een fijne elektrode in het medial geniculate body, een hersengebied dat een cruciale rol speelt in geluidsverwerking. De elektroden zijn verbonden met een neurostimulator onder de huid van de buik, die continu kleine elektrische pulsjes afgeeft om de activiteit in het auditieve netwerk te moduleren.
Het belangrijkste doel van deze eerste onderzoekfase: vaststellen of DBS bij tinnitus veilig kan worden toegepast Dat blijkt het geval. De operatie veroorzaakte tijdelijke klachten zoals hoofdpijn en misselijkheid, maar deze verdwenen snel. Tijdens stimulatie traden soms lichte tintelingen of duizeligheid op, die direct wegtrokken na het aanpassen van de instellingen. Het gehoor bleef intact en er ontstonden geen nieuwe geluidservaringen.
Minder tinnituslast en verbetering van welzijn
Na één jaar rapporteerden drie van de vier deelnemers een duidelijke afname in tinnitusklachten, bij twee zelfs een klinisch significante verbetering. Ook op het gebied van mentale gezondheid zagen de onderzoekers positieve veranderingen.
Bij één patiënt bleef effect uit, mogelijk doordat de elektroden net iets verder van het doelgebied waren geplaatst. “Het is precisiewerk op millimeterniveau,” benadrukt Janssen. “Deze bevinding onderstreept hoe belangrijk nauwkeurige positionering is voor het uiteindelijke resultaat.”
Voorzichtig optimisme en vervolgonderzoek
Hoewel het onderzoek nog klein is, zijn de resultaten veelbelovend. DBS zou een toekomstig alternatief kunnen worden voor mensen met therapieresistente tinnitus, een groep waarvoor nu nauwelijks effectieve behandelingen bestaan.
“Onze ambitie is niet alleen het verminderen van het suizen, maar vooral het verbeteren van kwaliteit van leven,” zegt Janssen. “Deze eerste studie toont dat dat mogelijk is.” In vervolgonderzoek wordt onderzocht voor welke patiënten DBS het meest geschikt is en hoe duurzaam het effect is op de lange termijn.
Tinnitus behandelen met VR-game
Deze zomer zijn onderzoekers van het HagaZiekenhuis gestart met een pilotstudie om de hinder van tinnitus te verminderen met behulp van virtual reality. Neuropsycholoog en arts-onderzoeker Olav Wagenaar test daarbij de VR-game TinniVRee, ontwikkeld samen met KNO-arts Henk Blom en VR-specialist YUCONVR.
Tinnitus veroorzaakt vaak een sterk gevoel van machteloosheid. Hoewel cognitieve gedragstherapie soms helpt, zoeken veel patiënten naar een actievere aanpak. Met TinniVRee leren deelnemers via een VR-bril hun tinnitus beter begrijpen, hun klachten visualiseren en actief beïnvloeden. De gameomgeving past zich aan de patiënt aan, waardoor zij controle kunnen oefenen en hun vaardigheden versterken. De pilot onderzoekt zowel de effectiviteit als de bereidheid van patiënten om deze zelftraining te gebruiken.
