Bij de term ‘digitale fitheid’ merk ik vaak dat er voorál gedacht wordt aan digitale vaardigheden. Maar digitale fitheid gaat over méér. Mijn vorige twee blogs met betrekking tot het onderwerp gingen over digitaal bewustzijn en digitale hygiëne. Digitale vaardigheden is als derde pijler van digitale fitheid een belangrijk onderdeel en daar gaan we het nu over hebben. Pijler vier en vijf (persoonlijk kennismanagement en techniek voor groei en ontwikkeling) volgen in latere blogs.
Ooit ontlokte ik aan een van onze assistentes de uitroep “maar waarom heeft niemand me dat dan eerder verteld!?”. Ik had even met haar meegekeken en merkte dat ze telkens de muis greep om op het knopje ‘Ok’ of ‘akkoord’ te klikken. De uitleg dat hetzelfde effect bereikt wordt door op de return-toets van het toetsenbord in te drukken, liet kennelijk een wereld voor haar opengaan.
Het is kenmerkend voor onze digitale wereld. Ik ben ervan overtuigd dat ik ook van alles wat ik gebruik, nog maar een fractie góed gebruik. Er is zo veel en het is helaas ook niet allemaal even logisch geprogrammeerd. Toch loont het heel erg de moeite om de zaken waar je veel mee werkt, wat beter in de vingers te krijgen.
Snelheid en vermoeidheid
Die return-toets bijvoorbeeld, scheelt niet alleen in snelheid, maar ook in vermoeidheid. Die toets zit altijd op dezelfde plek, waardoor je het aanslaan automatiseert en het vrijwel geen energie kost. De muis ligt telkens nét weer ergens anders, waardoor je brein gaat schakelen: Van het scherm naar je muis, je hand aansturen, weer naar het scherm kijken, cursor opzoeken, naar de knop bewegen, klikken, en weer terug naar het toetsenbord. Een tuin omspitten kost meer energie, maar duizend keer die kleine hoeveelheden energie die je er telkens aan besteed, tellen wel op voor een gejaagd gevoel aan het eind van de dag (dit weten valt weer onder digitaal bewustzijn!).
Het gebruik van sneltoetsen valt dus onder digitale vaardigheden. Enter voor ‘OK’. Tab voor doorstappen naar het volgende invulveld. En escape voor ergens mee stoppen. Dit zijn de simpelste sneltoetsen, maar control-C en control-V voor kopiëren en plakken zijn (hopelijk) ook bekend. Kijk vooral eens naar je veelgebruikte programma’s welke acties met een sneltoets zijn uit te voeren. Vrijwel iedere handeling die je met een muis doet, kan ook met een sneltoets, het levert veel op!
Goedbedoeld, maar niet handig
In veel zorgorganisaties gaan dingen zo, omdat ze nu eenmaal zo bedacht zijn. Maar heel vaak is het helemaal niet handig. Goedbedoelende technisch onderlegde mensen bedenken iets wat functioneel wel werkt.
Zo nam ik ooit contact op met een zorgorganisatie, die een extreem ingewikkelde manier had om te corresponderen. Niemand was zich dat bewust, maar niemand had ook ooit gehoord hoeveel extra stappen het kostte om informatie van systeem A naar systeem B te krijgen. Met enig aandringen is het gelukt om het anders ingericht te krijgen. De moraal van dit verhaal is dat digitale vaardigheid ook is dat we als zorgmedewerkers onze technische collega’s op de hoogte houden van wat wel of niet werkt. Van hoe we het willen.
Nieuwsgierigheid
Digitale vaardigheid is ook nieuwsgierig zijn naar hoe techniek je kan helpen. Als iets niet lekker werkt: heb het er met collega’s over. Misschien wil iemand wel eens wat meer in de ondersteunende documenten duiken. Of contact zoeken met een helpdesk. Of wat soms ook een mogelijkheid is: andere software ontdekken, die het werken gemakkelijker maken.
Een voorbeeldje is het gebruik van een programma als Textexpander, om teksten die je vaak moet gebruiken, te automatiseren. En in een wereld waar de informatie je om de oren vliegt, is het des te belangrijker om een plek voor de informatie te organiseren waar het ook écht terug te vinden is. Bij ons in de praktijk is Evernote al meer dan tien jaar favoriet, maar er zijn meer goede alternatieven te bedenken.
Meer dan trucjes
Digitale vaardigheden bezitten, betekent meer dan een paar trucjes leren. Het is nauw verwant aan digitaal bewustzijn. Het is je realiseren dat digitale middelen gereedschappen zijn. En gereedschappen zijn soms heel simpel. Maar de digitale programma’s die we dagelijks gebruiken, zijn dat niet altijd. Digitale vaardigheden vragen van ons dat we ons bewust zijn waarmee we werken, en of dat werken gaat zoals we dat zelf willen. Schuurt het? Dan zijn er (meestal) manieren om het handiger te krijgen.
Bewustwording, zoeken naar die manieren, overleggen, vragen of misschien uiteindelijk zelfs de programmamaker zelf benaderen, horen allemaal bij het beter leren hanteren van onze gereedschappen. En daarmee kunnen we uiteindelijk ook ons eigen werk, de zorg, beter voor elkaar krijgen!
Lees ook de eerdere blogs van Bart Timmers over Digitale fitheid:
