Al ruim twintig jaar wordt digitale zorg gepresenteerd als dé oplossing voor de groeiende druk op de zorg. Toch blijft grootschalige adoptie achter. Nieuwe technologieën, van patiëntportalen tot AI, volgen elkaar in hoog tempo op. Maar het gebruik ervan blijkt in de praktijk veel weerbarstiger. Volgens René Luigies ligt de verklaring niet in de techniek zelf, maar vooral in menselijk gedrag, zo schreef hij in editie 1, 2026 van ICT&health.
In zijn beschouwing stelt Luigies dat veel digitale zorginitiatieven stranden omdat organisaties nog altijd uitgaan van een hardnekkige aanname: als een digitale oplossing beschikbaar is en voordelen biedt, zullen mensen die vanzelf gebruiken. De werkelijkheid is anders. Patiënten én zorgprofessionals veranderen hun gedrag niet omdat een systeem wordt ingevoerd, maar pas wanneer zij zich voldoende bekwaam, gemotiveerd en ondersteund voelen.
Daarmee verschuift volgens hem de centrale vraag. Niet hoe mensen moeten worden meegenomen in digitalisering, maar hoe zorg zó kan worden ingericht dat mensen daadwerkelijk willen én kunnen meedoen. Vertrouwen, gebruiksgemak en aandacht blijken daarbij minstens zo belangrijk als de technologie zelf.
Menselijke kant bepaalt
Luigies betoogt daarnaast dat gedragsverandering geen sluitstuk van een implementatieproject mag zijn, maar onderdeel van de bestuurlijke strategie moet worden. Veel organisaties sturen op deadlines, implementaties en meetbare resultaten, terwijl het juist de menselijke kant is die bepaalt of digitale innovaties blijvend worden gebruikt.
Hij pleit daarom voor meer aandacht voor co-creatie, ondersteuning en inclusie bij de ontwikkeling van digitale zorg. Volgens hem ontstaat de digitale kloof niet alleen bij gebruikers, maar soms al aan de bestuurstafel, waar besluiten worden genomen zonder voldoende aansluiting bij de dagelijkse praktijk van patiënten en zorgprofessionals.
Ondersteuning door speltechnieken
Speltechnieken kunnen een belangrijke ondersteunende rol spelen bij het overbruggen van de digitale kloof in de zorg, betoogt Luigies tot slot. Speltechnieken laten gebruikers successen ervaren, verminderen angst om ‘iets fout te doen’, vergroten het gevoel van controle over digitale middelen.
Speltechnieken motiveren ook tot blijvend gebruik via doelen en beloningen, maken vooruitgang zichtbaar en ondersteunen gewoontevorming. Zo wordt digitale zorg onderdeel van het dagelijks leven.
Lees het volledige artikel in editie 1, 2026 en in ons online magazine.
