Liz Ashall Payne, oprichter en CEO van ORCHA (Organisation for the Review of Care and Health Apps), houdt zich al haar hele loopbaan bezig met één centrale vraag: hoe help je zo veel mogelijk mensen om gezonder te worden? Die motivatie ontstond al lang voordat technologie een prominente rol kreeg in de zorg.
“Ik werd arts, maar het frustreerde me dat ik uiteindelijk maar een beperkt aantal patiënten kon helpen,” vertelt ze op de tweede dag van de ICT&health World Conference. “Ik wilde meer zorg realiseren voor meer mensen.” Digitale technologie bood daarvoor kansen, maar riep tegelijk een nieuw probleem op: vertrouwen. “Zonder vertrouwen is er geen adoptie.”
Die vertrouwenskwestie wordt urgenter naarmate het digitale zorgaanbod groeit. Wereldwijd downloaden dagelijks zo’n vijf miljoen mensen een app of gebruiken zij nieuwe technologie om hun gezondheid te monitoren of te verbeteren. Die behoefte bestaat in alle leeftijdsgroepen: 65 procent van de 65-plussers wil digitale zorg gebruiken, terwijl 93 procent van de zorgprofessionals technologie ziet als een middel om zorg te verbeteren en toegankelijker te maken.
Men weet niet wat werkt
Toch blijft brede toepassing achter. Volgens Ashall Payne komt dat doordat zowel zorgprofessionals als potentiële gebruikers door de bomen het bos niet meer zien. “Men weet simpelweg niet wat écht werkt.” Reden om zo’n 10 jaar geleden van start te gaan met ORCHA. Deze een in het VK gevestigde organisatie beoordeelt en certificeert die eHealth-applicaties op zaken zoals veiligheid, klinische validiteit en bruikbaarheid.
Uit analyses van onder meer ORCHA blijkt dat slechts ongeveer 20 procent van de 350.000 beoordeelde apps voldoet aan minimale eisen op het gebied van veiligheid en effectiviteit. “Dat betekent dat heel veel mensen technologie gebruiken die niet goed werkt, of zelfs schadelijk kan zijn. Dat voedt negatieve ervaringen — en die ondermijnen het vertrouwen.”
Ashall Payne vergelijkt digitale zorg graag met medicatie. “Voor geneesmiddelen bestaat een uitgebreid systeem van governance: van ontwikkeling en distributie tot monitoring en bijsturing. Een continu proces van checks and balances.” In de wereld van digitale zorg ontbreekt die keten vaak. “We werken wel met standaarden, maar dat alleen is niet genoeg. Het gaat om daadwerkelijke implementatie.”
Ondersteunen uitrol
De afgelopen tien jaar ontwikkelde ORCHA daarom een vijfstappenmodel om die praktische uitrol te ondersteunen, gebaseerd op continue controle en actualiteit. “Mensen willen niet weten of een app drie jaar geleden veilig was, maar of die dat nú is.”
Het model bestaat uit:
- Pre-market assessment en evaluatie
- Een deskundige workforce
- Heldere positionering: voorschrift versus vrij verkrijgbaar
- Vergoeding
- Tracking en governance
Omdat ORCHA dit model internationaal toepast, ziet de organisatie veel overlap in eisen rond veiligheid, interoperabiliteit en gebruiksvriendelijkheid tussen regio’s als de VS, Canada en Europa. “Door die eisen te stroomlijnen, kunnen we voorkomen dat ontwikkelaars telkens opnieuw hetzelfde traject moeten doorlopen wanneer zij een nieuwe markt betreden.”
Scholing cruciaal
Een cruciale factor daarbij is scholing. Zorgprofessionals moeten de juiste digitale vaardigheden ontwikkelen, toegespitst op hun eigen vakgebied. “One size doesn’t fit all,” benadrukt Ashall Payne. “Hoe beter professionals begrijpen welke technologie effectief is in hun praktijk, hoe sneller zij deze verantwoord inzetten.”
Ook distributie krijgt volgens haar nog te weinig aandacht. “De focus ligt sterk op regulering, minder op hoe technologie daadwerkelijk bij patiënten terechtkomt.” Leveranciers willen voldoen aan regels, maar hebben ook ondersteuning nodig bij implementatie. Zonder dat verdwijnt een app al snel in de vergetelheid, wachtend op toestemming of aansluiting.
ORCHA zet daarom in op betere interoperabiliteit met EPD’s en op geautomatiseerde distributie, bijvoorbeeld door zorgprofessionals op basis van een diagnose sneller passende digitale hulpmiddelen te laten inzetten, ook in de periode vóór een behandeling of operatie.
Vergoeding helpt bij opschalen
Uiteindelijk is ook vergoeding onmisbaar om opschaling mogelijk te maken. “Zolang digitale hulpmiddelen niet structureel worden vergoed — zoals medicatie en medische hulpmiddelen — blijft brede toepassing uit.”
Zo ontstaat volgens Ashall Payne een keten van vertrouwen: patiënten vertrouwen technologie eerder wanneer die wordt aanbevolen door een zorgprofessional, correct wordt gebruikt én wordt vergoed. Dat vertrouwen rust uiteindelijk op een solide systeem van monitoring en governance, zodat bij problemen snel kan worden ingegrepen. “Alleen zo,” besluit ze, “kun je digitale zorg duurzaam en veilig onderdeel maken van het zorgsysteem.”
