Een nieuw openbaar dashboard van Vektis biedt vanaf nu inzicht in de wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) op basis van declaratiedata. De gegevens laten retrospectief zien hoeveel tijd er bij zorgtrajecten zat tussen de verwijzing en de intake en tussen de intake en de start van de behandeling. Volgens de betrokken organisaties moet het dashboard helpen om knelpunten in de toegankelijkheid van de ggz beter in beeld te brengen.
Het dashboard biedt vooralsnog algemene inzichten, terwijl verdiepende analyses van de onderliggende data in de toekomst aanvullende informatie kunnen opleveren. Zorgverzekeraars, zorgaanbieders en andere partijen kunnen de gegevens gebruiken om regionaal te bepalen waar de grootste knelpunten liggen en daarop te sturen.
Anders dan de eerdere wachttijdregistratie, die afhankelijk was van handmatige aanlevering door een deel van de aanbieders, zijn de nieuwe cijfers gebaseerd op declaratiedata van alle ggz-aanbieders die daadwerkelijk zorg hebben geleverd, waaronder ook kleinere aanbieders en vrijgevestigden. Volgens de initiatiefnemers levert dat een completer en betrouwbaarder beeld op. Het dashboard is ontwikkeld door Vektis, de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), MIND, de Nederlandse ggz, MEERGGZ, de Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen & Psychotherapeuten (LVVP), het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Zorgverzekeraars Nederland.
Passende zorg
Met de retrospectieve wachttijden kunnen wachttijden gerichter worden geanalyseerd, bijvoorbeeld per hoofddiagnosegroep, regio en type of individuele zorgaanbieder. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de gemiddelde wachttijd, maar ook naar de mediane wachttijd. Volgens de betrokken partijen geeft de mediaan een realistischer beeld, omdat gemiddelden sterk kunnen worden beïnvloed door een relatief kleine groep patiënten met zeer lange wachttijden.
Uit de eerste analyses blijkt dat iets meer dan de helft van de patiënten binnen 14 weken na verwijzing met een behandeling kan starten. Ongeveer 80 procent begint binnen een half jaar. De cijfers laten daarnaast zien dat een kleine groep patiënten aanzienlijk langer moet wachten. Verder blijkt dat de gemiddelde wachttijd het hoogst is binnen de hoofddiagnosegroep neurobiologische stoornissen. Die categorie omvat meerdere diagnoses, waardoor uit de retrospectieve cijfers niet is af te leiden welke diagnoses de langste wachttijden kennen. Een analyse op het niveau van individuele zorgaanbieders wijst er volgens de betrokken partijen wel op dat de langste wachttijden binnen deze groep vooral voorkomen bij aanbieders van ADHD-zorg.
Voorzichtig interpreteren
De betrokken partijen benadrukken dat de retrospectieve wachttijdcijfers nog met de nodige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd. De methode is nieuw en wordt de komende tijd verder doorontwikkeld. Daarnaast kunnen de gegevens nog worden beïnvloed door onder meer onjuiste of vertraagde declaraties. Volgens de partijen bieden de cijfers daarom vooral een eerste inzicht. Op termijn moeten de gegevens helpen om patiënten en verwijzers beter inzicht te geven in beschikbare zorg met kortere wachttijden en om regionaal gerichter maatregelen te nemen, bijvoorbeeld via zorginkoop, capaciteitsbenutting, regionale afspraken of zorgbemiddeling.
Tegelijkertijd laten de cijfers zien dat de wachttijden in de ggz voor veel mensen nog steeds te lang zijn. Directeur Dieneke Bos van MIND noemt het zorgelijk dat een groot deel van de patiënten langer dan de Treeknorm van 14 weken wacht en dat een kleine groep zelfs meer dan een jaar op hulp moet wachten. Vooral bij onder meer ADHD, persoonlijkheidsproblematiek, eetproblematiek en enkele specifieke zorgvragen blijven de wachttijden lang. Volgens Bos bieden de nieuwe inzichten aanknopingspunten om gerichter actie te ondernemen, bijvoorbeeld door betere zorgbemiddeling door zorgverzekeraars.
Beter toegang ggz
Volgens de betrokken partijen moeten de nieuwe inzichten bijdragen aan het terugdringen van wachttijden en daarmee aan betere toegang tot ggz voor patiënten, zorgverleners en de samenleving. Voorzitter Ruth Peetoom van de Nederlandse ggz wijst erop dat kortere wachttijden niet alleen de zorg verbeteren, maar ook maatschappelijke voordelen kunnen opleveren. Tegelijkertijd benadrukt zij dat lange wachtlijsten ook zorgen voor extra druk op zorgmedewerkers. Het dashboard met retrospectieve wachttijden moet helpen om gerichter te bepalen waar verbeteringen het meest nodig zijn.
Er wordt op meerdere fronten gewerkt aan het terugdringen van de wachttijden in de ggz. Zo schreven we in mei over een subsidieregeling van ZonMw voor de implementatie van een domeinoverstijgende aanpak binnen de ggz. Met deze regeling worden zorgorganisaties en gemeenten ondersteund bij projecten die inzetten op een sociale benadering van geestelijke gezondheidszorg, waarbij onder meer de-medicalisering, normalisering en de-professionalisering centraal staan. Het doel is om mensen sneller passende, persoonsgerichte ondersteuning te bieden en de samenwerking tussen verschillende domeinen te verbeteren.
Referenties
Vektis
