Bijna één op de vijf jonge Amerikanen gebruikt een AI-chatbot voor begeleiding op het gebied van mentale gezondheid. Dit benadrukt volgens een nieuwe studie de groeiende rol die deze toepassingen spelen in het dagelijks leven van jongeren. De bevindingen – gepubliceerd in JAMA Pediatrics – komen naar buiten in een tijd dat de toegang tot ggz voor veel adolescenten nog steeds beperkt is, terwijl generatieve AI-platforms zoals ChatGPT en Google Gemini breed beschikbaar en gemakkelijk toegankelijk zijn geworden.
Volgens de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) gaf ongeveer één op de drie middelbare scholieren aan dat hun geestelijke gezondheid de afgelopen maand grotendeels of voortdurend slecht was. Daarnaast gaf meer dan 20 procent aan serieus aan zelfmoord te hebben gedacht, terwijl bijna één op de tien minstens één zelfmoordpoging had gedaan.
Onderzoekers wilden beter begrijpen of jongeren steeds vaker AI-chatbots gebruiken als alternatief voor of aanvulling op traditionele geestelijke gezondheidszorg. Om dit te onderzoeken, ondervroegen onderzoekers 1009 adolescenten en jongvolwassenen van 12 tot 21 jaar uit de Verenigde Staten. Met behulp van statistische weging corrigeerden de onderzoekers de resultaten zodat deze representatief waren voor een populatie van ruim 42 miljoen jongeren in de VS.
De deelnemers werd gevraagd of ze AI-chatbots hadden gebruikt voor advies wanneer ze zich verdrietig, angstig, boos of gestrest voelden, hoe vaak ze de technologie gebruikten, of ze het advies nuttig vonden en of ze hun chatbotgebruik met anderen hadden besproken.
Gebruik neemt snel toe
Uit het onderzoek bleek dat 19,1 procent van de respondenten een AI-chatbot had gebruikt voor vragen of advies over mentale problemen. Dit is een opmerkelijke stijging ten opzichte van een vergelijkbaar onderzoek dat een jaar eerder werd uitgevoerd, toen 13 procent aangaf AI voor dit doel te gebruiken.
Van de jongeren die AI-chatbots hadden gebruikt voor advies over mentale gezondheid, gaf meer dan 40 procent aan dit minstens één keer per maand te doen. Dagelijks of bijna dagelijks gebruik werd gerapporteerd door 5,8 procent van de gebruikers.
Onderzoekers identificeerden ook verschillen tussen demografische groepen. Oudere adolescenten en jongvolwassenen maakten vaker gebruik van AI-chatbots dan jongere respondenten, terwijl vrouwelijke deelnemers hogere gebruikscijfers rapporteerden dan mannelijke deelnemers. Gebruik kwam eveneens vaker voor bij personen die in de voorgaande zes maanden een arts hadden geraadpleegd over psychische problemen.
Geheimhouding baart zorgen
Een van de meest opvallende bevindingen van het onderzoek was dat veel jongeren hun gebruik van AI-chatbots voor psychische ondersteuning voor zichzelf houden. Bijna twee derde (63,3 procent) van de gebruikers gaf aan hun ouders, vrienden of anderen niet te vertellen dat ze AI-chatbots gebruikten voor ondersteuning bij psychische problemen. Tegelijkertijd zei de overgrote meerderheid van de gebruikers, bijna 92 procent, dat ze het advies nuttig vonden.
Onderzoekers waarschuwen echter dat dat ervaren nut niet automatisch betekent dat een toepassing ook klinisch effectief is. Generatieve AI-systemen zijn ontworpen om ondersteunende en boeiende antwoorden te geven, waardoor gebruikers zich begrepen en gevalideerd kunnen voelen. Dit garandeert echter niet dat de verstrekte informatie accuraat, op bewijs gebaseerd of geschikt is voor complexe situaties op het gebied van geestelijke gezondheid.
AI veilig integreren
De onderzoekers concluderen dat AI-chatbots een steeds belangrijkere rol spelen binnen het informatie- en ondersteuningslandschap rond mentale gezondheid voor jongeren. Naarmate het gebruik ervan blijft toenemen, stellen ze dat ouders, docenten en zorgprofessionals actief in gesprek moeten gaan over het gebruik van AI.
In plaats van de technologie volledig af te raden, raden experts aan jongeren te helpen de potentiële voordelen en beperkingen ervan te begrijpen. Duidelijke richtlijnen, realistische verwachtingen en continue toegang tot gekwalificeerde professionals in de geestelijke gezondheidszorg zijn essentieel om ervoor te zorgen dat AI een ondersteunend hulpmiddel is en geen vervanging voor professionele zorg.
De bevindingen benadrukken een snel veranderend landschap waarin digitale technologieën steeds meer bepalen hoe jongeren emotionele steun en informatie over geestelijke gezondheid zoeken.
Nederlandse situatie
De Amerikaanse cijfers sluiten aan bij signalen uit Nederland. Uit een peiling van MIND onder Instagram-volgers uit 2025 bleek dat 36 procent van de respondenten weleens een AI-chatbot gebruikt voor ondersteuning bij psychische klachten. Gebruikers waarderen vooral dat de technologie altijd beschikbaar is, anoniem gebruikt kan worden en zonder oordeel reageert.
Tegelijkertijd wijst MIND op belangrijke aandachtspunten. AI-chatbots zijn geen vervanging voor professionele hulpverlening en bieden geen garanties op het gebied van privacy, betrouwbaarheid of klinische kwaliteit. De organisatie pleit daarom voor vervolgonderzoek naar zowel de kansen als de risico’s van AI binnen de mentale gezondheidszorg.
