Ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten zet een nieuwe stap richting verduurzaming. Samen met batterijbedrijf AQ Storage richt het de Energie Hub Drachten B.V. op. Kern van het project is een slim lithiumbatterijopslagsysteem van 1,6 megawatt. Daarmee wil het ziekenhuis beter inspelen op piekbelasting van het overvolle stroomnet en de continuïteit van de zorgvoorzieningen veiligstellen. Het initiatief past in een bredere regionale zoektocht naar oplossingen voor netcongestie en energieveiligheid op termijn.
“Met de batterij houden we onze stroomvoorziening betrouwbaar, óók wanneer het net uitzonderlijk wordt belast. En dragen we actief bij aan de oplossing voor het overvolle elektriciteitsnet (netcongestie) in de regio,” zegt Folkert Brouwers, directeur Bedrijf en Gebouwen. Brouwers zegt dat de inzet van de batterij één van de concrete stappen is richting de ambitie van het ziekenhuis om in 2027 volledig van het gas af te zijn en in 2030 geen CO₂-uitstoot meer op energie te produceren.
De lithiumbatterij ziet eruit als een zeecontainer en heeft meerdere deuren om bij de onderdelen van de batterij te kunnen. Hij is 6,06 m lang, 2,44 m breed en 2,90 m hoog. De batterij komt ten zuiden van het ziekenhuis (achterkant) naast het medewerkersparkeerterrein te staan. Binnen een afgeschermd terrein met hekwerk en geluidswand. In maart/april wordt gestart met de werkzaamheden op het ziekenhuisterrein en in de zomer 2026 moet het slimme lithiumbatterijopslagsysteem werkzaam zijn.
Zonnecarport
In 2019 werd bij het ziekenhuis de eerste zonnecarport in gebruik genomen, onderdeel van de ambitie om in 2030 meer energie op te wekken dan er wordt verbruikt. Inmiddels leveren zonnepanelen op daken en boven parkeerterreinen jaarlijks ongeveer 3 miljoen kilowattuur op. Dat komt overeen met het energieverbruik van ongeveer 1.200 huishoudens. Ongeveer 75 procent wordt direct gebruikt; de rest gaat voorlopig terug het stroomnet op.
De energiemarkt verandert voortdurend en vraagt volgens het ziekenhuis om meer flexibiliteit. Voor een ziekenhuis is een continue en betrouwbare energievoorziening cruciaal. Tegelijkertijd brengt het terugleveren van stroom op piekmomenten inmiddels extra kosten met zich mee. Om die redenen kiest het ziekenhuis voor wendbaarheid: door slim energie te sturen, samen te werken met partners en te investeren in oplossingen zoals batterijopslag. Nij Smellinghe is volgens eigen zeggen het eerste ziekenhuis in Nederland dat op deze schaal batterijopslag combineert met zonnecarports, Warmte Koude Opslagen (WKO’s) en laadpalen.
Buffer
Volgens Brouwers was in 2019 niet te voorzien dat teruglevering van stroom geld zou gaan kosten en dat bestaande netaansluitingen nauwelijks uit te breiden zijn. De snelle veranderingen op de energiemarkt vragen volgens hem om meebewegen met slimme oplossingen en samenwerking met sterke partners. De lithiumbatterij van 1,6 megawatt en 3,08 megawattuur fungeert daarbij als buffer tussen opwek en verbruik. Bij een overschot aan lokaal opgewekte zonne- en windenergie wordt stroom opgeslagen, om deze bij piekvraag weer vrij te geven en zo netbelasting te beperken.
Om flexibel te kunnen inspelen op drukte op het stroomnet, heeft Nij Smellinghe een speciaal contract met netbeheerder Liander. Dit contract geeft hun zekerheid over de basiscapaciteit én ruimte om extra elektriciteitsvermogen te gebruiken wanneer het net dat toelaat. Als er netcongestie dreigt, krijgt het ziekenhuis vooraf een seintje. Het slimme Energie Management Systeem (EMS) van het ziekenhuis past dan automatisch het gebruik van systemen aan, zoals laadpalen, Warmte Koude Opslag (WKO’s) en de batterij. Zo worden vraag en aanbod slim op elkaar afgestemd.
Goed beheer batterij
Goed batterijbeheer is cruciaal. Daarom werkt het ziekenhuis samen met kennispartner AQ, die de expertise en software levert om het project te ontwikkelen, bouwen en optimaliseren. Samen richtten ze Energie Hub Drachten BV op, waarin kennis, risico’s en investeringen worden gedeeld. AQ verzorgt het technische beheer en de slimme aansturing van de batterij, waardoor het ziekenhuis profiteert van stabiele en flexibele energie. “AQ ondersteunt Nij Smellinghe met verduurzaming en energiezekerheid. Voor een ziekenhuis, dat 24/7 draait, is dat letterlijk van levensbelang,” zegt Jonathan Hein, projectontwikkelaar bij AQ.
De druk op de energievoorziening in de zorg neemt toe door schommelingen in vraag en aanbod, waardoor een betrouwbare elektrische infrastructuur van levensbelang is. Met nieuwe technologieën kunnen zorginstellingen nu handelen op voorspellende inzichten, wat kansen biedt voor betere patiëntenzorg. Een paar maanden geleden schreven we ook over het probleem van betrouwbare stroomvoorzieningen. Een voorbeeld hiervan is Schneider Electric. Met Proactive Electrical Asset Management, een combinatie van sensoren, 24/7 monitoring en AI-analyse kunnen mogelijke storingen vroegtijdig worden opgespoord en voorkomen, waardoor de continuïteit van de zorg gegarandeerd blijft.
