Zowel de radiologen als de pathologen hebben te maken met thema’s waarop actie nodig is om hun werk efficiënter en toekomstbestendig te maken: de beschikbaarheid van beelden en verslagen en de implementatie van AI. Voor de pathologen komt daar nog de opslag van beelden bij. Tijdens het congres Digitale beeldinnovatie van 10 december in Utrecht gaan Avital Amir (patholoog Radboudumc en lid van de commissie informatisering en digitalisering van de NVVP) en Ayoub Charehbili (interventieradioloog Haaglanden Medisch Centrum en voorzitter sectie techniek NVvR) hierover in gesprek met elkaar.
Pathologie heeft een probleem met het delen van beelden. Radiologie kan dit wel, maar daar blijven de verslagen achter. “Waar het om beelduitwisseling gaat, worden wel stappen gezet voor landelijke beeldbeschikbaarheid ”, zegt Charehbili. “Zo is er bijvoorbeeld de mogelijkheid om beelden te versturen naar andere ziekenhuizen via het Twiin-portaal. Maar wat nog niet zo ver is, is dat de verslagen en de tijdlijn van alle beeldvorming beschikbaar zijn. En dat is een hindernis, want je wil dat je van je patiënt direct alle informatie vanuit eerder ziekenhuisbezoek tot je beschikking hebt. Het gebeurt ook nog te vaak dat je beeldvorming moet herhalen omdat het niet mogelijk blijkt om beelden vanuit een ander ziekenhuis binnen te halen. Dit komt omdat het huidige systeem voor beelduitwisseling ook nog niet vlekkeloos werkt. Dit heb ik recent nog meegemaakt, met als gevolg vertraging in een beroertebehandeling.”
De NVvR, zijn wetenschappelijke vereniging, zet stappen om dit probleem aan te pakken. “Ook het ministerie van VWS is hiermee bezig”, zegt hij. “Begrijpelijk, want voor het welslagen van bepaalde doelstellingen van het Integraal Zorgakkoord is toegang tot beelden en verslagen randvoorwaardelijk. In het kader van spreiding en concentratie zullen we in de nabije toekomst over meerdere ziekenhuizen gaan werken en dus onze diagnostiek moeten kunnen delen.”
Herkenbare problematiek voor Amir, maar dan net even anders. “Wij kunnen als pathologen al sinds 1990 verslagen delen via Palga”, vertelt zij. “Maar we hebben nog geen mogelijkheid om beelden te delen. Het is eerder wel geprobeerd om dit probleem op te lossen, maar toen was dit nog te vroeg. We kunnen er nu pas echt mee aan de slag, nu alle pathologie laboratoria digitaal zijn geworden. We hebben dit als NVVP al voorgelegd aan de taskforce van Zorgverzekeraars Nederland en het is vorige week voorgelegd aan de NVVP leden, die ermee instemden. Project PASS (PAthologie Samen Sterker) gaat het landelijk delen van pathologie beelden mogelijk maken.”
Samenwerking
Er is dus sprake van twee diagnostische specialismen die met beelden en data werken en waarvoor technologie een steeds grotere rol speelt. “Het is interessant om na te denken over hoe je beide vakgebieden meer kunt integreren”, zegt Charehbili. “Want dan krijg je specialisten die per casus een veel bredere blik op de diagnostiek kunnen werpen.”
Samenwerking tussen NVVP en NVvR om de bestaande problematiek rond beelden en verslagen op te lossen, is er nog niet. “Ik begrijp wel dat nu het idee is geopperd hiertoe”, zegt Amir. Charehbili: “Dat moedig ik van harte aan. Twee beeldgestuurde specialisten ieder apart benaderen voor de oplossing van een gedeeld probleem is niet slim.”
Beeldopslag
Tweede punt van aandacht is dat er technische en financiële problemen zijn met beeldopslag voor de pathologie. “De kern van het probleem hierbij is de grootte van de beelden”, zegt Amir. “Het zijn grote bestanden en dat maakt het kostbaar om ze op te slaan. Bijna alle afdelingen pathologie kiezen er daarom voor om de beelden drie tot zes maanden te bewaren. Het is natuurlijk altijd mogelijk oudere beelden opnieuw te scannen, we bewaren de coupes, maar dat is niet efficiënt. We hebben de beelden nodig voor revisie en consultatie. Ik zie vaak metastasen waarbij ik geen vergelijking kan maken met de eerdere beelden.”
De cloud klinkt als de meest voor de hand liggende oplossing. “Daarover wordt ook nagedacht”, zegt Amir. “Maar daarbij moet wel rekening gehouden worden met het privacyvraagstuk. Het kan in ieder geval goedkoper worden door het gezamenlijk te doen.” Samenwerking en ondersteuning tussen pathologieafdelingen staat centraal in het PASS-project. Amir vervolgt: “Ook iets om hierbij over na te denken: je kunt wel alles opslaan, maar de vraag is of je ook overal direct bij moet kunnen. Misschien kun je ermee volstaan alles wat ouder is dan drie tot zes maanden op te slaan op een manier die goedkoper is en in ruil daarvoor iets meer tijd vergt om weer over te kunnen beschikken als het nodig is.”
AI implementatie
Zowel de radiologen als de pathologen zijn bezig met de implementatie van AI. “In de radiologie is de adoptie van AI nu nog erg beperkt”, zegt Charehbili. “Dit komt door de individuele aanpak per ziekenhuis. De toepassingen zijn er al meer dan vijf jaar. En veel afdelingen radiologie gebruiken ook wel een of twee toepassingen, maar van brede toepassing is nog geen sprake. Vooralsnog blijft de impact op de bedrijfsvoering dus nog heel klein, terwijl implementatie van iedere toepassing implementatietijd vergt en ook geld kost. Werken met een marketplace zoals bijvoorbeeld Sectra levert is een goed idee, om in ieder geval een deel van de implementatiekosten weg te nemen.”
In de pathologie is het beeld nog niet veel anders. “Er zijn nog maar enkele laboratoria die meerdere AI-systemen in gebruik hebben”, zegt Amir. “We staan dus nog behoorlijk aan het begin. Daarbij moet je nu nog voor elk algoritme uit je systeem en niets is geïntegreerd in de workflow.” Charehbili: “Van samenwerking tussen pathologie en radiologie is nog geen sprake. Je komt toch dezelfde technologische uitdagingenen dezelfde beleidmakers tegen, dus het zou goed zijn als de verenigingen met elkaar aan tafel gingen hierover.”
AIFI
Voor de radiologie bestaat AIFI: Artificial Intelligence for Imaging. Dit heeft als doel het landelijk faciliteren van AI, als basis om efficiënter tot adoptie van waardevolle AI-software in de radiologie te komen. “Ik ben benieuwd naar de uiteindelijke resultaten daarvan”, zegt Charehbili, “of het mogelijk is dus om de verschillende systemen te implementeren en beheren in de ziekenhuizen. En hoe de aanbieders van AI-systemen hun systemen hierop gaan aanpassen, want het verandert wel hun businessmodel.”
Aangezien de pathologen nog bezig zijn met het bouwen van een netwerk om beelden te delen, hebben zij nog geen infrastructuur om AI-tools te delen. “Er zijn natuurlijk goede redenen om tot zo’n infrastructuur te komen”, zegt Amir, “Gezamenlijk AI-producten implementeren en hopelijk tegen lagere kosten.”
