De Nederlandse Endometriose Kliniek (NEK), onderdeel van Reinier de Graaf ziekenhuis, zet sinds november 2025 robotchirurgie in bij de behandeling van vrouwen met uitgebreide diepe endometriose. Met behulp van een operatierobot kunnen gynaecologen aangetast weefsel nauwkeurig verwijderen en omliggende structuren beter sparen. Volgens de kliniek betekent dit een belangrijke stap in de verdere verbetering van zorg voor patiënten met deze chronische aandoening.
Endometriose treft naar schatting één op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd. In Nederland gaat het om bijna een half miljoen patiënten. Bij de aandoening groeit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder. Dit kan leiden tot ontstekingen, verklevingen, chronische pijn en soms vruchtbaarheidsproblemen.
Daarnaast ervaren patiënten regelmatig psychische klachten, zoals angststoornissen en depressiviteit, door de impact van de ziekte op het dagelijks functioneren. De aandoening wordt bovendien vaak laat herkend: gemiddeld duurt het zeven jaar voordat de diagnose wordt gesteld. Vroege opsporing is volgens zorgverleners cruciaal om schade zoals orgaanaantasting of verminderde vruchtbaarheid te beperken.
Precisie bij diepe endometriose
De robotchirurgie wordt toegepast bij patiënten met diepe endometriose waarbij ook organen zoals blaas of darm zijn aangetast. Tijdens deze robotgeassisteerde operaties werkt een multidisciplinair team van gynaecologen, een uroloog en een chirurg samen. De robot biedt een sterk vergroot 3D-beeld en instrumenten met extra bewegingsvrijheid.
“Diepe endometriose vraagt om uiterste nauwkeurigheid, zeker als vitale organen betrokken zijn,” zegt gynaecoloog Noor Paridaans van de NEK. “Met deze robot kunnen we met millimeterprecisie opereren en gezond weefsel en organen zo veel mogelijk sparen. Dat kan een belangrijk verschil maken voor het herstel en de kwaliteit van leven na de operatie.”
Het ziekenhuis beschikt over een zogenoemde ‘dual console’, waarmee twee operateurs tegelijk de robot kunnen bedienen. Dit ondersteunt de samenwerking tijdens complexe ingrepen en biedt mogelijkheden voor opleiding en training zonder concessies te doen aan kwaliteit en veiligheid. De betrokken medisch specialisten zijn speciaal opgeleid voor deze operaties en onderhouden hun vaardigheden continu. Inmiddels heeft het team meer dan twintig robotgeassisteerde ingrepen uitgevoerd.
Multidisciplinaire aanpak
De NEK biedt gespecialiseerde zorg aan patiënten met (diepe) endometriose. Het team bestaat uit gynaecologen, chirurgen, urologen, radiologen, pijnspecialisten en paramedici zoals bekkenfysiotherapeuten, psychologen en diëtisten. Zij richten zich op diagnostiek, symptoombehandeling, hormonale therapieën en complexe chirurgische ingrepen.
Tijdens de awareness-maand voor endometriose vraagt de kliniek extra aandacht voor tijdige diagnose en effectieve behandeling. Het doel is om de kwaliteit van leven voor vrouwen met deze vaak onderschatte ziekte te verbeteren.
Ervaring van een patiënt
Een van de patiënten die met behulp van de robot werd geopereerd is de 26-jarige Gaby. Zij had jarenlang klachten voordat de diagnose werd gesteld.
“Sinds ik op 11-jarige leeftijd voor het eerst ongesteld werd, begon de afschuwelijke buikpijn. De huisarts schreef me de anticonceptiepil voor en kon verder niets voor me doen. Maar de pijn beheerste mijn hele leven. Pas na jaren werd de diagnose endometriose gesteld. De artsen bij de NEK namen mij serieus. Afgelopen januari ben ik met behulp van de robot geopereerd aan een endometrioseplek op mijn darm. In vergelijking met mijn eerdere operaties herstelde ik dit keer veel sneller en met minder pijn. Na mijn eerdere operaties zat ik na 6 weken bijvoorbeeld nog in een rolstoel. Nu kan ik alweer functioneren in het dagelijks leven en zelfs al langere wandelingen maken. Voor mij maakt de precisieoperatie met de robot een wereld van verschil. Ik ben zo dankbaar dat ik nu geen klachten meer heb. Ik hoop dat er meer aandacht komt voor endometriose, zodat andere jonge vrouwen sneller de juiste hulp krijgen.”
VR-therapie bij HMC
Sinds 2024 word in het Endometriosecentrum van HMC VR-therapie ingezet om chronische pijn bij vrouwen met endometriose te verminderen. Met behulp van een VR-bril volgen patiënten een trainingsprogramma van ongeveer zes weken waarin zij inzicht krijgen in hun zenuwstelsel en de manier waarop pijnsignalen door het lichaam worden doorgegeven. In de virtuele omgeving verschijnen pijnpunten als rode bolletjes die patiënten kunnen ‘uitschakelen’, vergelijkbaar met een computerspel.
Met deze aanpak wordt het brein getraind om minder pijn te ervaren, zonder bijwerkingen of risico’s. De therapie is bedoeld voor vrouwen die ondanks medicatie of een operatie blijvende pijnklachten hebben. Het programma sluit aan bij de holistische benadering van het centrum en richt zich op pijnvermindering en een betere kwaliteit van leven.
