Sociale robots worden vaak genoemd als een manier om de druk op de langdurige zorg te verlichten. Toch blijft grootschalige acceptatie achter. Volgens onderzoeker Bob Hofstede (Vilans) ligt dat niet zozeer aan een gebrek aan technologie, maar aan het feit dat robots nog onvoldoende aansluiten op de persoonlijke voorkeuren en leefomgeving van ouderen.
Voor zijn promotieonderzoek observeerde Hofstede ouderen thuis en in intramurale zorgsettings. Daarbij zag hij dat dezelfde robot in verschillende situaties heel anders kan worden ervaren. Waar een pratende zorgassistent thuis goed kan functioneren, blijkt die in een drukke woonzorgomgeving vaak te worden overstemd door achtergrondgeluiden. Een knuffelrobot die reageert met bewegingen of geluidjes, houdt daar juist gemakkelijker de aandacht vast.
Meer dan techniek
Volgens Hofstede kijken gebruikers anders naar een robot dan ontwikkelaars vaak verwachten. Ouderen vergelijken sociale robots steeds vaker met technologieën als spraakassistenten en generatieve AI. Daardoor verwachten zij een natuurlijk gesprek en een vorm van interactie die huidige zorgrobots nog niet altijd kunnen bieden.
Juist daarom is personalisatie belangrijk. Dat hoeft volgens Hofstede niet direct te betekenen dat complexe AI-toepassingen nodig zijn. Al relatief eenvoudige aanpassingen kunnen de betrokkenheid vergroten. Denk aan het afstemmen van stemgeluid, volume en communicatiestijl op de voorkeuren van de gebruiker.
Kleine aanpassingen
Soms zit de winst in verrassend kleine details. “Bij een Ajax-fan heb ik in zijn robot de herinnering ingevoerd ‘Vanavond is de Champions League wedstrijd van Ajax'. Dat vond die man helemaal geweldig.”
Volgens Hofstede laat dit zien dat persoonlijke context een groot verschil kan maken in hoe gebruikers een robot ervaren. Tegelijkertijd ziet hij nog veel ruimte voor verdere ontwikkeling. Robots zouden beter rekening kunnen houden met culturele achtergrond, dialect, dagelijkse routines of de situatie waarin iemand zich bevindt.
Met de opkomst van AI en grote taalmodellen ontstaan daarvoor nieuwe mogelijkheden. De vraag is volgens Hofstede niet alleen wat een robot technisch kan, maar vooral hoe goed die aansluit bij de persoon die hem gebruikt. Juist daar ligt volgens hem de sleutel tot bredere acceptatie van sociale robots in de langdurige zorg.
Dit artikel gemist? Lees het in ICT&health editie 1, 2026, of in het online magazine.
