Een ziekenhuis kan beschikken over de modernste beeldvorming, kunstmatige intelligentie inzetten bij diagnostiek en patiënten op afstand monitoren. Toch zegt dat nog weinig over hoe toekomstbestendig die organisatie, en de zorg in het algemeen, daadwerkelijk is.
Want wat gebeurt er als een AI-systeem iets signaleert wat een arts moet beoordelen? Wie kijkt naar de patiënt als monitoring steeds meer thuis plaatsvindt? Wat betekent betere gegevensuitwisseling eigenlijk voor verantwoordelijkheden tussen organisaties? En, hoeveel tijd levert een digitale toepassing concreet op als medewerkers ondertussen met verschillende systemen, uitzonderingen en nieuwe werkwijzen moeten werken?
De technologie is steeds meer een feit en aanwezig. De organisatie eromheen moet nog worden gebouwd.
Een ziekenhuis is geen verzameling technologie
Dat is misschien wel de belangrijkste verschuiving in het denken over de zorg van morgen. De vraag is steeds minder óf een technologie beschikbaar is. De vraag wordt steeds vaker wat er in de organisatie moet veranderen om die technologie ook daadwerkelijk betekenisvol te kunnen gebruiken.
Een nieuwe vorm van diagnostiek raakt bijvoorbeeld niet alleen aan apparatuur, maar ook aan de samenwerking tussen specialismen. Thuismonitoring verschuift werkzaamheden en verantwoordelijkheden. AI die ondersteunt bij verslaglegging of besluitvorming raakt aan professionele autonomie en kwaliteitscontrole. En gegevens die technisch beschikbaar zijn, zijn nog niet automatisch gegevens waarmee verschillende zorgverleners veilig en verantwoord kunnen en mogen werken.
Elke innovatie trekt daarmee een spoor door de organisatie. Dat maakt de implementatie van nieuwe technologie vaak ingewikkelder dan de technologie zelf. Een toepassing die op papier tijd bespaart, kan in de praktijk extra controles opleveren. Een digitaal zorgpad kan patiënten meer regie geven, maar tegelijkertijd ook nieuwe taken creëren voor verpleegkundigen. En een systeem dat voor de ene afdeling goed werkt, kan elders juist tot meer complexiteit leiden.
De toekomst van het ziekenhuis wordt daarom niet alleen bepaald door wat technologisch mogelijk is, maar door de keuzes die worden gemaakt over processen, verantwoordelijkheden en samenwerking.
Wie verandert er mee?
Daarbij komt een tweede vraag die gemakkelijk ondersneeuwt: wat betekent de technologische verandering voor de mensen die de zorg iedere dag aan patiënten leveren? Een verpleegkundige kan met goede digitale ondersteuning eerder zien welke patiënt aandacht nodig heeft. Een radioloog kan door AI worden geholpen bij het beoordelen van complexe beelden. Een arts kan dankzij betere ondersteuning minder tijd kwijt zijn aan administratie en meer tijd hebben voor de patiënt.
Maar daarvoor moet technologie wel aansluiten op het werk. Professionals moeten begrijpen hoe systemen functioneren, weten wanneer ze erop kunnen vertrouwen. Ze moeten de ruimte krijgen en hebben om processen aan te passen als de praktijk daarom vraagt.
Dat betekent dat ‘de werkvloer’ niet pas aan het einde van een innovatieproject moet worden betrokken. Want juist daar wordt zichtbaar wat een technologie in de dagelijkse praktijk verandert. Waar het proces stokt. Waar een uitzondering ontstaat. En waar een digitale oplossing misschien een probleem oplost, maar tegelijkertijd ook een nieuw probleem creëert.
Toekomstbestendige zorg vraagt daarom niet alleen om investeringen in technologie, maar ook in mensen: opleiding, leiderschap, tijd en ruimte om anders te werken.
De grens van het ziekenhuis vervaagt
Steeds meer zorg beweegt zich buiten de traditionele muren. Daarmee verandert ook de positie van het ziekenhuis zelf. Monitoring kan thuis plaatsvinden, diagnostiek en data worden gedeeld tussen organisaties en patiënten krijgen meer mogelijkheden om zelf informatie en metingen aan te leveren.
De vraag is dan niet langer alleen hoe het ziekenhuis efficiënter kan functioneren. Ook de relatie met de rest van het zorgsysteem speelt een rol en verandert. Dat maakt samenwerking met huisartsen, thuiszorg, gemeenten, patiënten, kennisinstellingen en technologiebedrijven steeds belangrijker. De toekomst van het ziekenhuis kan immers niet los worden gezien van de toekomst van de regio waarin het opereert.
Juist daar ontstaat een interessante paradox: technologie kan zorg steeds persoonlijker en dichter bij huis maken, terwijl de organisatie achter die zorg tegelijkertijd complexer wordt.
Waar technologie, werk en zorg samenkomen
Die spanning vormt een belangrijk uitgangspunt voor de ICT&health World Conference 2027, die van 26 tot en met 28 januari 2027 plaatsvindt in MECC Maastricht. Gedurende drie dagen wordt daar vanuit verschillende invalshoeken gekeken naar de ontwikkeling van de zorg. De eerste dag richt zich op de klinische praktijk, de tweede op implementatie en opschaling en de derde op de werkvloer en opleiding. Gedragsverandering loopt als verbindend thema door het programma heen. Dat is veelzeggend. Want een innovatie is pas geslaagd wanneer zij niet alleen technisch werkt, maar ook onderdeel wordt van het dagelijks handelen.
In Maastricht komen daarom verschillende perspectieven bij elkaar. Helen Mertens, Regina Beets-Tan, Edgar van Zoelen, Bianca Rouwenhorst en Eric Sutherland behoren tot de sprekers die vanuit hun eigen expertise kijken naar ontwikkelingen in onder meer ziekenhuiszorg, diagnostiek, klinische innovatie, data en internationale opschaling. Het doel is daarbij niet om één blauwdruk voor het ziekenhuis van de toekomst, of misschien beter verwoord ‘het zorgnetwerk van de toekomst’, te presenteren. Daarvoor verschillen organisaties, regio’s en zorgvragen te veel van elkaar. Interessanter zijn de vragen die onder de technologische ontwikkelingen liggen.
Want noemen we het op korte termijn nog wel een ziekenhuis? Zorg wordt immers steeds minder gebonden aan één gebouw of instelling. Preventie, diagnostiek, behandeling en monitoring vinden op verschillende plekken plaats: thuis, in de wijk, bij de huisarts én in het ziekenhuis. Misschien gaat het daarom uiteindelijk minder om het ziekenhuis van de toekomst en juist om het zorgnetwerk rond de patiënt.
Het zijn in ieder geval geen vragen voor een verre toekomst.
De zorg van de toekomst wordt vandaag al gebouwd. Niet met technologie alleen, maar met de keuzes die bepalen hoe, waar en door wie die technologie wordt gebruikt. Praat en luister je ook mee over deze keuzes?
De ICT&health World Conference 2027 vindt plaats van 26 tot en met 28 januari 2027 in MECC Maastricht.
Referenties
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
